TYT Türkçe: Paragrafta Anlatım & Düşünceyi Geliştirme Yolları (9 Soruluk Çıkmış Formatında Test)

Ülkemizdeki yenilenebilir enerji yatırımları 2015'ten bu yana ivme kazandı. O dönemde güneş enerjisi santrali sayısı 50'nin altındayken, bugün 1500'ü aşkın santral aktif olarak elektrik üretiyor. Yatırımcılar, verimliliği artırmak adına hibrit sistemlere yöneliyor. 2026 yılı verilerine göre, güneş enerjisinin toplam kurulu güçteki payı yüzde 12 seviyesine ulaştı; bu oran, beş yıl öncesinin neredeyse üç katı. Avrupa Birliği ülkelerinde ise bu oran yüzde 18'e dayanmış durumda. Uzmanlar, 2030 yılına kadar yerli güneş enerjisi kapasitemizin, kömür santrallerinin üretim kapasitesini yakalayacağını öngörüyor.

Şehirlerin ruhu, mimari dokusunda gizlidir. Modern binalar, birbirinin kopyası gibi yükselirken o şehrin özgün kimliğini de silip süpürüyor. 'İnsan, yaşadığı mekânın bir yansımasıdır' derler. Eğer çevrenizdeki binalar ruhsuz beton yığınlarından ibaretse, sizin de ruhunuzun o soğukluğa bürünmesi kaçınılmazdır. Tarihi dokuyu koruyan mahalleleri gezdiğimde, o eski taş evlerin insanı nasıl bir huzurla karşıladığını bizzat deneyimliyorum. Bu yüzden, binaları sadece barınma alanı olarak görmek, bir şehrin hafızasını yok etmektir.

Müzik, ruhun evrensel dili olarak tanımlanır. Bu tanımın doğruluğu tartışmaya açıktır. Beethoven'ın senfonilerini dinlerken insan, sanki başka bir boyuta geçiş yapar. Bunu sağlayan, bestecinin teknik ustalığı değil de nedir? Mozart'ın, Bach'ın eserleri için de benzer şeyler söylenebilir. Sanatçılar aslında kendi iç dünyalarını notalara dökerler ama öyle bir yetkinlikle yaparlar ki, biz de o duyguların bizim kendi duygularımız olduğuna inanırız.

Piri Reis, Ali Kuşçu, Mimar Sinan ve daha nice bilim insanımız, eserleriyle dünya tarihine yön vermişlerdir. Batılı bilim adamlarından daha ileri, daha kapsamlı çalışmalar yapmışlardır. En ünlü eserlerinden biri olan Piri Reis'in 'Dünya Haritası'ndaki kıtaların çizimindeki hassasiyet / okyanus akıntılarının belirlenmesindeki ustalık / bugün dahi modern teknolojinin şaşkınlıkla karşıladığı detaylar' ile başlayıp 'coğrafi keşiflerin yönünü değiştiren / denizcilik tarihine adını altın harflerle yazdıran / haritacılığın zirvesini temsil eden' haritasındaki özgün betimlemenin düzeyine ulaşılamamıştır.

Yapay zekanın etik sorunlarını tartışan makaleler, son yıllarda gündemimizden düşmüyor. Bana kalırsa teknolojiyi her şeyden, ahlaktan, vicdandan, insani değerlerden ayırabilirsiniz. Onu yok sayabilir ya da yüce bir yere koyup kutsallaştırabilirsiniz. Teknoloji, neresinden tutarsanız tutun elinizde kalabilecek bir cam küre olabilir pekâlâ. Mantığınızla, verilerinizle şekillenen, sizi de değiştiren o soğuk, hesapçı, elle tutulamaz dijital bir küre... Ama onu insandan ayırmak, sanırım olanaksız. İnsan dediğimiz, verilerle açıklanması neredeyse olanaksız ama yüreğimizde hissettiğimiz o sezgisel, yol gösterici değer, en az teknoloji kadar elle tutulamaz ve en çok insanla özdeşleşir.

Şunu söyleyeyim: İnsan, kendi değerini tam bilemez; kendini kanıtlamak için ne kadar çabalasa boşuna, gözünde büyütür durur. Ben de değerimi bildiğimi iddia etmeyeceğim. Ancak bugünkü sanatçılar arasında, daha doğrusu bugünkü izleyicinin gözünde yerimin ne olduğunu anladım sanıyorum. Yazdıklarımı okumaktan hoşlananlar vardır ancak çoğu bana, işi şakaya vurmuş bir adam diye bakarlar, beni görünce gülümseyivermeleri de ondan. Bunca yıldır çalışırım, inandıklarım uğruna kavgayı, en sevdiklerimle dahi bozuşmayı göze alırım, gene de ciddiye alınmadığıma inandıramıyorum kimseyi. Kaderime boyun eğmekten başka ne gelir elimden?

Pencereden sızan gün ışığı yüzünü yakmasın diye perdeyi çekiyorsun. Çocuk, gözlerini sımsıkı kapatmış; elleri göğsünde birleşmiş. Sonra ışıktan ürkmüş gibi yavaş yavaş aralıyor kirpiklerini. Sonunda o kehribar rengi gözleri görebiliyorsun. Hareketlenip parlıyor, duruluyor, sonra bir fırtına gibi yeniden canlanıyor gözleri. Onlara bakıyorsun. Bütün masumiyetin simgesi gibi. Ama bu gözler durmadan değişiyor, sanki sana yalnızca senin anlayabileceğin bir sır veriyor.

Hastanenin koridoru tıklım tıklımdı. Şık giyimli iş adamları, telaşlı hasta yakınları, elinde dosyalarla koşturan hemşireler, koridorun köşesinde uyuklayan yaşlılar... Salon dolmuştu, adım atacak yer kalmamıştı. Fısıltılar, inlemeler birbirine karışıyordu. Koridorun havası, dışarıdaki temiz havadan çok daha ağırdı. Herkes bir an önce doktorun kapısının açılıp isminin okunmasını bekliyordu. Ne zaman gelecekti o doktor acaba?

Üzerimizdeki bulutlar yavaşça dağılıyor. Başımızın üstünde nereden geldiği belirsiz ılık bir yel esiyor. Bu yel yanardağların sıcaklığını taşır gibi, tenimizi hafifçe yakıyor. Bu yel yüksek ve karlı tepelerden inmiş gibi; bize her temas edişinde tenimiz biraz daha ürperiyor; tüylerimiz diken diken oluyor. Bazen okyanuslardan esen hafif bir esinti gibi ıslık çalıyor. İşte ben bu yelin sesini dinleyenlerdenim. Bu yelin toprak kokusunu her gün ciğerlerine çekenlerdenim.