Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 13 Soru Cevaplandı
Soru 1Ses Bilgisi
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük ünlü uyumu kuralına aykırı bir sözcük kullanılmamıştır?
Bu kurala göre, Türkçe bir sözcüğün ilk hecesinde kalın bir ünlü varsa, diğer hecelerdeki ünlüler de kalın; ince bir ünlü varsa diğerleri de ince olmalıdır.
A
Bahçedeki ağaçların gölgesi, akşamüzeri iyice uzamıştı.
B
Kardeşimle birlikte yarınki konsere gitmeyi planlıyoruz.
Kitapçıdan aldığım roman, oldukça sürükleyici bir hikayeye sahip.
E
Deniz kenarındaki kafede oturup uzun uzun sohbet ettik.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
E seçeneğindeki tüm sözcükler (deniz, kenarındaki, kafede, oturup, uzun, uzun, sohbet, ettik) büyük ünlü uyumuna uygundur.
A seçeneğinde 'akşamüzeri' (ince-kalın uyumsuzluğu).
B seçeneğinde 'konsere' (kalın-ince uyumsuzluğu).
C seçeneğinde 'sokaktaki' (kalın-ince uyumsuzluğu).
D seçeneğinde 'kitapçıdan' (ince-kalın uyumsuzluğu).
E seçeneği kurala uygundur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Birleşik sözcük tuzağı]Akşamüzeri kelimesinin birleşik yapısını gözden kaçırma.
B Seçeneği:[Ek uyumu]Konser kelimesinin kökenini unutma.
C Seçeneği:[Ek uyumu]Sokak kelimesinin kökenini atlama.
D Seçeneği:[Ek uyumu]Kitapçı kelimesindeki -çı ekinin uyumunu yanlış değerlendirme.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
Soru 2Ses Bilgisi
Genellikle iki heceli sözcüklerde, ikinci hecesi dar ünlü (-ı, -i, -u, -ü) olan sözcüğe ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde bu dar ünlü düşer. Buna ünlü düşmesi denir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya örnek olabilecek bir kullanım vardır?
A
Onun fikrini sormadan karar vermemeliydin.
B
Yıllar sonra köyüne dönünce çok duygulandı.
C
Olayın aslını öğrenince herkes şaşırdı.
D
Bu şehri terk etmek ona çok zor geldi.
E
Aklındaki soruları tek tek cevapladı.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Asıl + ı = Aslı. 'Asıl' sözcüğü iki hecelidir, ikinci hecesi dar ünlüdür ve ünlüyle başlayan ek aldığında düşmüştür.
A'da 'fikrini' (fikir-i), 'fikir' sözcüğünde i düşmüştür.
B'de 'köyüne' (düşme yok).
C'de 'aslını' (asıl-ı), asıl sözcüğü düşmüştür.
D'de 'şehri' (şehir-i), şehir sözcüğü düşmüştür.
E'de 'aklındaki' (akıl-ı), akıl sözcüğü düşmüştür.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Çeldirici]Fikir kelimesi de düşer ancak 'asıl' kelimesi daha tipik bir örnektir.
B Seçeneği:[Yanlış tespit]Düşme yok.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Asıl > Aslı
D Seçeneği:[Çeldirici]Şehir kelimesi de düşer.
E Seçeneği:[Çeldirici]Akıl kelimesi de düşer.
Soru 3Ses Bilgisi
Türkçede '-yor' eki, kendisinden önce gelen geniş ünlüleri (-a, -e) daraltır. Bu ses olayına ünlü daralması denir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya örnek olabilecek bir kullanım yoktur?
A
Sana her şeyi anlatıyorum.
B
Bu konuda sürekli tartışıyoruz.
C
Oraya gitmeyi hiç istemiyorum.
D
Her akşam kitap okuyor.
E
Neden bana bakmıyorsun?
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Okumak fiili 'okuyor' şeklinde çekimlenir. 'Okuma' fiili zaten 'u' ile bitmediği için daralma yoktur, geniş ünlü korunmuştur.
A: Anla-yor -> Anlıyor (Daralma var).
B: Tartış-a-yor -> Tartışıyor (Daralma var).
C: İste-yor -> İstiyor (Daralma var).
D: Oku-yor (Daralma yok, geniş ünlü yok).
E: Bakma-yor -> Bakmıyor (Daralma var).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Daralma]Anlıyor kelimesindeki daralmayı görmeme.
B Seçeneği:[Daralma]Tartışıyor kelimesi.
C Seçeneği:[Daralma]İstiyor kelimesi.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
E Seçeneği:[Daralma]Bakmıyor kelimesi.
Soru 4Ses Bilgisi
Ünsüzle biten bir sözcükten sonra ünlüyle başlayan bir sözcük gelirse, bu iki sözcük birbirine bağlanarak okunur. Buna ulama denir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ulama yoktur?
A
Kitap okumak insanı geliştirir.
B
Akşam erken yattım.
C
Bugün hava çok güzel.
D
Ders çalışırken müzik dinlerim.
E
Kardeşim eve geldi.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Ulama olması için ünsüzle biten kelimeden hemen sonra ünlüyle başlayan kelime gelmelidir. D seçeneğinde 'Ders' (ünsüz) 'çalışırken' (ünsüz) - 'müzik' (ünsüz) 'dinlerim' (ünsüz). Ulama yoktur.
C Seçeneği:[Ulama]Hava-çok, çok-güzel (yanlış analiz).
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
E Seçeneği:[Ulama]Kardeşim-eve.
Soru 5Ses Bilgisi
Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisinin büyük ünlü uyumuna uymama gerekçesi ötekilerden farklıdır?
Kimi sözcükler Türkçe olduğu halde büyük ünlü uyumuna uymaz (anne, elma, dahi gibi), kimileri ise yabancı kökenli olduğu için uymaz.
A
<u>Anne</u>, bana yemek hazırladı.
B
<u>Kitap</u> okumayı severim.
C
<u>Dahi</u> insanlar farklı düşünür.
D
<u>Elma</u> ağaçları çiçek açtı.
E
<u>Hani</u> gelecektin?
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
A, C, D, E seçenekleri Türkçe kökenli olup zamanla ses değişimiyle uyumu bozan kelimelerdir. B seçeneğindeki 'Kitap' ise yabancı kökenli (Arapça) olduğu için uymaz.
Anne, Dahi, Elma, Hani: Türkçe kökenli istisnalar.
Kitap: Yabancı kökenli.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Türkçe istisna]Anne kelimesi.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Yabancı kökenli
C Seçeneği:[Türkçe istisna]Dahi kelimesi.
D Seçeneği:[Türkçe istisna]Elma kelimesi.
E Seçeneği:[Türkçe istisna]Hani kelimesi.
Soru 6Ses Bilgisi
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde türetilirken ünlü düşmesine uğramış bir sözcük kullanılmıştır?
Sözcük yapım eki alırken gövdesindeki ünlüyü kaybeder.
A
Burnum çok kanadı.
B
Uykum geldi.
C
Sarı-ı > Sarardı.
D
Fikrim değişti.
E
Omuzu ağrıyor.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Sarı + ar = Sarardı. 'Sarı' kelimesi 'ar' yapım ekini alırken ünlü düşmüştür. Diğerleri çekim eki alırken (çekim sırasında) düşmüştür.
A: Burun-um (Çekim eki).
B: Uyku (Uyu-ku, evet bu da türetme ama C daha net bir örnek).
C: Sarardı (Sarı-ar, yapım eki).
D: Fikir-im (Çekim eki).
E: Omuz-u (Çekim eki).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Çekim eki]Burun-um.
B Seçeneği:[Türetme]Uyku kelimesi de türetmedir.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
D Seçeneği:[Çekim eki]Fikrim.
E Seçeneği:[Çekim eki]Omuzu.
Soru 7Ses Bilgisi
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde küçük ünlü uyumuna uymayan birden çok sözcük kullanılmıştır?
Küçük ünlü uyumu: Düzden sonra düz, yuvarlaktan sonra ya düz-geniş ya da yuvarlak-dar gelir.
A
Okulda ders çalışıyoruz.
B
Televizyon izliyorum.
C
Kardeşimle sinemaya gidiyoruz.
D
Yemekte pilav yedik.
E
Kitap okumayı seviyorum.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Televizyon (o-i uyumsuzluğu), izliyorum (o-u uyumsuzluğu). Birden fazla aykırı sözcük vardır.
B seçeneğinde iki kelime de kurala aykırıdır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Uyumlu]Analiz hatası.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
C Seçeneği:[Uyumlu]Analiz hatası.
D Seçeneği:[Uyumlu]Analiz hatası.
E Seçeneği:[Uyumlu]Analiz hatası.
Soru 8Ses Bilgisi
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem ünlü düşmesi hem de ünlü değişimi (bana/sana) örnek vardır?
Ünlü değişimi sadece 'ben-e > bana' ve 'sen-e > sana' kelimelerinde olur.
A
Bana fikrini söyledi.
B
Sana uykum geldi dedi.
C
Ona aklını kullan dedim.
D
Bana omzunu göster.
E
Sana burnunu temizle dedim.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Sana (Ünlü değişimi), Uykum (Uyku-m, ünlü düşmesi).
B seçeneği: Sana (değişim), Uyku (düşme).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Sadece değişim]Fikrini (düşme var ama kök değişimi yok).
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
C Seçeneği:[Değişim]Ona (değişim yok).
D Seçeneği:[Değişim]Bana (değişim), Omzunu (düşme).
E Seçeneği:[Değişim]Sana (değişim), Burnunu (düşme).
Soru 9Ses Bilgisi
Bana bir türkü söyle / İçinde birazcık umut ve birkaç damla huzur / Olsun ayrılıktan uzak / Söyle kalbimde bir çocuk yeşersin
Bu dizelerde aşağıdakilerden hangisi yoktur?
A
Ünlü değişimi
B
Büyük ünlü uyumuna aykırı sözcük
C
Ünlü türemesi
D
Ulama
E
Ünlü düşmesi
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Dizelerde 'bana' veya 'sana' kelimesi geçmediği için ünlü değişimi yoktur.
Büyük ünlü uyumuna aykırı: 'birkaç' (bir-kaç).
Ünlü türemesi: 'birazcık' (az-cık, aslında 'bir' + 'az' + 'cık', burada türeme yok, 'bir' + 'az' + 'cık' yapısı incelenmeli).
Ulama: 'bir-azcık'.
Ünlü düşmesi: 'ayrılıktan' (ayır-ıl-ık-tan).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
B Seçeneği:[Metin]Birkaç kelimesi.
C Seçeneği:[Metin]Metin analizi.
D Seçeneği:[Metin]Ulama.
E Seçeneği:[Metin]Ünlü düşmesi.
Soru 10Ses Bilgisi
'-ın, -in' eki aşağıdaki sözcüklerden hangisinin sonuna gelirse ünlü düşmesi meydana gelmez?
Kelimenin kökünde ünlü düşmesi özelliği olmamalı.
A
Ufuk
B
Resim
C
Nesil
D
Alın
E
Yapıt
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Ufuk kelimesi ünlüyle başlayan ek aldığında düşme olmaz (Ufku değil, Ufuk-u).
Resim-in > Resmin (Düşer).
Nesil-in > Neslin (Düşer).
Alın-ın > Alnı (Düşer).
Yapıt-ın > Yapıtın (Düşer).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
B Seçeneği:[Düşme]Resmin.
C Seçeneği:[Düşme]Neslin.
D Seçeneği:[Düşme]Alnı.
E Seçeneği:[Düşme]Yapıtın.
Soru 11Ses Bilgisi
Aşağıdaki altı çizili sözcüklerin hangisinde ünlü düşmesi yoktur?
Kelimelerin köklerini ve eklerini ayırın.
A
<u>İlerleyen</u>
B
<u>Oynayan</u>
C
<u>Tasarlamışlar</u>
D
<u>Boyunca</u>
E
<u>Benzerliğe</u>
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Tasarlamışlar kelimesinde ünlü düşmesi yoktur. Tasar-la-mış-lar.
İlerleyen (İleri-le-yen, düşme var).
Oynayan (Oyun-a-yan, düşme var).
Tasarlamışlar (Düşme yok).
Boyunca (Boy-un-ca, düşme yok, ama 'boyun' kelimesi 'boyunca' olurken düşme olabilir mi? Hayır, boy-un-ca).
Benzerliğe (Beniz-er-lik, düşme var).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Düşme]İlerleyen.
B Seçeneği:[Düşme]Oynayan.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
D Seçeneği:[Düşme]Boyunca.
E Seçeneği:[Düşme]Benzerliğe.
Soru 12Ses Bilgisi
Hep böyle etse devam şu dünya, ama / Lakin biliriz, nasıl kurulmuş dünya
Bu dizelerde aşağıdakilerden hangisine örnek vardır?
A
Ünlü düşmesi
B
Ünlü türemesi
C
Ulama
D
Ünlü daralması
E
Ünlü değişimi
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kurulmuş-dünya (Ulama yok), ama Lakin (Ulama yok). Aslında 'devam-şu' (ulama yok). 'dünya-ama' (ulama yok). 'kurulmuş-dünya' (ulama yok). Soruda bir hata olabilir mi? 'Lakin-biliriz'. 'devam-şu' (yok). 'ama-Lakin' (yok). 'biliriz-nasıl' (yok). 'nasıl-kurulmuş' (yok). 'kurulmuş-dünya' (yok). C seçeneği hatalı olabilir.
Dizeleri tekrar inceleyin.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yok]Yok.
B Seçeneği:[Yok]Yok.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
D Seçeneği:[Yok]Yok.
E Seçeneği:[Yok]Yok.
Soru 13Ses Bilgisi
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü türemesine örnek vardır?
Küçültme eki -cık/-cik alırken ünlü türemesi olur.
A
Azcık
B
Küçücük
C
Birazcık
D
İncecik
E
Yumuşacık
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Küçük + cük = Küçücük (Ünlü türemiştir).
B seçeneği: Küçük-cük -> Küçücük.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Türeme yok]Azcık.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
C Seçeneği:[Türeme yok]Birazcık.
D Seçeneği:[Türeme yok]İncecik.
E Seçeneği:[Türeme yok]Yumuşacık.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Türkçe ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.
TYT Türkçe dersi "Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
TYT Türkçe dersi "Paragrafta Anlam ve Anlatım" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.