TYT Türkçe: Paragrafta Anlam & Sanatçının Görüşünü Destekleyen Yargı (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Eski atölyenin tozlu köşesinde duran yıpranmış sehpayı işaret etti heykeltıraş: 'Rodin'le bu sehpanın kenarlarını yontarak saatler geçirdik' dedi, 'Görüyorsunuz ya, sıradan bir tahta parçasına sadece birkaç keski darbesi vurduk. Üzerinde karmaşık figürler, görkemli kabartmalar yok; yalnızca ağacın kendi damarlarını öne çıkaran küçük, dengeli müdahaleler var.' Ardından ekledi: 'İşte heykel tam olarak budur! Heykel sanatı sanıldığından daha girift değildir; asıl mesele fazlalıkları ustalıkla ayıklayıp özü görünür kılmaktır.'

Dostoyevski üzerine yazdığı monografiyle tanınan Joseph Frank, yazarın yapıtlarında hakikatin 'hiçbir zaman apaçık sergilenmeyen, sürekli ötelenen bir sır' gibi kurgulandığını ve metnin ilk muhatapları ile bugünün okurunun aynı anlamsal sis perdesiyle karşı karşıya kaldığını öne sürer. Bir diğer edebiyat kuramcısı Mihail Bahtin ise Dostoyevski'nin karakterlerinin yazarın kendi zihinsel çatışmalarını doğrudan sahneye taşıdığını belirterek 'polifonik romanın, klasik kurgunun sınırlarını aşan bir iç hesaplaşma alanı' yarattığına dikkat çeker.

Endonezya'nın Flores Adası'nda yapılan kazılarda, günümüzden yaklaşık 800 bin yıl öncesine tarihlenen gelişmiş taş aletler gün ışığına çıkarıldı. Jeolojik veriler, Flores'in ana karaya hiçbir buzul çağında kara köprüsüyle bağlanmadığını ve anakaradan en az 25 kilometrelik derin bir deniz boğazıyla ayrıldığını ortaya koymaktadır. Bu durum, arkaik insan türlerinin söz konusu adaya ancak açık denizi aşarak ulaşabildiklerini kanıtlamaktadır.

Hiçbir yazar boşlukta var olmaz; soluduğu havanın, bastığı toprağın rengini taşır sayfalarına. Bana sık sık 'Neden yapıtlarında sadece Ege kıyılarını, oradaki zeytinlikleri ve balıkçıları anlatıyorsun?' diye soruyorlar. Ben bu sularda yüzdüm, bu rüzgârla büyüdüm. Yıllardır bir metropolde yaşasam da zihnimin kökleri oradadır. İşte bu yüzden diyorum: <u>Faulkner kendi kasabasını yazarken ne denli Mississippili ise Gabriel García Márquez de o kadar Aracatacalıdır; dünyadaki gerçek edebiyatçıların hepsi aslında kendi köklerinin toprağında filizlenmiştir.</u> Çünkü yerellikten beslenmeyen hiçbir muhayyile evrensel bir yankı bulamaz.

İnsan zekâsı, psikometrik modellemeler ve çok değişkenli veri analizleri kullanılarak alt boyutlarına ayrıştırılabilir. Bu yöntem benimsendiğinde, bireylerin bilişsel becerilerini tanımlayan yüzlerce zihinsel görev ve performans göstergesi listelenir. Ardından matematiksel algoritmalarla bu göstergeler arasındaki korelasyonlar hesaplanarak temel bilişsel yetenek faktörlerine ulaşılır. Bu çalışma, temelde zihinsel kavramların ölçüm araçlarındaki izdüşümünü inceler. Örneğin bellek, muhakeme ve uzamsal algıyı ölçen tüm alt testler analize dâhil edilerek insan zekâsının ana bileşenleri damıtılır.

Zanaat ve tarımsal üretim teknikleri tarihsel olarak ilk kez Doğu medeniyetlerinde kök salmıştır. Sulama kanallarından metal işlemeciliğine kadar ilk büyük teknik devrimler Yakın Doğu havzasında filizlenmişti; ancak bunlar soyut kuramsal çatılardan ziyade tamamen gündelik pratik ihtiyaçların çözülmesine yönelikti. Doğu'nun pratik ustalığa dayalı bu teknik üstünlüğü, modern Batı düşüncesinde köklü bir ön yargının doğmasına yol açtı. Bu yanılgı; Doğu zihninin yalnızca içe kapanık, mistik ve metafizik düşünceyle uğraştığı; buna karşın Batı zihninin somut eyleme, pratik faydaya ve teknik icatlara dönük olduğu kabulüdür.

Hititler yalnızca çivi yazısını ve hiyeroglifleri anıtsal yapılara kazımakla kalmamış, bürokrasinin ve saray kayıtlarının sürdürülebilmesi için kâtiplik kurumuna büyük önem vermiştir. Başkent Hattuşa kazılarında ortaya çıkarılan arşiv odalarındaki tabletlerde, genç kâtip adaylarının eğitim aşamalarını gösteren alıştırma metinlerine rastlanmıştır. Bu tabletlerde öğrencinin sabah saray atölyesine gelişi, hocasına saygısını sunuşu, kil tabletleri güneşte kuruturken yaptığı hatalar ve akşam eve dönüş rutinleri detaylı biçimde anlatılmaktadır. Hititlerde başöğretmene 'baba', kâtip öğrencisine ise 'oğul' denilmekte, eğitim ortamı kutsal bir usta-çırak yuvası olarak görülmekteydi.

Zamanında o yabancı dil kursunu tamamlamış olsaydım her şey ne kadar farklı gelişirdi. Aslında suçun tamamını yoğun çalışma saatlerine yüklemek doğru değil. Hafta sonlarımı pekâlâ buna ayırabilirdim; hani zorunlu bir engel de yoktu önümde. Çevremde pek çok arkadaşım uykusundan feragat edip o sınavları verdi. Benim asıl yanılgım, sadece pratik tecrübemin ve iş bitiriciliğimin beni daima en önde tutacağını sanmamdı. Oysa öyle olmadı. Yıllar sonra geriye dönüp baktığımda, kariyer basamaklarında ardımdan gelenlerin beni birer birer geride bıraktığını görmek içimi sızlatıyor.