Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 8 Soru Cevaplandı
Soru 1Paragrafta Anlam
Aşağıdaki parçalardan hangisi “Başarılı bir edebiyatçı, metninde yer verdiği figürlerin içsel dinamiklerini derinlemesine çözümlemeli, onların ruh dünyasını bizzat özümseyerek kurgusuna yön vermelidir.” düşüncesine uzak düşmektedir?
Aşağıdaki parçalardan hangisi bu düşünceyle çelişmektedir ya da bu düşünceden uzak kalmaktadır?
A
Haldun Taner, hikâyelerindeki bireylerin küçük hesaplarını ve zaaflarını öylesine doğal bir empatiyle resmeder ki okur, o kişilerin hissettiği sıkışmışlığı kendi göğsünde duyar.
B
Peyami Safa'nın romanlarında karakterler, yazarın onların psikolojik çıkmazlarını en ince kılcal damarlarına kadar tanıması ve hissetmesi sayesinde ete kemiğe bürünür.
C
Murathan Mungan, son tiyatro metninde kahramanların içsel çatışmalarını çözümlemek yerine, onların davranış motivasyonlarını tamamen izleyicinin kişisel yorumuna ve tahminine havale eder.
D
Oğuz Atay'ın eserlerindeki bireyler, yazarın onların varoluşsal sancılarını kendi zihninde yoğurup anlamlandırmasıyla gerçek birer trajik figüre dönüşür.
E
Dostoyevski'nin unutulmaz tipleri, yazarın insanın karanlık ve aydınlık yönlerini kendi içinde derinlemesine keşfedip tahlil etmesinin birer ürünüdür.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Öncülde yazarın karakterlerin ruh dünyasını kendisinin anlaması ve derinlemesine çözümlemesi gerektiği vurgulanmıştır. C seçeneğinde yazar, kahramanların psikolojisini çözümlemekten geri durup bunu tamamen izleyiciye bırakmıştır.
Öncüldeki temel fikri belirle: Yazar karakterin iç dünyasını bizzat anlamalı ve çözümlemelidir.
Seçenekleri analiz et: A, B, D ve E şıklarında yazarlar karakterlerin psikolojisini bizzat özümser ve aktarır.
C şıkkında ise yazar bunu yapmayıp rolü izleyiciye devretmiştir, bu durum ana fikirle ters düşer.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğal aktarım çeldiricisi]Okurun hissetmesine odaklanıp yazarın rolünü atlayabilir.
B Seçeneği:[Konu benzerliği]Kılcal damarlarına kadar tanıması ifadesi öncülü birebir destekler.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Yazarın çözümlemek yerine izleyiciye bırakması öncüldeki tezi dışlar.
D Seçeneği:[Yazar-karakter özdeşliği]Yazarın bizzat anlamlandırması vurgulanmaktadır.
E Seçeneği:[Klasik örnekleme]Yazarın iç tahlil gücü anlatılmıştır.
Soru 2Paragrafta Anlam
“Hüzün durağında beklerken bile umudun türküsünü mırıldanan bir sestir onun dizeleri. Neşet Ertaş’ın 'Gönülden gönüle giden gizli yolu' işaret etmesi gibi; Şükrü Erbaş da içtenliğiyle yazar, okurun duygu menziline seslenir ve dizeleri tam da oraya ulaşır. Bu durum kuru bir duygusallık değildir. Hayatın bütün ağırlığına ve kederine rağmen insana şefkatle yaklaşan bir duyarlılığın, düşünsel arka planı terk etmeden genişlemesidir. Bu da olsa olsa şairin iç dünyasındaki derinlikten, kalbinin geniş ufkundan kaynaklanır.”
Bu parçada Şükrü Erbaş’la ilgili olarak aşağıdakilerin hangisine değinilmiştir?
A
Duygu dünyasının genişliğine ve samimiyetine
B
Kullandığı sözcük dağarcığının zenginliğine
C
Geleneksel şiir formlarını yenileştirme çabasına
D
Şiirlerinde kurgusal olay örgüsünü kurma biçimine
E
Eleştirel üslubunun getirdiği toplumsal tavrına
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Parçada şairin 'iç dünyasındaki derinlikten, kalbinin geniş ufkundan', 'içtenliğinden' ve 'duyarlılığından' bahsedilmektedir; bu da doğrudan duygu dünyasına işaret eder.
Metindeki anahtar kavramları incele: içtenlik, duygu menzili, kalbinin geniş ufku, iç dünyasındaki derinlik.
Bu ifadelerin karşılığı olan kavram 'Duygu dünyası'dır.
Diğer seçeneklerdeki sözcük dağarcığı, biçimsel yenilik veya kurgu metinde tartışılmamıştır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Metnin bütününde kalbin enginliği ve içsel duyuş anlatılmaktadır.
B Seçeneği:[Kavram karmaşası]'Sözcüklerin arasından' ifadesini dil zenginliği sanabilir.
C Seçeneği:[Biçimsel yanılgı]Şiir genişlemesi ifadesi yenilikçilik olarak yorumlanabilir.
D Seçeneği:[Tür karmaşası]Şiirin kurgusu sanılabilir.
E Seçeneği:[Sosyal çıkarım]Toplumsal keder ifadeleri yanıltabilir.
Soru 3Paragrafta Anlam
Bursa ipek dokumacılığı; XV ve XVI. yüzyıllarda ham ipek, kadife ve kemha üretimiyle Osmanlı iktisadının lokomotifi olmuştur. XIX. yüzyıla kadar ev tipi tezgâhlarda geleneksel usullerle sürdürülen bu faaliyet, şehrin dış ticaret hacminin genişlemesi ve artan nüfusun talepleri doğrultusunda yerini buharla çalışan iplikhane fabrikalarına bırakmıştır. Fabrikaların açılması, boyahanelerin tek bir hatta toplanması bu dönüşümün somut adımlarıdır. Nitekim dönemin haritalarında Gökdere havzası boyunca ipek işleme ve boyama atölyelerinin kümelendiği görülmektedir. Bu atölyelerde kök boyalardan elde edilen özgün renkler, sadece kumaşlarda değil, dünyaca ünlü Bursa halılarında da kullanılmıştır.
Bu parçaya göre Bursa ipek üretimiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A
Geleneksel dokuma yöntemleri zamanla kentin ticaret potansiyelini tamamen yok etmiştir.
B
Artan ticari ihtiyaçlar ve demografik değişim, endüstriyel üretim modellerine geçişi tetiklemiştir.
C
İpekli dokuma faaliyetleri kentin yalnızca tek bir mahallesine sıkışıp kalmıştır.
D
Üretilen boyaların kalitesizliği nedeniyle halıcılık sektörü olumsuz etkilenmiştir.
E
Fabrikalaşma süreci dünyadaki diğer sanayi kollarına doğrudan esin kaynağı olmuştur.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Metinde 'şehrin dış ticaret hacminin genişlemesi ve artan nüfusun talepleri doğrultusunda yerini buharla çalışan iplikhane fabrikalarına bırakmıştır' denilmektedir. Bu, B seçeneğindeki 'Artan ticari ihtiyaçlar ve demografik değişim, endüstriyel üretim modellerine geçişi tetiklemiştir' ifadesini doğrudan doğrular.
Metindeki 'ticaret hacminin genişlemesi' = ticari ihtiyaçlar.
Metindeki 'artan nüfus' = demografik değişim.
Metindeki 'iplikhane fabrikalarına bırakmıştır' = endüstriyel üretim modellerine geçiş.
Bu üç eşleşme doğrudan B şıkkını verir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Aşırı genelleme]'Ticaret hacmini yok etti' iddiası metne zıttır, ticaret genişlemiştir.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Metindeki sebep-sonuç ilişkisini eksiksiz özetler.
C Seçeneği:[Daraltıcı yorum]Gökdere havzasındaki kümelenmeyi 'sıkışıp kalma' olarak görebilir.
D Seçeneği:[Ters mantık]Halıcılık kelimesini görünce olumsuz bağ kurabilir.
E Seçeneği:[Abartılı çıkarım]Dünyaca ünlü halılar ifadesinden esin kaynağı çıkarımı yapabilir.
Soru 4Paragrafta Anlam
Rönesans döneminin usta heykeltıraşı, mermerden yaptığı at heykelini tamamladığında çevresindekiler hayranlıkla atın ne kadar kusursuz olduğunu söylemiş. Hatta yoldan geçen canlı atların bu heykele doğru kişnediği görülünce herkes heykeltıraşı göklere çıkarmış. Usta sanatçı ise kederle başını sallayarak: “Eğer üzerindeki binicinin duruşunu ve heybetini yeterince gerçekçi yapabilseydim, o atlar bu heykelin yanına yaklaşmaya bile cesaret edemezdi.” demiştir.
Aşağıdakilerden hangisi bu parçadaki düşünceyi destekler niteliktedir?
A
Sanat eseri, yalnızca doğada bulunmayan soyut biçimleri yansıttığı sürece değerlidir.
B
Sanatçı, tabiatı ve nesneleri tüm gerçekliğiyle yansıtabildiği nispette yetkindir.
C
Heykel sanatı, izleyicide bıraktığı estetik haz bakımından diğer sanatlardan üstündür.
D
Gerçek bir sanat eseri, toplumun beklentilerine göre biçimlendirilen bir kurgudur.
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Metindeki heykeltıraş, biniciyi tam anlamıyla gerçekçi yapamadığı için eserini eksik görmektedir. Yani sanatçının başarısı doğayı/nesneyi gerçeğe ne kadar sadık ve eksiksiz yansıtabildiğiyle (mimesis) ölçülmektedir.
Heykeltıraşın üzülme sebebini incele: 'Biniciyi daha iyi/gerçekçi yapsaydım korkarlardı.'
Bu ifade, eksikliğin 'yetersiz gerçekçilik' olduğunu ima eder.
Dolayısıyla sanatçı, doğayı eksiksiz ve inandırıcı yansıtabildiği ölçüde başarılı sayılır (B şıkkı).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Zıt kavram tuzağı]Soyutlama kavramını modern sanatla karıştırabilir.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Heykeltıraşın realizm ölçütünü doğrudan karşılar.
C Seçeneği:[Tür karşılaştırması]Heykelden bahsedildiği için heykelin üstünlüğü sanılabilir.
D Seçeneği:[Toplumsal beklenti]Çevresindekilerin övgüsü yanıltabilir.
E Seçeneği:[Kalıcılık vurgusu]Tarihsel döneme takılabilir.
Soru 5Paragrafta Anlam
Aşağıdaki parçalardan hangisi “Birey, genetik olarak yatkınlığının bulunmadığı bir uğraşta sonradan ustalaşabilir mi?” sorusuna cevap vermektedir?
Aşağıdaki parçalardan hangisi bu soruya verilmiş doğrudan bir yanıttır?
A
Doğuştan gelen zekâ, sahibine büyük bir özgüven kazandırsa da tek başına yeterli değildir. Genetik miraslarına güvenerek disiplinli çalışmayı bırakan pek çok insanın, potansiyellerini heba ettiğine şahit oluyoruz.
B
Nöroplastisite üzerine yapılan modern araştırmalar, beynin yoğun pratikle yeni sinirsel ağlar örerek başlangıçta hiç yetenekli olunmayan konularda bile yüksek düzeyde beceri geliştirebileceğini ortaya koymaktadır.
C
Klasik zekâ ölçümleri, bireyin yalnızca mevcut bilişsel hızını test eder; oysa bireyin eğitimle ne kadar yol katedeceğini ölçmekten çok uzaktır.
D
Genetik aktarımın insan yetenekleri üzerindeki belirleyiciliği yadsınamaz; nitekim müzisyen bir ailenin çocuğunun da aynı alanda parlaması şaşırtıcı değildir.
E
Hafıza teknikleri her insana öğretilebilir ancak bu tekniklerin kalıcı hale gelmesi tamamen bireyin odaklanma kapasitesine ve duygusal durumuna bağlıdır.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Sorulan soru: 'Yatkın olunmayan bir alanda sonradan başarılı olunabilir mi?' B seçeneği, beynin yeni sinirsel ağlar kurarak başlangıçta yetenekli olunmayan alanlarda bile beceri geliştirebileceğini söyleyerek doğrudan bu soruya cevap verir.
Soru kökünün iki anahtarını bul: 'Doğuştan yetenek olmaması' + 'Sonradan başarı kazanılması'.
B seçeneğindeki 'başlangıçta hiç yetenekli olunmayan konularda bile yüksek düzeyde beceri geliştirebileceğini' ifadesi bu sorunun tam karşılığıdır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Ters açıdan yaklaşım]Zekinin tembelliğinden bahsettiği için yetenekle ilgili sanabilir.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Yat мышца/sinirsel gelişimle sonradan kazanımı doğrular.
C Seçeneği:[Test eleştirisi]Eğitimle yol katetme ifadesi yanıltabilir.
D Seçeneği:[Zıt tez]Kalıtımı doğrulayan bir açıklamadır.
E Seçeneği:[Özel konu]Hafızanın öğrenilmesine odaklanır.
Soru 6Paragrafta Anlam
Issız bir dağ köyünde yaşayan yaşlı bir avcı varmış. Her akşam ormandan döndüğünde köylüler çevresine toplanır, ona gün boyu neler gördüğünü sorarmış. Köylüleri büyülemek isteyen usta avcı; ormanda hiç kimsenin rastlamadığı efsanevi beyaz geyikler gördüğünü, onların rüzgâr gibi süzüldüğünü anlatır, bu hayali büyüleyici hikâyelerle süslermiş. Günün birinde avcı, ormanın en derin vadisinde gerçekten o efsanevi beyaz geyiği kanlı canlı karşısında görmüş. Akşam köye dönüp köylüler heyecanla 'Bugün ne gördün?' diye sorduklarında, avcı sessizce başını öne eğip 'Bugün hiçbir şey görmedim.' demiş.
Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A
Birebir yaşanan somut gerçeklik, sanatsal muhayyilenin ve kurgusal üretimin alanını daraltır.
B
Sanatçı, eserlerinde yalnızca toplumun dinlemekten hoşlandığı konuları işlemelidir.
C
Deneyimlenen sıra dışı olaylar, kurgunun inandırıcılığını her zaman artırır.
D
İnsanlar gündelik hayatın monotonluğundan kaçmak için gerçekleri çarpıtır.
E
Anlatıcının ustalığı, kurguyu gerçeğe ne kadar yaklaştırabildiği ile ölçülür.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Avcı, beyaz geyiği görmediği zamanlarda onu hayal gücüyle özgürce kurgulayıp anlatabiliyordu; ancak geyiği 'gerçekten' görünce artık hayal gücünün yaratıcı büyüsü bitti ve susmayı tercih etti. Yani kurgu gerçeklerden değil, hayallerden ve yokluktan beslenir; somut gerçeklik kurgusal alanı sınırlar.
Avcının davranış değişikliğine dikkat et: Hayal ederken çok şey anlatıyor, gerçeğini görünce 'Hiçbir şey görmedim' diyor.
Bu tezatlık; kurgunun, gerçeğin yaşanmadığı boşlukta (muhayyilede) yeşerdiğini kanıtlar.
Bu ana fikir A seçeneğinde 'Somut gerçeklik, sanatsal muhayyilenin ve kurgusal üretimin alanını daraltır' olarak özetlenmiştir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Kurgunun hayal gücünden doğduğu ve gerçeğin kurguyu susturduğu ana fikrini açıklar.
B Seçeneği:[Yüzeysel okuma]Köylülerin ilgisi metinde geçtiği için seçilebilir.
C Seçeneği:[Ters çıkarım]Gerçek olay inandırıcılığı artırır sanılabilir.
D Seçeneği:[Psikolojik yanılgı]Monotonluktan kaçış genel bir doğru gibi gelebilir.
E Seçeneği:[Klasik tanım]Gerçeğe yaklaştırma ölçütü genel kabul sanılabilir.
Soru 7Paragrafta Anlam
Felsefe ve bilim tarihi, bir bakıma terk edilmiş hipotezlerin ve yanlışlanmış kuramların mezarlığıdır. Ancak düşünce atlasına yön veren bu eksik ya da hatalı varsayımlar, muazzam bir doğurganlığa sahiptir. Kendi çağında hakikate ulaşma gayesiyle ortaya atılan bu akıl yürütmeler, sonraki kuşakların daha sağlam argümanlar inşa etmesini sağlayan zihinsel bir basamak görevi görmüştür. Tıpkı simyacıların altını ararken kimyanın temellerini atması veya mitolojik evren tasarımlarının modern kozmolojinin ilk sorularını doğurması gibi...
Bu parçaya göre “yanlışlanmış varsayımlar” ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A
Bireysel bakış açılarına göre değiştiği için bilimsel ilerlemeyi yavaşlatmıştır.
B
Zaman içinde hakiki bilginin ve yeni düşüncelerin olgunlaşmasına zemin hazırlamıştır.
C
Mitolojik metinlerin günümüze kadar bozulmadan aktarılmasını sağlamıştır.
D
Deney ve gözlem yöntemlerinin güvenilirliğini tamamen sarsmıştır.
E
Tarih boyunca toplumların bilim insanlarına olan inancını zedelemiştir.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Metinde hatalı varsayımların 'muazzam bir doğurganlığa sahip olduğu' ve 'sonraki kuşakların daha sağlam argümanlar inşa etmesini sağlayan basamak olduğu' söylenmektedir. Bu, B seçeneğindeki 'düşüncelerin olgunlaşmasına zemin hazırlamıştır' ifadesini doğrudan verir.
Metindeki 'doğurganlığa sahiptir' ve 'zihinsel bir basamak görevi görmüştür' ifadelerini bul.
Bu ifadelerin karşılığı 'yeni düşüncelerin olgunlaşmasına zemin hazırlamak'tır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Olumsuz peşin hüküm]Yanlış varsayımın bilimi yavaşlatacağını düşünebilir.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Metindeki 'doğurganlık' ve 'basamak olma' fikrini tam karşılar.
C Seçeneği:[Yan unsur tuzağı]Metindeki 'mitolojik' sözcüğüne takılabilir.
D Seçeneği:[Aşırı karamsar yorum]Güvenilirliği sarsma genel bir önyargıdır.
E Seçeneği:[Sosyal genelleme]Toplumsal inanç zedelenmesi şıkkı çeldiricidir.
Soru 8Paragrafta Anlam
İçsel olgunluğu, hiç kimsenin sizin adınıza adım atamayacağı, başkalarının koruma kalkanından uzakta kaldığınız o çetin ve tekinsiz patikalarda yürüyerek elde edebilirsiniz. Hayranlık beslediğiniz o dirayetli karakterler, steril bir ortamda ya da kusursuz bir rehberin gölgesinde yetişmedi. Tam aksine bocalayarak, yanılarak ve bizzat hayatın pürüzleriyle çarpışarak o noktaya geldiler. Dolayısıyla gıpta ettiğiniz o vakar ve bilgelik; konforlu bir miras değil, bizzat göğüslenen fırtınaların ve kazanılan içsel zaferlerin bir meyvesidir.
Bu parçadan aşağıdakilerin hangisine ulaşılabilir?
A
Bilgeliğe ulaşmanın tek yolu, toplumsal kurallara tamamen kayıtsız kalmayı öğrenmektir.
B
Kişisel yetkinlik, bireye hazır sunulan bir ayrıcalık olmayıp güçlüklerle yüzleşilerek inşa edilir.
C
Geçmişin hatalarından ders çıkarmak yerine onları unutmak iç huzurun temel şartıdır.
Zorluklardan kaçınmak, zihinsel dinginliğe ulaşmanın en kestirme yoludur.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Metinde bilgeliğin/içsel olgunluğun steril ve hazır bir miras olmadığı, kişinin zorluklarla ('çetin patikalar', 'göğüslenen fırtınalar') bizzat mücadele ederek kazandığı bir zafer olduğu vurgulanmıştır. Bu da B seçeneğini doğrudan doğrular.
Metnin ana fikrini tespit et: Bilgelik hazır gelmez, bireysel mücadele ve zorluklarla kazanılır.
B seçeneğindeki 'hazır sunulan bir ayrıcalık olmayıp güçlüklerle yüzleşilerek inşa edilir' ifadesiyle eşleştir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Aşırı uç ifade]'Topluma kayıtsızlık' marjinal bir tuzaktır.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Metnin bütününe hâkim olan ana fikri kusursuz ifade eder.
C Seçeneği:[Zıt yargı]Hatalardan kaçınma fikri genel psikoloji ile karıştırılabilir.
D Seçeneği:[Metinle çelişen ifade]Kopyalama kelimesi hazır bilgiyle örtüştürülebilir.
E Seçeneği:[Tam zıt çıkarım]Dinginlik kelimesi yanıltıcıdır.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Türkçe ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.
TYT Türkçe dersi "Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
TYT Türkçe dersi "Paragrafta Anlam ve Anlatım" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.