TYT Türkçe: Paragrafta Anlam & Boşluk Doldurma (9 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Sizin konumunuz, bilgi birikiminiz karşıdakinden daha üstün olabilir hatta tüm toplumun ilerisinde bir yerde olabilirsiniz. Doğrularınızı, özellikle, evrensel olmaları sebebiyle çok yerinde bulabilir, sonuna dek bunlara inanabilirsiniz. Gelgelelim bir gerçek var: İçinde yaşadığınız toplumun algılarını, ruhsal yapısını, değerler dizgesini görmezden gelerseniz bunun bir bedeli mutlaka olur. Sosyal hayat; sizin haklı, doğru veya üstün yetenekli olmanızla, ne yazık ki pek fazla ilgilenmez. ----. Bu hem kendiniz olarak yaşayabilmeniz hem de çok inandığınız o şeyleri anlatabilmeniz, gösterebilmeniz için bir zorunluluktur.

(I) Günümüzde Türkçe, en başta annelerimiz olmak üzere, yakın çevremizden, okullardan ve kitle iletişim araçlarından öğrenilmektedir. (II) Bu yapılar; fark ettirilmeden konuşmalarımızın içine sızmakta, özellikle gençler arasında ağızdan ağıza dolaşarak yayılmaktadır. (III) Türkiye’de kitle iletişim araçlarında kullanılan Türkçenin de bu bağlamda etkisi yüksektir. (IV) Nitekim, televizyon dizileri, bizler farkına varmadan birçok yeni kullanım ve yapıyı hayatımıza dâhil etmektedir. (V) Bu bakımından eğitim kurumlarında Türkçe eğitimini ve zevkini verip veremediğimiz büyük önem arz etmektedir.

I. Bu zorluk nedeniyle, onları bir küme, kavram etrafında tanımlama yerine, benzer yapıtlar arasında, yaygınlık belirleyici özelliklerinden söz etmek daha doğru olur. II. Çünkü edebiyat eserleri bir kavrama sığmayacak kadar özgür yaratılardır ve her tanımı, kendilerine çizilen her sınırı kolaylıkla aşarak ele avuca gelmez özelliktedir. III. Doğaüstü olaylar, endişe doğurucu durumlar, sürprizler, doğaüstü fenomenler, cin ve peri masalları, hayaletler, akıl çerçevesine yerleştirilemez durumlar, korku, dehşet, merak, mucize olarak sayabiliriz. IV. Fantastik, olağanüstü, gotik anlatı, gerçeküstü, bilim kurgu, büyüklü gerçekçilik kavramları arasında pek çok farklılık belirlense, aralarına derin sınırlar çizilse de örnekleme düzleminde yine de sorunlarla karşı karşıya kalınır. V. Bu nedenle yazımızda, andığımız kavramların tanımlarından, aralarındaki farklılıklardan çok temel ayırt edici özelliklerini belirtmeye çalışacağız.

(I) Bir metinle ilgili yazılanları genel olarak o metni okuduktan sonra okumayı tercih ediyorum. (II) Önce bir metinle ilgili yazılanları, sonra söz konusu metni okuyorum. (III) Söz gelimi Edward Said’i okuyanlar onun ne kadar çok metne gönderme yaptığını bilirler. (IV) Ben Said’i çevirilerinden okuyabildim. (V) Sonra onun göndermede bulunduğu metinlerden bazılarını okuyabildim, niyetim Said’in okuduğu metinlerin tamamını okumaktı. (VI) Said’in göndermede bulunduğu metinlerin tamamını okumak, imkânsız değildir belki ama epey zordur.

(I) Bahar bütün güzelliği ile geldi. Yeryüzü allı pullu giyinmiş gibi. (II) Bahçe duvarını aşınca mor sümbüller, papatyalar ve toprağı güzelce örten yemyeşil çimen... (III) İkindiye yakın bulut kümesi oluşuyor. (IV) Ve bir süre sonra yağmur inceden yağmaya başlıyor. (V) Sahada top oynayan çocuklar... (VI) Yağmur sonrası mis gibi toprak kokuyor. (VII) Sanki yeryüzü kirlerinden arınıyor.

(I) Ankara’daki, Antik Dönem’den kalan yapıtların en eskisi olan Roma Hamamı’nın tarihi, milattan önce 211 yılına dayanmaktadır. (II) Hamamı Ankara Kalesi’ne bağlayan antik yol üzerindeki tiyatro binası, kaderine terk edilmiş gibi. (III) Hamamın sıcaklık, soğukluk, spor alanı, yüzme havuzu gibi bölümleri oldukça iyi korunmuş. (IV) Roma Dönemi’nden kalan Augustos Tapınağı ile Anadolu erenlerinden Hacı Bayram Veli’nin türbesinin bulunduğu Hacı Bayram Camii birbirine yaslanmış duruyor. (V) Sanki birisi yıkılsa ötekine vereceği zararı düşünerek her ikisi de zamana direniyor.

(I) Dokuzuncu yaş gününde Frank’in başına hayatını sonsuza dek değiştirecek bir olay gelir. (II) Komşusu Alice’in köpeği Uffe, Frank’in sunduğu keki yemeye çalışırken parmaklarını da ısırır. (III) Kısa bir süre sonra Frank; dört ayaklı, kürklü ve kuyruklu bir yaratığa dönüştüğü gizemli rüyalar görmeye başlar. (IV) Tek istediği, birinin kulaklarının arkasını kaşıması ve ona sarılmasıdır. (V) Peki ama neden?

I. Eleştirilenlerin tarafına gelirsek kendi yarattığımız değil Batı’nın yarattığı bir dünyanın ürünleri, politik ve kültürel argümanları ve ilişki biçimlerinin içinde yaşıyoruz. II. Bu durum iş, ilişki, kültür ve politika dünyamızı bozuyor ve doğru eleştirmek, doğru eleştirileri anlamak, eleştirinin önemini kavrama konusunda ülke insanını, kurumlarını başarısızlığa düşürüyor. III. Eleştiri iyi niyetle bile yapılsa genelde, eleştirinin eleştirdiği kurum ya da kişilere kötü niyet beslediği ya da eleştiriyle zarar vermek istediği algısı var bu ülkede. IV. İcat eden ya da geliştiren olmayınca genelde, zihinsel süreçlerimiz elimizdeki ürünleri, ilişkileri, fikirleri taşıyacak niteliğe sahip olamıyor. V. Bana göre bu algı, genelde, eleştirenler açısından; üslup ve konuyu ele alış biçimindeki eksikliklerden kaynaklanıyor.

(I) “Saray”; aslen Farsça bir kelime olup “ev, mesken, konak, menzil” anlamlarına gelmektedir. (II) Türkçede “saray” sözcüğü bu anlamlarla birlikte “büyük konak, hükümdarın ikametgâhı, hükümdarın sarayı, kasrı, köşkü” anlamlarında kullanılmaktadır. (III) Tarihte saraylar, mimari açıdan hep en görkemli yapılar olmuştur. (IV) Osmanlıda “saray” sözcüğü tek başına kullanıldığında sadece sultan konutu (mirî saray) anlamını taşır ve padişahların konutu olduğu kadar, hükümet edilen yer anlamını da gelir. (V) Osmanlı sarayı aslında bir konut-hükûmet yapısına sahiptir.