Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 8 Soru Cevaplandı
Soru 1Paragrafta Anlam
Dostoyevski; Karamazov Kardeşler romanında, Rusya kırsalındaki bir ailenin iç hesaplaşmalarını anlatırken aslında insanın Tanrı, ahlak ve vicdan karşısındaki ebedi ikilemini sahneye taşır. Baba Fyodor ile oğulları arasındaki gerilim takip edilirken antik trajedilerden kutsal metinlerin çile anlatılarına kadar uzanan insanlık mirası yeniden canlanır. Bu tanıklıkta okur, anlatılanın yalnızca bir aile dramı değil; insanın iyiyle kötünün kıyasıya vuruştuğu ruh dünyasındaki varoluşsal çabası olduğunu sezer.
Bu parçada söz edilen eserle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A
Bireyin vicdanıyla yüzleşirken yaşadığı yenilgileri toplumsal kurallarla ilişkilendirdiği
B
İnsanlığın kadim bir sorunu olan ahlaki çatışmayı mitik ve dinsel referanslar eşliğinde ele aldığı
C
Toplumsal düzenin bireysel özgürlükleri kısıtlayan yönlerini tarihsel bağlamıyla resmettiği
D
Karakterlerin zaman içinde yaşadığı düşünsel dönüşümleri psikolojik tahlillerle sergilediği
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Metinde eserin iyi ile kötü arasındaki kadim/evrensel çatışmayı (ahlaki ikilem) ve kutsal metinler/antik trajediler gibi tarihsel/mitik göndermeleri işlediği belirtilmiştir. Bu da B seçeneğini doğrudan doğrular.
1. Metindeki 'insanın Tanrı, ahlak ve vicdan karşısındaki ebedi ikilemi' ve 'iyiyle kötünün kıyasıya vuruştuğu varoluşsal çaba' ifadeleri insanlığın kadim çatışmasına işaret eder.
2. 'Antik trajedilerden kutsal metinlerin çile anlatılarına kadar uzanan miras' ifadesi mitik ve dinsel referansları/göndermeleri karşılar.
3. Dolayısıyla B seçeneği metnin temel vurgusudur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Aşırı odaklanma]Toplumsal kurallara ve yenilgiye dair kesin bir genelleme metinde yer almamaktadır.
B Seçeneği:[Doğru Seçenek]Metnin ana fikrini ve göndermelerini eksiksiz kapsar.
C Seçeneği:[Konu kayması]Toplumsal düzen ve özgürlük kavramları metnin ana ekseni değildir.
D Seçeneği:[Kısmi doğruluk]Karakterlerin psikolojisinden bahsedilse de odak 'zaman içindeki dönüşüm' değildir.
E Seçeneği:[Yorum ekleme]Bireyi huzura kavuşturma amacı metinde geçmemektedir.
Soru 2Paragrafta Anlam
Teorik tartışmalarda soyut kavramları açıklamak için metaforlara başvurmak etkili bir yöntem olsa da birbirine bütünüyle yabancı iki alanı zorla kaynaştırmaya çalışmak, anlatımı gülünçleştirme ve metnin ciddiyetini yok etme riski taşır. Hele ki kuantum fiziği gibi çetin bir alanda konuyu 'pırasa doğramak' gibi gündelik ve bağlam dışı bir eylemle açıklamaya kalkışmak; okurun zihnini dağıtmakla kalmaz, benzetilen ile benzeyen arasındaki uçurum yüzünden asıl fikrin büsbütün anlaşılmaz ve anlamsız bir hâl almasına yol açar.
Bu parçaya göre, aşağıdakilerden hangisi arasında benzerlik kurulduğunda meselenin anlaşılmaz veya anlamsız hâle gelme riski taşıdığı söylenebilir?
A
Tiyatro oyunu ile sinema filmi arasında
B
Deneme türü ile felsefi makale arasında
C
Karpuz ile görelilik teorisi arasında
D
Heykeltıraş ile mimar arasında
E
Tarihçi ile sosyolog arasında
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Metinde iki 'benzemez', yani birbirine bütünüyle yabancı alanlar (örneğin kuantum fiziği ile pırasa, patates ile kuram/roman) arasında benzetme yapılmasının anlamı anlamsızlaştıracağı belirtilmiştir. Seçeneklerde 'Karpuz ile görelilik teorisi' tamamen iki alakasız/benzemez ögedir.
1. Parçada iki benzemez arasındaki aşırı ve bağlam dışı benzetmelerin anlamı bozduğu vurgulanmaktadır.
2. A, B, D ve E seçeneklerindeki kavramlar sanat veya sosyal bilimler alanında zaten birbirine yakın/benzer disiplin ve kavramlardır.
3. C seçeneğindeki 'Karpuz' (gündelik/somut nesne) ile 'görelilik teorisi' (ağır kuramsal fizik) tıpkı metindeki 'patates - kuram' veya 'kuantum - pırasa' ilişkisi gibi tam bir benzemezlik örneğidir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Benzer türler]Tiyatro ve sinema anlatı sanatlarıdır, doğal benzerlikleri vardır.
B Seçeneği:[Benzer türler]Deneme ve makale düşünce yazısıdır, bağlam dışı değildir.
C Seçeneği:[Doğru Seçenek]Karpuz ile görelilik kuramı tamamen ilgisiz iki benzemezdir.
D Seçeneği:[Benzer disiplinler]Heykeltıraş ve mimar üç boyutlu plastik sanatları paylaşır.
E Seçeneği:[Benzer disiplinler]Tarih ve sosyoloji toplum bilimleridir.
Soru 3Paragrafta Anlam
Tükenmişlik sendromu; bireyin iş ve sosyal yaşamındaki yoğun baskı sonucu ortaya çıkan, duygusal ve fiziksel tükenmeyle karakterize bir tablodur. En belirgin işaretleri; uyku kalitesinde bozulma, sürekli kronik yorgunluk ve eskiden heyecanla yapılan hobilere karşı tam bir isteksizliktir. Bu durumdaki kişi geleceğe dair derin bir umutsuzluk yaşar, sosyal bağlarını asgariye indirir ve çevresine karşı yabancılaşır. Bu sorunun önüne geçebilmek için çalışma saatlerini sınırlandırmak, düzenli egzersiz yapmak ve olaylara yapıcı bir perspektiften bakmak önerilir.
I. Berk, çok severek gittiği hafta sonu resim atölyesine artık adım dahi atmamakta, fırça tutmaktan hiç keyif almamaktadır.
II. Selin, iş yoğunluğundan dolayı beslenme düzenini değiştirmek zorunda kalmış ve sadece sebze ağırlıklı beslenmeye başlamıştır.
III. Canan, geceleri sık sık uyanmakta, sabahları yataktan bitkin kalkmakta ve her şeyin daha da kötüye gideceğini düşünmektedir.
IV. Kerem, iş temposu nedeniyle geniş arkadaş grubu yerine sadece lise arkadaşlarıyla haftada bir buluşmayı tercih etmektedir.
Bu parçaya göre numaralanmış cümlelerin hangilerinde söz edilen kişinin tükenmişlik sendromu yaşaması olasıdır?
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
II ve IV
E
III ve IV
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Metindeki 'eskiden heyecanla yapılan hobilere karşı tam bir isteksizlik/keyif alamama' I. öncülü; 'uyku kalitesinde bozulma, kronik yorgunluk ve geleceğe dair derin umutsuzluk' ise III. öncülü doğrudan karşılar.
1. Parçada belirtilen semptomlar: Eskiden keyif alınan şeylerden zevk alamama (anhedoni), uyku bozukluğu, sabah yorgunluğu ve karamsarlık/umutsuzluk.
2. I. öncülde Berk, çok severek yaptığı resimden artık hiç keyif almamaktadır (semptomla tam uyumlu).
3. III. öncülde Canan, uykusuzluk, sabah yorgunluğu ve geleceğe dönük karamsarlık yaşamaktadır (semptomlarla birebir örtüşür).
4. II (beslenme tercihi) ve IV (arkadaş elemesi/sosyal tercih) sendrom belirtisi olarak sunulmamıştır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Beslenme yanılgısı]Sebze ağırlıklı beslenmeyi bir kayıp olarak yorumlar.
B Seçeneği:[Doğru Seçenek]I ve III metindeki duygusal ve bedensel belirtilerle tam örtüşür.
C Seçeneği:[Kısmi doğruluk]III doğru olsa da II yanıltıcıdır.
D Seçeneği:[Sosyal tercih tuzağı]IV'ü sosyal geri çekilme zanneder.
E Seçeneği:[Kısmi doğruluk]III doğru ancak IV sendrom sayılmaz.
Soru 4Paragrafta Anlam
Bir besteci, evrendeki sonsuz sesler okyanusundan yalnızca birkaç notayı seçip yan yana getirir. Bir heykeltıraş, devasa bir mermer kütlesinin fazlalıklarını yontarak içindeki sınırlı formu açığa çıkarır. Bir şair ise sonsuz sözcük deryasından cımbızla çektiği tek bir mısrayla koca bir insanlık hâlini özetler. Gerçek sanat gücü ve asıl ustalık da işte tam burada belirir.
Bu parçaya göre "asıl ustalık" aşağıdakilerin hangisinde kendini gösterir?
A
Farklı sanat disiplinlerinin tekniklerini ustaca harmanlamakta
B
Sonsuz ayrıntılar arasından gerçeğin tamamını yansıtacak simgeler üretmekte
C
Küçük bir kesitten veya parçadan hareketle bütünü duyumsatabilmekte
D
Konuyu geleneksel kalıpların dışına çıkarak yenilikçi biçimlerle işlemekte
E
Sanat eserinde estetik kaygıyı toplumsal faydanın önüne koyabilmekte
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Metinde bestecinin ses okyanusundan birkaç notayı, heykeltıraşın mermerden sınırlı formu, şairin sonsuz sözcükten bir mısrayı seçerek devasa bütünü ifade ettiği anlatılmaktadır. Bu durum 'küçük bir parçayla bütünü hissettirme/yansıtma' ustalığıdır.
1. Örneklerde ortak nokta: Sonsuzluk (bütün) içinden çok sınırlı/küçük bir parçanın seçilmesidir.
2. Bu küçük parçanın (nota, mısra, form) arkasındaki büyük derinlik sanatsal dehayı oluşturur.
3. 'Bir fragmanla bütün hakkında imaj yaratmak / küçük bir kesitle bütünü duyumsatmak' C seçeneğinde tam olarak karşılanmıştır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Disiplinlerarasılık tuzağı]Parçada birden fazla sanat dalı sayıldığı için harmanlama yapıldığını düşünür.
B Seçeneği:[Aşırı iddialı genelleme]'Gerçeğin tamamını yansıtmak' ifadesi çeldiricidir.
C Seçeneği:[Doğru Seçenek]Parçadan bütüne ulaşma mantığını eksiksiz verir.
D Seçeneği:[Özgünlük tuzağı]Yenilikçi biçim kavramına kapılır.
E Seçeneği:[Sanat-toplum tartışması]Klasik edebiyat tartışmasını hatırlar.
Soru 5Paragrafta Anlam
Hızla büyüyen hizmet ve bilişim sektörü, ciddi bir yetişmiş eleman sıkıntısıyla yüzleşmektedir. Bu açığı kapatmak amacıyla geleneksel imalat sektöründeki atıl çalışanların büyük şehirlere ve ofis merkezlerine yönlendirilmesi hedeflenmiştir. Daha iyi hayat şartları ve düzenli gelir vaadiyle binlerce insan bu çağrıya uyarak merkezlere akın etmiştir. Ancak teknoloji odaklı yeni iş alanları; dijital yetkinliklere, analitik düşünme becerisine ve yabancı dil bilgisine sahip çalışanlar aramaktadır. İmalat kökenli bu kitlenin söz konusu yetkinlikleri taşımaması sebebiyle hem sektördeki nitelikli çalışan ihtiyacı çözülememiş hem de kentlerde hiçbir kuruma yerleşemeyen ciddi bir işsizler ordusu oluşmuştur.
Bu parçaya göre, merkezlere doğru yoğun bir nüfus hareketi gerçekleştiği hâlde sektördeki çalışan açığının sürmesinin temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Göç eden bireylerin yeni sektörlerin talep ettiği mesleki nitelik ve donanımlara sahip olmaması
Hizmet ve bilişim alanındaki iş imkânlarının beklenenden çok daha az olması
D
Gelen iş gücünün büyük kentlerin yaşam koşullarına uyum sağlayamaması
E
İmalat sektöründen gelen kişilerin teknoloji alanında çalışmak istememesi
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Metinde göç eden kitlenin 'dijital yetkinlik, analitik düşünce ve yabancı dil' gibi aranan vasıflara sahip olmaması yüzünden sektörün ihtiyacının karşılanamadığı açıkça ifade edilmiştir.
1. Soru kökü göç olmasına rağmen iş gücü açığının neden kapanmadığını sormaktadır.
2. Metindeki kritik cümle: 'Ancak teknoloji odaklı yeni iş alanları... dijital yetkinliklere sahip çalışanlar aramaktadır. İmalat kökenli bu kitlenin söz konusu yetkinlikleri taşımaması sebebiyle... ihtiyaç çözülememiştir.'
3. Bu durum A seçeneğinde 'talep edilen mesleki nitelik ve donanımlara sahip olmaması' şeklinde karşılanmıştır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru Seçenek]Metindeki 'yetkinlik açığı' gerekçesiyle birebir örtüşür.
B Seçeneği:[Ekonomik varsayım]Ücret düşüklüğü zanneder.
C Seçeneği:[Kapasite yanılgısı]İş imkânının az olduğunu düşünür.
D Seçeneği:[Sosyolojik çeldirici]Kente uyum sorununu neden sanır.
E Seçeneği:[İsteksizlik tuzağı]Kişilerin çalışmak istemediğini varsayar.
Soru 6Paragrafta Anlam
Biyosfer dengesini açıklayan 'Canlı Dünya Kuramı', gezegen üzerindeki tüm biyolojik varlıklar ile fiziksel çevrenin (atmosfer, okyanuslar, kayaçlar) birbirine kopmaz bağlarla kenetlendiğini savunur. Bu yaklaşıma göre Dünya, sadece üzerinde canlıların barındığı pasif bir kaya parçası değil; canlı ve cansız unsurların ortaklaşa oluşturduğu, kendi ısısını, kimyasal bileşimini ve iklimini kendi kendine ayarlayabilen, devasa ve bütünleşik canlı bir organizma gibidir.
Bu parçaya göre söz edilen kuramla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A
Yeryüzündeki canlı türlerinin evrimsel süreçte birbirine nasıl dönüştüğünü araştırır.
B
Gezegeni ve üzerindeki tüm unsurları tek bir canlı sistem/organizma olarak değerlendirir.
C
Canlıların cansız çevre üzerindeki tahrip edici etkilerini engellemeye odaklanır.
D
Doğada gerçekleşen felaketleri yalnızca fiziksel neden-sonuç zincirleriyle açıklar.
E
Gezegendeki inorganik maddelerin canlılar aleyhine çoğaldığını öne sürer.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Metinde gezegenin, üzerindeki tüm canlı ve cansız unsurlarla birlikte kendi dengesini sağlayan 'bütünleşik canlı bir organizma' gibi olduğu açıkça ifade edilmektedir. Bu da B şıkkına denk gelir.
1. Metin, canlı ve cansız unsurların tek ve kendi kendini düzenleyen bir sistem oluşturduğunu belirtir.
2. '...devasa ve bütünleşik canlı bir organizma gibidir' ifadesi B seçeneğindeki 'Gezegeni... tek bir canlı sistem/organizma olarak değerlendirir' yargısını doğrudan kanıtlar.
3. Diğer şıklardaki evrim, felaket veya tahribat vurguları metinde yer almaz.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Evrim kavramı]Biyolojik varlıklardan bahsedildiği için evrime yönelir.
B Seçeneği:[Doğru Seçenek]Metnin ana fikrini ve kuramın özünü yansıtır.
C Seçeneği:[Çevre koruma refleksi]Biyosfer denince çevre kirliliği/tahribatını engelleme düşüncesine kapılır.
D Seçeneği:[Daraltıcı yorum]Neden-sonuç zincirine odaklanır.
E Seçeneği:[Karşıtlık kurma yanılgısı]Canlı-cansız zıtlığı yaratmaya çalışır.
Soru 7Paragrafta Anlam
Mikroplastik kirliliği; beş milimetreden küçük plastik parçacıklarının denizlere, tatlı sulara ve toprağa karışmasıyla meydana gelir. Bu parçacıklar, sentetik tekstil ürünlerinin yıkanması, araç lastiklerinin aşınması ve kozmetik ürünlerdeki mikro taneciklerin kanalizasyona karışması gibi günlük faaliyetler sonucu ortaya çıkar. Çevrede yüzlerce yıl bozulmadan kalan bu maddeler; deniz canlıları ve tarım ürünleri tarafından bünyeye alınarak besin zinciri vasıtasıyla insan bedenine kadar ulaşır. Bu transferin sonucunda insanlarda hücresel iltihaplanma ve bağışıklık sistemi bozuklukları gibi sağlık sorunları tetiklenmektedir.
I. Mikroplastik kirliliğinin ortadan kaldırılması için hangi arıtma teknikleri uygulanmalıdır?
II. Mikroplastiklerin çevreye ve doğaya yayılmasına neden olan faktörler nelerdir?
III. Doğadaki mikroplastiklerin besin döngüsü aracılığıyla diğer canlılara aktarımı mümkün müdür?
Bu parçada numaralanmış sorulardan hangilerinin cevabı vardır?
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
II ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Metinde mikroplastiklerin ortaya çıkış nedenleri (II) ve besin zinciriyle canlılara taşınma yolları (III) ayrıntılı biçimde yer alırken, kirlilikle mücadele/arıtma yöntemlerinden (I) hiç bahsedilmemiştir.
1. 'Sentetik tekstil, lastik aşınması, kozmetik tanecikler...' ifadesi II. sorunun ('ortaya çıkaran faktörler') net cevabıdır.
2. 'Deniz canlıları ve tarım ürünleri tarafından... besin zinciri vasıtasıyla insan bedenine kadar ulaşır' ifadesi III. sorunun cevabıdır.
3. Kirlilikle nasıl mücadele edileceğine veya arıtma yöntemlerine dair hiçbir bilgi yoktur (I yok).
4. Bu nedenle doğru cevap II ve III (E seçeneği) olur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Metin dışı varsayım]Kirlilik anlatıldığı için arıtma yöntemlerinin olduğunu varsayar.
B Seçeneği:[Eksik inceleme]III. öncülü gözden kaçırır.
C Seçeneği:[Eksik inceleme]II. öncülü gözden kaçırır.
D Seçeneği:[I numaralı tuzak]I'in metinde olduğunu düşünür.
E Seçeneği:[Doğru Seçenek]II ve III numaralı soruların metinde açık yanıtları vardır.
Soru 8Sözcükte ve Söz Öbeğinde Anlam
Edebiyat denizinde pusulasız yol almak değil, yeni rotalar çizmek gerekir. Her kalem sahibinin romana dair getirdiği tanım elbette değerlidir; ancak türün sınırlarını katı kurallarla çizmek sanata haksızlıktır. Roman dediğin; hazır şablonları kopyalamak yerine _türün ana gövdesine taze sürgünler aşılamalı, yeni dallar filizlendirmelidir_. Eğer gerçek bir kurmaca dünyasından söz ediyorsak önceki anlatıların gölgesinde serinlemek yerine dilin ve kurgunun imkânlarını genişleten cesur yazarları baş tacı etmeliyiz.
Bu parçadaki altı çizili sözle anlatılmak istenen aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?
A
Klasik anlatım tekniklerine sıkı sıkıya bağlı kalması
B
Özgün yaklaşımlarla edebiyat türünün sınırlarını genişletip yenilikler katması
C
Okurun beklentilerine uygun, akıcı ve sürükleyici bir üslup yakalaması
D
Geçmiş edebi birikimi bütünüyle reddederek yeni bir dil kurması
E
Her okuyucuda farklı estetik duygular ve çağrışımlar uyandırması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Altı çizili ifade olan 'türün ana gövdesine taze sürgünler aşılamak, yeni dallar filizlendirmek'; mevcut edebi türün birikimini korurken ona yeni açılımlar, özgünlükler ve farklı boyutlar kazandırmak anlamına gelir.
1. Altı çizili söz: 'türün ana gövdesine taze sürgünler aşılamalı, yeni dallar filizlendirmelidir'.
2. 'Ana gövde' edebiyat türünün mevcut yapısı/geleneğidir; 'taze sürgün/yeni dallar' ise getirilen yenilikler, özgün açılımlardır.
3. B seçeneğinde geçen 'özgün yaklaşımlarla türün sınırlarını genişletip yenilikler katması' ifadesi metaforun tam karşılığıdır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Gelenekçilik tuzağı]Ana gövde sözünden dolayı bağlı kalmayı seçer.
B Seçeneği:[Doğru Seçenek]Metaforun soyut anlam karşılığını kusursuz verir.
C Seçeneği:[Üslup çeldiricisi]Akıcılık kavramına odaklanır.
D Seçeneği:[Aşırı radikallik tuzağı]'Geçmişi bütünüyle reddetmek' ifadesini yenilik sanır.
E Seçeneği:[Genel edebiyat yargısı]Çağrışım uyandırmayı doğru kabul eder.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Türkçe ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.
TYT Türkçe dersi "Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
TYT Türkçe dersi "Paragrafta Anlam ve Anlatım" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.