TYT Türkçe: Paragraf & Anlam Akışı (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Sinema eleştirmenliği üzerine bir yazıdan alınmıştır: "Yıllar sonra o kült filmi tekrar izlediğimde, ----. İlk izleyişimdeki o toy heyecanımın yerini, teknik detaylara odaklanan soğukkanlı bir gözlemci almıştı. Yönetmenin o dönem fark edemediğim kadraj tercihleri, renk paletindeki ince dokunuşlar şimdi daha belirgindi. Filmin ruhu değişmemişti ama benim ona bakış açım evrilmişti. Sanki bir arkeolog gibi, zamanın tozunu silkeleyerek eserin altındaki o saklı katmanları gün yüzüne çıkarıyordum. Bu, sadece bir izleme eylemi değil, bir keşif yolculuğuydu."

(I) Şehir planlaması, sadece binaların dizilimi değil, aynı zamanda o şehirde yaşayanların psikolojisini de şekillendiren bir sanattır. (II) Geniş kaldırımlar ve bol yeşil alan, insanları sosyalleşmeye teşvik ederken, dar sokaklar yalnızlığa itebilir. (III) Modern şehirlerde bu dengeyi kurmak, mimarların en büyük sınavıdır. (IV) Geçtiğimiz yüzyılda sanayi devrimiyle birlikte şehirler, insan ihtiyaçlarından ziyade fabrikaların etrafında kümelenmeye başladı. (V) Bu durum, şehir merkezlerinin betonlaşmasına ve insan odaklı yaşam alanlarının azalmasına yol açtı. (VI) Oysa ideal bir şehir, doğayla teknolojiyi uyum içinde harmanlayan bir yapıda olmalıdır.

Dijitalleşen dünyada hafızamızın işleyişi de değişiyor. Eskiden bir bilgiyi hatırlamak için zihnimizi zorlarken, şimdi tek bir tıkla o bilgiye ulaşabiliyoruz. Bu durum, zihinsel çabamızı azaltırken bilgiyi işleme hızımızı artırıyor. Ancak, bir bilgiyi emek harcayarak öğrenmek ile ona zahmetsizce ulaşmak arasında derin bir fark vardır. Emek, bilginin zihnimizde kalıcı olmasını sağlayan temel harçtır. Bu nedenle ----.

Virginia Woolf hakkında yeni ne söylenebilir ki? Neredeyse bir asrı geçen zamandır okunan, üzerine tezler yazılan, herkesin bir şekilde ismini duyduğu bir yazardır o. Fakat şöhretinin altında ezilmemiş, her eserinde bir tohum değeri taşıyan, bilinç akışı tekniğiyle zihinlerin kıvrımlarında gezinmeyi sürdürmüştür. Ne İngiliz ne de dünya edebiyatının sadece bir dönem yazarı olmasının bir önemi var. Bir tür ayna tutma sanatı vardır onda. İnsanı tam da en savunmasız anından yakalayan derinliğiyle Woolf aslında tam da bir varoluş yazarıdır. Bıkmadan usanmadan, döne dolaşa ısrarla anlattığı karakterler en çıplak hâlleriyle insanın kendisine dokunacak bir yol mutlaka bulurlar.

Bestecilik meşakkatli bir iş. Notaları sürekli gözden geçirip düzeltmek, yeniden ve yeniden yazmak gerekir. İnsan aynı eseri düzeltmek için çala çala sıkılır da. Hem nereye kadar? Eserinizi düzeltirken bir ölçüyü kaç kere çalmak zorunda kalacağınızı baştan bilemezsiniz ki! Her çalışta düzeltilecek bir nota, değiştirilecek bir akor bulmak ve buna karşı düpedüz bir savaş vermek zorunda kalmak, yıpratıcı da olmaya başlar. Bestelemek çekiciyse bu, besteciye önceden sahip olmadığı pırıltılı bir dünya ve ilişkiler kazandırmasından değil, sonunda ortaya konan şeyin yüceliğinden gelir. Kol emeğiyle değil, yoğun kafa emeğiyle geçen ve kılı kırk yaran, ağır bir işçilikle gelinir oraya.

Yıllar önce bir dergide eleştirmenlik yapıyordum. Yazılarıma son verilme gerekçelerinden biri 'çok bireysel' yazılar yazıyor oluşumdu. Neden toplumsal sorunlardan, ekonomik krizlerden, savaşlardan söz etmiyormuşum? Dünyanın bunca sorunu dururken 'kendi küçük duygu dünyamdan' yola çıkarak konuşmak, yazmak bir sorumsuzluk, topluma karşı duyarsızlıktı. Sen kim oluyordun da kendi iç dünyandan, kişisel acılarından söz edebiliyordun?

Benim bilgisayarımda ve zihnimde aynı anda çok sayıda dosya açıktır ve yeri geldikçe hepsine notlar alırım. Zamanı gelince o dosyalardan biri öne çıkar, öyle olunca diğerlerini bir süre için bırakıp ona yoğunlaşırım, bitirene kadar. Yine de diğerlerine kimi notlar almayı sürdürürüm ama. Her gün yazarım, bir kuralım ya da saatim yoktur yazmak için, esin geldiğinde gürültülü ortamda da olsam fark etmez. Sanat tarihçiliğim bazı sahneleri tablo gibi kurgulamama yardımcı oluyor ama bazı yerlerde fazla bilgi vermeye yönelirsem o kimliğimi arka plana atıyorum hemen. Romanın akışını bozmamak önemli. Bir de tarihsel romanlardaki geri plan ayrıntılarını doğru vermemi sağlıyor bu kimliğim.

(I) Roman ve öykü dili, bazen güç anlaşılır ve uzun cümlelerden oluştuğu için çok başarılı ve etkileyici olur. (II) Ama bazen de dümdüz ve yalın bir dil, insanı ürpertecek bir etki yaratmak için en uygun dil biçimidir. (III) Bu yolda yürüdükçe yazarın karşısına denemeyi seçeceği pek çok yan yol çıkar, o da kendine uygun gördüklerini seçer, o yolda yürümeyi sürdürür. (IV) Anlatım tekniğini ve dümdüz dili yazınsal bir dil olarak kullanma becerisini kazanmaksa geçeceğimiz yoldur bence. (V) Yoksa daha baştan Faulkner'ın ya da Musil'in romanlarındaki çetin dilden öğrenmez yazar ya da okur.