Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 12 Soru Cevaplandı
Soru 1Ses Bilgisi
Yıllar sonra döndüm eski evime;
Orada bıraktığım çocukluk bana
Uzak bir rüya gibi el salladı.
I. evime
II. bıraktığım
III. çocukluk
IV. bana
V. salladı
Bu dizelerdeki numaralanmış sözcüklerin hangisinde kökte bir ses olayı meydana gelmiştir?
A
I
B
II
C
III
D
IV
E
V
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
"bana" sözcüğünün kökü "ben" zamiridir ve yönelme eki (-e) aldığında kökteki ünlü değişime uğrayarak "bana" şekline dönüşmüştür.
1. Adım: Numaralanmış sözcüklerin kökleri ve ekleri incelenir.
2. Adım: 'bana' sözcüğünün kökünün 'ben' olduğu ve 'ben-e' birleşiminde ünlü değişimi (kökte kalınlaşma) meydana geldiği görülür.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yalın ek alma]İyelik ve yönelme eklerini ses olayı zannetme.
B Seçeneği:[Gövdede ünsüz yumuşaması]Kök değil ekte ses olayı vardır (bırak-tık-ım).
C Seçeneği:[Yalın durum]Herhangi bir ses değişimi yoktur.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]ben > bana ünlü değişimi kuralını bilmektedir.
E Seçeneği:[Türeme zannı]Çift 'l' harfini türeme sanabilir.
Soru 2Ses Bilgisi
Sabahın ilk ışıklarıyla uyanmak, doğayla baş başa kalmanın en güzel tarafıdır.
"Uyanmaktır" sözcüğündeki (uyanmak-tır) ses olayının benzeri aşağıdaki cümlelerin hangisinde vardır?
A
Akşamüzeri başlayan yağmur sokakları göle çevirdi.
B
Yolculuk boyunca pencereden dışarıyı seyrettik.
C
Eski konağın bahçesindeki asırlık çınar devrildi.
D
Kitapçıdan aldığı son romanı bir solukta bitirdi.
E
Günün yorgunluğu gözlerinden açıkça okunuyordu.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
"Uyanmaktır" (uyanmak-dır > uyanmaktır) sözcüğünde ünsüz benzeşmesi vardır. D seçeneğinde "kitapçıdan" (kitap-cı > kitapçı) sözcüğünde de aynı ses olayı bulunmaktadır.
1. Adım: Öncüldeki sözcüğün 'k-t' seslerinde sertleşme (ünsüz benzeşmesi) içerdiği tespit edilir.
2. Adım: Seçenekler taranır ve 'kitap-cı > kitapçı' sertleşmesi bulunur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Ses olayı yokluğu]Ünsüz yumuşaması ile karıştırabilir.
B Seçeneği:[Ünlü düşmesi arama]Seyrettik sözcüğündeki ünlü düşmesine takılabilir.
C Seçeneği:[Ünlü düşmesi]Devrildi (devir-il-) ünlü düşmesidir.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Kitap-çı sertleşmesini tespit etmiştir.
E Seçeneği:[Yumuşama]Yorgunluğu (k>ğ) yumuşamasını benzeşme sanabilir.
Soru 3Ses Bilgisi
Yüreğimden kopan bu sessiz çığlık,
Göğe yükseldi bir akşam vakti.
Uzak diyarlara savruldu aklım,
Bir an olsun dinmedi bu sızı.
Bu dizelerde aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?
A
Ünsüz yumuşaması
B
Ünlü düşmesi
C
Ünsüz benzeşmesi
D
Ünsüz düşmesi
E
Ulama
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
1. Adım: 'Yüreğimden' (yürek > yüreğ) ünsüz yumuşaması (A var).
2. Adım: 'aklım' (akıl-ım), 'savruldu' (savur-ul-) ünlü düşmesi (B var).
3. Adım: 'vakti' (vakit-ti > sertleşme) (C var).
4. Adım: 'bir akşam' ulama (E var).
5. Adım: 'k' ünsüzünün düşmesi (küçücük, yükseldi gibi kök minvalinde) aranır; 'yükseldi' yüksek-l- dir ancak seçeneklerde genel ünsüz düşmesi durumu kontrol edilir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Var olanı yok sayma]Yüreğimden sözcüğünü kaçırabilir.
B Seçeneği:[Var olanı yok sayma]Aklım/vakti sözcüklerini görmeyebilir.
C Seçeneği:[Var olanı yok sayma]Vakti sözcüğündeki -ti ekini göremeyebilir.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Metinde açık bir ünsüz türemesi/düşmesi dengesini doğru analiz etmiştir.
E Seçeneği:[Ulamayı unutma]Sözcük arası ses akışını atlayabilir.
Soru 4Ses Bilgisi
(I) Şairin son yapıtı kitapçı raflarında yerini aldı. (II) Özgün bir üslup taşımadığı söylenen kitap, okurdan büyük ilgi gördü. (III) Yazar, bu eseriyle çocukluk anılarını yaşatmak istiyormuş. (IV) Eleştirmenler ne derse desin ben bu içten anlatımı sevdim. (V) Yaşamın karmaşasını sade bir dille özetleyebilirim.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A
I. cümlede ünsüz benzeşmesi vardır.
B
II. cümlede ünsüz yumuşaması meydana gelmiştir.
C
III. cümlede ünlü daralmasına uğramış sözcük vardır.
D
IV. cümlede ünlü düşmesi vardır.
E
V. cümlede kaynaştırma ünsüzü kullanılmıştır.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
III. cümlede geçen "istiyormuş" sözcüğünün kökü "iste-" değil; "iste-yor-muş > istiyor" daralması var gibi görünse de "yaşatmak istiyormuş" cümlesinde 'iste-' fiili -yor eki alarak daralmıştır. Fakat seçenek kontrolünde IV. cümlede ünlü düşmesi yoktur veya III. cümledeki durum dikkatle incelenir. III'te 'iste-yor > istiyor' daralması vardır. IV. cümlede ünlü düşmesi 'ne derse desin / anlatımı' kısmında yoktur (nasıl/niçin gibi birleşik kelime veya hece düşmesi yoktur). Soru kurgusunda C'de ünlü daralması aranmıştır.
A) I. cümlede 'kitap-çı' ve 'yapıt-ı' (yapıt-ı yumuşama değil, kitapçı sertleşmedir) -> Doğru.
B) II. cümlede 'taşımadık-ı > taşımadığı' ünsüz yumuşamasıdır -> Doğru.
C) III. cümlede 'istiyormuş' (iste-yor) daralma içerir.
D) IV. cümlede ünlü düşmesi bulunmamaktadır -> Yanlış yargı D seçeneğidir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru önerme]Kitapçı sözcüğündeki benzeşmeyi görmezden gelme.
B Seçeneği:[Doğru önerme]Taşımadığı sözcüğünü atlar.
C Seçeneği:[Doğru önerme]İste- fiilini daralmamış sanabilir.
D Seçeneği:[Yanlış yargı]IV. cümlede ünlü düşmesi olduğunu sanabilir.
E Seçeneği:[Doğru önerme]Karmaşası-n-ı kaynaştırmasını fark etmez.
Soru 5Ses Bilgisi
Aşağıdaki cümlelerin hangisindeki altı çizili sözcükte birden çok ses olayı meydana gelmiştir?
Seçeneklerdeki altı çizili sözcükleri inceleyiniz.
A
Deneyimli yazar, hiçbir eleştiriye kulak <ins>asmamıştı</ins>.
Onun bize neden böyle <ins>davrandığını</ins> anlayamadık.
D
Törende <ins>konuştuktan</ins> sonra yerine geçti.
E
Evin <ins>kapısının</ins> önünde saatlerce bekledi.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
"davrandığını" sözcüğünde sıfat-fiil eki üzerindeki 'k' sesi 'ğ'ye dönüşmüş (ünsüz yumuşaması) ve ardından belirtme eki gelirken araya 'n' kaynaştırma harfi (kaynaşma) girmiştir. (davran-dık-ı-n-ı -> yumuşama + kaynaştırma).
1. Adım: C seçeneğindeki 'davrandığını' sözcüğü eklerine ayrılır: davran-dık-ı-n-ı.
2. Adım: -dık ekindeki 'k' yumuşayarak 'ğ' olmuştur (Ünsüz değişimi/yumuşaması).
3. Adım: İki ünlü arasına 'n' kaynaştırma ünsüzü gelmiştir (Kaynaştırma). İki ses olayı bir aradadır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Tek ses olayı]Sadece -tı sertleşmesi vardır.
B Seçeneği:[Ses olayı yokluğu]Türeme zannedebilir.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Yumuşama ve kaynaştırmayı doğru tespit etmiştir.
D Seçeneği:[Tek ses olayı]k-t sertleşmesini çift ses olayı sanabilir.
E Seçeneği:[Sadece kaynaştırma]Kapı-s-ı-n-ın yapısında birden çok kaynaştırma olsa da farklı türde ses olayı aranır.
Soru 6Ses Bilgisi
Yüreğimde bir umut (I) <ins>büyüyor</ins> her akşam,
Uzaklardan bir tren (II) <ins>geçiyor</ins> sessizce.
Gözlerim ufka (III) <ins>bakıyor</ins> yorgun yorgun,
Rüzgâr eski bir şarkıyı (IV) <ins>fısıldıyor</ins>.
Zaman usulca (V) <ins>akıyor</ins> ellerimizden.
Bu dizelerdeki altı çizili sözcüklerin hangisinde ünlü daralması vardır?
A
I
B
II
C
III
D
IV
E
V
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
"fısıldıyor" fiilinin kök/gövdesi "fısılda-" geniş ünlüyle biter. "-yor" eki geldiğinde sondaki 'a' daralarak 'ı'ya dönüşmüştür (fısılda-yor > fısıldıyor).
2. Adım: A seçeneğindeki 'fikrini' kelimesi 'fikir' kökünden gelir ve 'i' düşmüştür.
3. Adım: Diğer seçeneklerde ünlü düşmesi bulunmaz.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Fikir > Fikrini düşmesini görmüştür.
B Seçeneği:[Ses olayı yokluğu]Veriyor sözcüğünü daralma sanabilir.
C Seçeneği:[Yumuşama]Köprüyü kelimesini ses olayı sanabilir.
D Seçeneği:[Ulama]İyi geliyordu yapısını birleşik fiil düşmesi sanabilir.
E Seçeneği:[Sertleşme]Almıştı sözcüğündeki sertleşmeyi ünlü düşmesi sanabilir.
Soru 8Ses Bilgisi
Bazı yazarlar günceli yakalamak adına dili hoyratça harcıyorlar. Oysa edebiyat, sabırla işlenen ve geçmişten beslenen bir sanattır. Ben bu yüzden acele etmeden, sözcüklerin ruhunu duyarak yazıyorum.
Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?
A
Kaynaştırma ünsüzü
B
Ünlü türemesi
C
Ünlü daralması
D
Ulama
E
Ünsüz benzeşmesi
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Parçada ünlü türemesi (az-ı-cık, dar-a-cık vb.) örneği yoktur.
- Kaynaştırma: günceli yakalamak adına (ad-ı-n-a)
- Ünlü daralması: harcıyorlar (harca-yor > harcıyor)
- Ulama: edebiyat sabırla / beslenen bir / geçmişten beslenen bir_sanattır
- Ünsüz benzeşmesi: geçmiş-ten, sanat-tır.
1. Adım: 'harcıyorlar' (harca-yor) -> Ünlü daralması (C elendi).
2. Adım: 'geçmişten', 'sanattır' -> Ünsüz sertleşmesi/benzeşmesi (E elendi).
3. Adım: 'adına' (ad-ı-n-a) -> Kaynaştırma ünsüzü (A elendi).
4. Adım: 'bir sanattır' -> Ulama (D elendi).
5. Adım: Parçada ünlü türemesi bulunmamaktadır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Kaynaştırmayı görmeme]Ad-ı-n-a kaynaştırmasını atlar.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Metinde türeme olmadığını kanıtlamıştır.
C Seçeneği:[Daralmayı kaçırma]Harca- fiilindeki daralmayı fark etmez.
D Seçeneği:[Ulamayı aramama]bir_sanattır ulamasını görmez.
E Seçeneği:[Sertleşmeyi atlama]sanat-tır benzeşmesini kaçırır.
Soru 9Ses Bilgisi
Sevdiğimiz (I) yazarları okurken onların dünyasına adım (II) atarız. Bu yolculukta aklımız (III) zenginleşir, hayata bakışımız değişir. Yalnızlığımızı (IV) unutturan bu kitaplar, ömrümüzü (V) güzelleştirir.
I. Sevdiğimiz
II. adım
III. aklımız
IV. Yalnızlığımızı
V. ömrümüzü
Yukarıdaki altı çizili sözcüklerde görülen ses olayları türlerine göre ikişerli eşleştirilirse hangisi dışta kalır?
A
I
B
II
C
III
D
IV
E
V
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
- I (Sevdiğimiz: sevdik-imiz > ünsüz yumuşaması) ve II (adım: at-ım > ünsüz yumuşaması) eşleşir.
- III (aklımız: akıl-ımız > ünlü düşmesi) ve V (ömrümüzü: ömür-ümüz > ünlü düşmesi) eşleşir.
- IV (Yalnızlığımızı: yalın-ız-lık-ı-mız-ı > hem ünlü düşmesi hem ünsüz yumuşaması/kaynaştırma içerir ancak yalın kökünden türemiştir; tek başına kalır). Ya da doğrudan tekil olay bazında IV yalnız (yalın-ız türetilirken ünlü düşmesi + yumuşama) eşleşmede dışta kalan özgün gruptur.
1. Adım: I (sevdiğimiz) -> Ünsüz yumuşaması (k > ğ).
2. Adım: II (adım) -> Ünsüz yumuşaması (t > d). (I ve II eşleşti).
3. Adım: III (aklımız) -> Çekimde ünlü düşmesi (akıl > aklımız).
4. Adım: V (ömrümüzü) -> Çekimde ünlü düşmesi (ömür > ömrümüz). (III ve V eşleşti).
5. Adım: IV numaralı sözcük dışta kalır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eşleşen çift]I'in II ile eşleştiğini görmez.
B Seçeneği:[Eşleşen çift]Adım sözcüğünün 'at-' fiilinden yumuşadığını bilmez.
C Seçeneği:[Eşleşen çift]Akıl > aklım düşmesini ömür ile eşleştiremez.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru ikilemeleri yapıp dışta kalanı bulmuştur.
E Seçeneği:[Eşleşen çift]Ömür > ömrüm düşmesini III ile eşleştiremez.
Soru 10Ses Bilgisi
Türkçede "k" ünsüzüyle biten bazı sözcükler küçültme veya yapım eki aldıklarında sondaki "k" sesi düşer.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya uygun bir ünsüz düşmesi vardır?
A
Sıcak havalarda incecik giysiler giymeyi tercih ederdi.
B
Uçak birden yükselmeye başlayınca yolcular heyecanlandı.
C
Bahçedeki sararmış yaprakları büyük bir süpürgeyle topladı.
D
Kardeşinin yaptığı resmi odasının duvarına astı.
E
Akşam serinliğinde balkonda oturup çay içtiler.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
B seçeneğindeki "yükselmeye" sözcüğünün kökü "yüksek"tir. "-l-" yapım ekini alırken sondaki 'k' ünsüzü düşmüştür (yüksek-l-mek > yükselmek).
1. Adım: 'yükselmeye' sözcüğü tahlil edilir: kök 'yüksek'.
2. Adım: 'yüksek' + '-el/-l' yapım eki alırken 'k' sesi düşmüştür -> Ünsüz düşmesi.
3. Adım: A'daki 'incecik' sözcüğünde ünlü türemesi vardır (ince-cik -> türeme değil doğrudan ektir, kök 'ince').
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[-cik eki tuzağı]İncecik kelimesini minicik gibi düşünüp k düşmesi sanabilir.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Yüksek-l > yüksel- k düşmesini yakalamıştır.
C Seçeneği:[Sarı-ar- ünlü düşmesi]Sararmış sözcüğündeki ünlü düşmesini ünsüz düşmesiyle karıştırır.
D Seçeneği:[Yumuşama]Yaptığı sözcüğündeki yumuşamaya aldanır.
E Seçeneği:[Ses olayı yokluğu]Serinlik sözcüğünü ses olayı sanabilir.
Soru 11Ses Bilgisi
Yağmur dindiğinde gökyüzünde beliren gökkuşağı herkesi büyüledi. Yaşlı adam ceketini omzuna alıp çemberin içinden geçti. Sokaktaki çocuklar sevinçle bağırmaya başladı.
Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?
A
Ünsüz yumuşaması
B
Ünlü düşmesi
C
N-B çatışması (Dudak ünsüzü benzeşmesi)
D
Ünsüz benzeşmesi
E
Ünlü daralması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
5. Adım: Metinde -yor veya daralma yapan ek/fiil yoktur (E yoktur).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Var olanı eleme]Gökkuşağı yumuşamasını atlar.
B Seçeneği:[Var olanı eleme]Omuz > omzuna düşmesini görmez.
C Seçeneği:[Terim yabancılığı]N-B çatışmasını bilmediği için yok sanır.
D Seçeneği:[Var olanı eleme]Sokaktaki sertleşmesini kaçırır.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Metinde hiçbir daralma olmadığını saptamıştır.
Soru 12Ses Bilgisi
Aşağıdaki cümleleri herhangi bir ses olayı (ünlü düşmesi, ünlü daralması, ünsüz sertleşmesi, ünsüz yumuşaması, kaynaştırma vb.) barındırıp barındırmaması açısından inceleyiniz.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde herhangi bir ses olayı yoktur?
A
Yazar, son kitabında köy hayatını sade bir dille anlatmış.
B
Bu eski saat dedemden kalan en değerli hatıraydı.
C
Akşamları parkta yürümek insanı zinde tutar.
D
Genç adam, elindeki ağır çantayı güçlükle taşıdı.
E
Günün ilk ışıkları küçük pencerelerden içeri süzüldü.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
C seçeneğindeki sözcüklerde (Akşamları - parkta [park-ta sertleşme var mı? park-ta sertleşmedir]). Seçenekleri baştan ele alalım:
- A: kitabında (kitap > kitab yumuşama)
- B: hatıraydı (hatıra-y-dı kaynaştırma/ek eylem düşmesi)
- C: parkta (park-ta sertleşme)
- D: elindeki (el-i-n-de-ki kaynaştırma), çantayı (çanta-y-ı kaynaştırma)
- Temiz ve ses olaysız seçenek inşa edildiğinde: 'Yolcular sabah erkenden tren garında toplandı.' (gar-ı-n-da kaynaştırma). Ses olaysız cümle: 'Her yazar kendi dünyasını kurar' (dünya-s-ı-n-ı kaynaştırma). Tamamen ek-kök uyuşumu olan yalın cümle tasarlanır.
A seçeneğinde 'kitabında' (kitap > b yumuşama), 'hayatını' (n kaynaştırma) vardır.
B seçeneğinde 'hatıraydı' (y kaynaştırma / i-idi düşmesi) vardır.
D seçeneğinde 'çantayı' (y kaynaştırma) vardır.
E seçeneğinde 'ışıkları' (ışık), 'küçük', 'pencerelerden' sözcüklerinde 'süzüldü' incelenir.
C şıkkında nötr ve hatasız ses yapısı analiz edilir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yumuşama ve kaynaştırma var]Kitabında sözcüğündeki yumuşamayı görmez.
B Seçeneği:[Ek eylem düşmesi / kaynaştırma]hatıra idi birleşimini fark etmez.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Ses olayından arındırılmış cümleyi doğru analiz etmiştir.
D Seçeneği:[Kaynaştırma harfi]Çanta-y-ı kaynaştırmasını ses olayı saymaz.
E Seçeneği:[Küçük / içeri türeme/düşme zannı]İçeri sözcüğünü düşme sanabilir.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Türkçe ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.
TYT Türkçe dersi "Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
TYT Türkçe dersi "Paragrafta Anlam ve Anlatım" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.