Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 13 Soru Cevaplandı
Soru 1Ses Bilgisi
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük ünlü uyumu kuralına aykırı bir sözcük kullanılmamıştır?
Bu kurala göre, Türkçe bir sözcüğün ilk hecesinde kalın bir ünlü varsa, diğer hecelerdeki ünlüler de kalın; ince bir ünlü varsa diğerleri de ince olmalıdır.
D
Kitapçıdan aldığım roman, oldukça sürükleyici bir hikayeye sahip.
E
Deniz kenarındaki kafede oturup uzun uzun sohbet ettik.
Kardeşimle birlikte yarınki konsere gitmeyi planlıyoruz.
A
Bahçedeki ağaçların gölgesi, akşamüzeri iyice uzamıştı.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
E seçeneğindeki tüm sözcükler (deniz, kenarındaki, kafede, oturup, uzun, uzun, sohbet, ettik) büyük ünlü uyumuna uygundur.
A seçeneğinde 'akşamüzeri' (ince-kalın uyumsuzluğu).
B seçeneğinde 'konsere' (kalın-ince uyumsuzluğu).
C seçeneğinde 'sokaktaki' (kalın-ince uyumsuzluğu).
D seçeneğinde 'kitapçıdan' (ince-kalın uyumsuzluğu).
E seçeneği kurala uygundur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Birleşik sözcük tuzağı]Akşamüzeri kelimesinin birleşik yapısını gözden kaçırma.
D Seçeneği:[Ek uyumu]Kitapçı kelimesindeki -çı ekinin uyumunu yanlış değerlendirme.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
C Seçeneği:[Ek uyumu]Sokak kelimesinin kökenini atlama.
B Seçeneği:[Ek uyumu]Konser kelimesinin kökenini unutma.
Soru 2Ses Bilgisi
Genellikle iki heceli sözcüklerde, ikinci hecesi dar ünlü (-ı, -i, -u, -ü) olan sözcüğe ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde bu dar ünlü düşer. Buna ünlü düşmesi denir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya örnek olabilecek bir kullanım vardır?
C
Olayın aslını öğrenince herkes şaşırdı.
B
Yıllar sonra köyüne dönünce çok duygulandı.
E
Aklındaki soruları tek tek cevapladı.
D
Bu şehri terk etmek ona çok zor geldi.
A
Onun fikrini sormadan karar vermemeliydin.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Asıl + ı = Aslı. 'Asıl' sözcüğü iki hecelidir, ikinci hecesi dar ünlüdür ve ünlüyle başlayan ek aldığında düşmüştür.
A'da 'fikrini' (fikir-i), 'fikir' sözcüğünde i düşmüştür.
B'de 'köyüne' (düşme yok).
C'de 'aslını' (asıl-ı), asıl sözcüğü düşmüştür.
D'de 'şehri' (şehir-i), şehir sözcüğü düşmüştür.
E'de 'aklındaki' (akıl-ı), akıl sözcüğü düşmüştür.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Çeldirici]Fikir kelimesi de düşer ancak 'asıl' kelimesi daha tipik bir örnektir.
B Seçeneği:[Yanlış tespit]Düşme yok.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Asıl > Aslı
E Seçeneği:[Çeldirici]Akıl kelimesi de düşer.
D Seçeneği:[Çeldirici]Şehir kelimesi de düşer.
Soru 3Ses Bilgisi
Türkçede '-yor' eki, kendisinden önce gelen geniş ünlüleri (-a, -e) daraltır. Bu ses olayına ünlü daralması denir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya örnek olabilecek bir kullanım yoktur?
C
Oraya gitmeyi hiç istemiyorum.
B
Bu konuda sürekli tartışıyoruz.
E
Neden bana bakmıyorsun?
D
Her akşam kitap okuyor.
A
Sana her şeyi anlatıyorum.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Okumak fiili 'okuyor' şeklinde çekimlenir. 'Okuma' fiili zaten 'u' ile bitmediği için daralma yoktur, geniş ünlü korunmuştur.
A: Anla-yor -> Anlıyor (Daralma var).
B: Tartış-a-yor -> Tartışıyor (Daralma var).
C: İste-yor -> İstiyor (Daralma var).
D: Oku-yor (Daralma yok, geniş ünlü yok).
E: Bakma-yor -> Bakmıyor (Daralma var).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Daralma]Anlıyor kelimesindeki daralmayı görmeme.
E Seçeneği:[Daralma]Bakmıyor kelimesi.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
B Seçeneği:[Daralma]Tartışıyor kelimesi.
C Seçeneği:[Daralma]İstiyor kelimesi.
Soru 4Ses Bilgisi
Ünsüzle biten bir sözcükten sonra ünlüyle başlayan bir sözcük gelirse, bu iki sözcük birbirine bağlanarak okunur. Buna ulama denir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ulama yoktur?
A
Kitap okumak insanı geliştirir.
C
Bugün hava çok güzel.
B
Akşam erken yattım.
E
Kardeşim eve geldi.
D
Ders çalışırken müzik dinlerim.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Ulama olması için ünsüzle biten kelimeden hemen sonra ünlüyle başlayan kelime gelmelidir. D seçeneğinde 'Ders' (ünsüz) 'çalışırken' (ünsüz) - 'müzik' (ünsüz) 'dinlerim' (ünsüz). Ulama yoktur.
C Seçeneği:[Ulama]Hava-çok, çok-güzel (yanlış analiz).
B Seçeneği:[Ulama]Akşam-erken.
Soru 5Ses Bilgisi
Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisinin büyük ünlü uyumuna uymama gerekçesi ötekilerden farklıdır?
Kimi sözcükler Türkçe olduğu halde büyük ünlü uyumuna uymaz (anne, elma, dahi gibi), kimileri ise yabancı kökenli olduğu için uymaz.
A
<u>Anne</u>, bana yemek hazırladı.
C
<u>Dahi</u> insanlar farklı düşünür.
B
<u>Kitap</u> okumayı severim.
D
<u>Elma</u> ağaçları çiçek açtı.
E
<u>Hani</u> gelecektin?
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
A, C, D, E seçenekleri Türkçe kökenli olup zamanla ses değişimiyle uyumu bozan kelimelerdir. B seçeneğindeki 'Kitap' ise yabancı kökenli (Arapça) olduğu için uymaz.
Anne, Dahi, Elma, Hani: Türkçe kökenli istisnalar.
Kitap: Yabancı kökenli.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Türkçe istisna]Anne kelimesi.
D Seçeneği:[Türkçe istisna]Elma kelimesi.
E Seçeneği:[Türkçe istisna]Hani kelimesi.
C Seçeneği:[Türkçe istisna]Dahi kelimesi.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Yabancı kökenli
Soru 6Ses Bilgisi
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde türetilirken ünlü düşmesine uğramış bir sözcük kullanılmıştır?
Sözcük yapım eki alırken gövdesindeki ünlüyü kaybeder.
A
Burnum çok kanadı.
C
Sarı-ı > Sarardı.
B
Uykum geldi.
E
Omuzu ağrıyor.
D
Fikrim değişti.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Sarı + ar = Sarardı. 'Sarı' kelimesi 'ar' yapım ekini alırken ünlü düşmüştür. Diğerleri çekim eki alırken (çekim sırasında) düşmüştür.
A: Burun-um (Çekim eki).
B: Uyku (Uyu-ku, evet bu da türetme ama C daha net bir örnek).
C: Sarardı (Sarı-ar, yapım eki).
D: Fikir-im (Çekim eki).
E: Omuz-u (Çekim eki).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Çekim eki]Burun-um.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
B Seçeneği:[Türetme]Uyku kelimesi de türetmedir.
D Seçeneği:[Çekim eki]Fikrim.
E Seçeneği:[Çekim eki]Omuzu.
Soru 7Ses Bilgisi
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde küçük ünlü uyumuna uymayan birden çok sözcük kullanılmıştır?
Küçük ünlü uyumu: Düzden sonra düz, yuvarlaktan sonra ya düz-geniş ya da yuvarlak-dar gelir.
B
Televizyon izliyorum.
C
Kardeşimle sinemaya gidiyoruz.
E
Kitap okumayı seviyorum.
D
Yemekte pilav yedik.
A
Okulda ders çalışıyoruz.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Televizyon (o-i uyumsuzluğu), izliyorum (o-u uyumsuzluğu). Birden fazla aykırı sözcük vardır.
B seçeneğinde iki kelime de kurala aykırıdır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Uyumlu]Analiz hatası.
E Seçeneği:[Uyumlu]Analiz hatası.
C Seçeneği:[Uyumlu]Analiz hatası.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
A Seçeneği:[Uyumlu]Analiz hatası.
Soru 8Ses Bilgisi
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem ünlü düşmesi hem de ünlü değişimi (bana/sana) örnek vardır?
Ünlü değişimi sadece 'ben-e > bana' ve 'sen-e > sana' kelimelerinde olur.
A
Bana fikrini söyledi.
B
Sana uykum geldi dedi.
C
Ona aklını kullan dedim.
D
Bana omzunu göster.
E
Sana burnunu temizle dedim.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Sana (Ünlü değişimi), Uykum (Uyku-m, ünlü düşmesi).
B seçeneği: Sana (değişim), Uyku (düşme).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
C Seçeneği:[Değişim]Ona (değişim yok).
D Seçeneği:[Değişim]Bana (değişim), Omzunu (düşme).
E Seçeneği:[Değişim]Sana (değişim), Burnunu (düşme).
A Seçeneği:[Sadece değişim]Fikrini (düşme var ama kök değişimi yok).
Soru 9Ses Bilgisi
Bana bir türkü söyle / İçinde birazcık umut ve birkaç damla huzur / Olsun ayrılıktan uzak / Söyle kalbimde bir çocuk yeşersin
Bu dizelerde aşağıdakilerden hangisi yoktur?
A
Ünlü değişimi
E
Ünlü düşmesi
D
Ulama
C
Ünlü türemesi
B
Büyük ünlü uyumuna aykırı sözcük
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Dizelerde 'bana' veya 'sana' kelimesi geçmediği için ünlü değişimi yoktur.
Büyük ünlü uyumuna aykırı: 'birkaç' (bir-kaç).
Ünlü türemesi: 'birazcık' (az-cık, aslında 'bir' + 'az' + 'cık', burada türeme yok, 'bir' + 'az' + 'cık' yapısı incelenmeli).
Ulama: 'bir-azcık'.
Ünlü düşmesi: 'ayrılıktan' (ayır-ıl-ık-tan).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Metin]Metin analizi.
B Seçeneği:[Metin]Birkaç kelimesi.
E Seçeneği:[Metin]Ünlü düşmesi.
D Seçeneği:[Metin]Ulama.
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
Soru 10Ses Bilgisi
'-ın, -in' eki aşağıdaki sözcüklerden hangisinin sonuna gelirse ünlü düşmesi meydana gelmez?
Kelimenin kökünde ünlü düşmesi özelliği olmamalı.
A
Ufuk
B
Resim
C
Nesil
D
Alın
E
Yapıt
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Ufuk kelimesi ünlüyle başlayan ek aldığında düşme olmaz (Ufku değil, Ufuk-u).
Resim-in > Resmin (Düşer).
Nesil-in > Neslin (Düşer).
Alın-ın > Alnı (Düşer).
Yapıt-ın > Yapıtın (Düşer).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
E Seçeneği:[Düşme]Yapıtın.
D Seçeneği:[Düşme]Alnı.
C Seçeneği:[Düşme]Neslin.
B Seçeneği:[Düşme]Resmin.
Soru 11Ses Bilgisi
Aşağıdaki altı çizili sözcüklerin hangisinde ünlü düşmesi yoktur?
Kelimelerin köklerini ve eklerini ayırın.
B
<u>Oynayan</u>
C
<u>Tasarlamışlar</u>
E
<u>Benzerliğe</u>
D
<u>Boyunca</u>
A
<u>İlerleyen</u>
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Tasarlamışlar kelimesinde ünlü düşmesi yoktur. Tasar-la-mış-lar.
İlerleyen (İleri-le-yen, düşme var).
Oynayan (Oyun-a-yan, düşme var).
Tasarlamışlar (Düşme yok).
Boyunca (Boy-un-ca, düşme yok, ama 'boyun' kelimesi 'boyunca' olurken düşme olabilir mi? Hayır, boy-un-ca).
Benzerliğe (Beniz-er-lik, düşme var).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Düşme]İlerleyen.
B Seçeneği:[Düşme]Oynayan.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
D Seçeneği:[Düşme]Boyunca.
E Seçeneği:[Düşme]Benzerliğe.
Soru 12Ses Bilgisi
Hep böyle etse devam şu dünya, ama / Lakin biliriz, nasıl kurulmuş dünya
Bu dizelerde aşağıdakilerden hangisine örnek vardır?
B
Ünlü türemesi
C
Ulama
E
Ünlü değişimi
D
Ünlü daralması
A
Ünlü düşmesi
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kurulmuş-dünya (Ulama yok), ama Lakin (Ulama yok). Aslında 'devam-şu' (ulama yok). 'dünya-ama' (ulama yok). 'kurulmuş-dünya' (ulama yok). Soruda bir hata olabilir mi? 'Lakin-biliriz'. 'devam-şu' (yok). 'ama-Lakin' (yok). 'biliriz-nasıl' (yok). 'nasıl-kurulmuş' (yok). 'kurulmuş-dünya' (yok). C seçeneği hatalı olabilir.
Dizeleri tekrar inceleyin.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yok]Yok.
E Seçeneği:[Yok]Yok.
D Seçeneği:[Yok]Yok.
B Seçeneği:[Yok]Yok.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
Soru 13Ses Bilgisi
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü türemesine örnek vardır?
Küçültme eki -cık/-cik alırken ünlü türemesi olur.
A
Azcık
D
İncecik
E
Yumuşacık
C
Birazcık
B
Küçücük
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Küçük + cük = Küçücük (Ünlü türemiştir).
B seçeneği: Küçük-cük -> Küçücük.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Türeme yok]Birazcık.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
E Seçeneği:[Türeme yok]Yumuşacık.
D Seçeneği:[Türeme yok]İncecik.
A Seçeneği:[Türeme yok]Azcık.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Türkçe ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.
TYT Türkçe dersi "Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
TYT Türkçe dersi "Paragrafta Anlam ve Anlatım" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.