TYT ve KPSS Türkçe müfredatına tam uyumlu, dil bilgisine dayalı (bağlaşıklık) ve anlama dayalı (bağdaşıklık) anlatım bozukluklarını kapsayan özgün deneme testi.
📝 12 Soru⏱️ 15 Dakika🎯 ÖSYM Sınav Formatı🧠 Çeldirici & Bilişsel Teşhisli📊 Anında Karne & Net Hesabı
Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 12 Soru Cevaplandı
Soru 1Anlatım Bozuklukları
Yayımlanan son raporda, kamu ve özel sektörün beklentileri ayrıntılı olarak ele alınmış.
Bu cümledeki anlatım bozukluğunun benzeri, aşağıdakilerin hangisinde vardır?
A
Toplantıda, teknik ve ekonomi konularında yapılacak yeni düzenlemeler görüşüldü.
B
Şehrin, mimari ve kültürel zenginliği yerli turistlerin ilgisini çekiyor.
C
Gelecek hafta sosyal ve sanatsal projeler hayata geçirilecek.
D
Ulaşım ve altyapı hizmetlerinde önemli bir ilerleme kaydedildi.
E
Tarihî romanlar ve öyküler okurların beğenisine sunuldu.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
"Teknik" sıfatı ile "ekonomi" ismi aynı tamlanana (konularında) bağlanmış, sıfat ve isim tamlaması uyumsuzluğu oluşmuştur.
Örnek cümlede 'kamu' (isim) ve 'özel' (sıfat) kelimeleri 'sektörün' tamlananına bağlanmıştır; 'kamu sektörünün ve özel sektörün' olmalıdır.
A seçeneğinde 'teknik konuları' (yanlış) / 'teknik konularda ve ekonomi konularında' şeklinde olmalıdır, çünkü sıfat 'konularında' tamlananına doğrudan bağlanamaz.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Tamlama uyumsuzluğunu fark etti.
B Seçeneği:[Çeldirici]İki sıfatın ortak tamlanana bağlanması kurallıdır (mimari zenginlik, kültürel zenginlik).
C Seçeneği:[Çeldirici]Sosyal ve sanatsal sözcüklerinin her ikisi de sıfattır.
D Seçeneği:[Çeldirici]Ulaşım hizmetleri ve altyapı hizmetleri her ikisi de belirtisiz isim tamlamasıdır.
E Seçeneği:[Çeldirici]Tarihî sözcüğü hem romanı hem öyküyü niteleyen sıfattır.
Soru 2Anlatım Bozuklukları
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?
Bu zor projeyi başarıyla tamamlamak, kimseye muhtaç olmak istemiyordu.
C
Yeni bir dil öğrenmek, mesleğinde hızla yükselmek hedefindeydi.
D
Eski hatalarını tekrarlamaktan kaçınmak, yeni bir başlangıç yapmak istiyordu.
E
Tüm ayrıntıları tek tek kontrol etmek, hiçbir riske girmek istemiyordu.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
"Bu zor projeyi başarıyla tamamlamak (istiyor), kimseye muhtaç olmak istemiyordu" şeklinde ilk fiilimsinin ayrı bir yükleme bağlanması gerekir.
B seçeneğindeki iki fiilimsi grubu 'istemiyordu' yüklemine bağlanmıştır.
Bu durumda 'Bu zor projeyi başarıyla tamamlamak istemiyordu' gibi amaçlanmayan olumsuz bir anlam doğmaktadır.
İlk kısma 'istiyor' yüklemi getirilmelidir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Çeldirici]Her iki fiilimsi de olumludur ve ortak yükleme bağlanabilir.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Fiilimsinin olumsuz yükleme yanlış bağlandığını gördü.
C Seçeneği:[Çeldirici]Hedefindeydi yüklemi her iki durumu da kapsar.
D Seçeneği:[Çeldirici]İstiyordu yüklemi olumlu amaçlarla uyumludur.
E Seçeneği:[Çeldirici]Kontrol etmek (istiyor), riske girmek istemiyordu (bağlam kontrolü gerektirir fakat B'de doğrudan anlam çelişkisi nettir).
Soru 3Anlatım Bozuklukları
(I) Belediye, çevre kirliliğini önlemek amacıyla yeni bir kampanya başlattı. (II) Bu kapsamda mahallelere geri dönüşüm kutuları yerleştirildi. (III) Toplanan tüm atıklar ayrıştırılarak geri kazandırılacak. (IV) Vatandaşları bilinçlendirmek için seminerler düzenleyip broşürler dağıtılacak. (V) Yetkililer, çalışmaların yıl boyunca devam edeceğini açıkladı.
Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde çatı uyuşmazlığından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A
I
B
II
C
III
D
IV
E
V
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
IV. cümlede 'düzenleyip' fiilimsisi etken, 'dağıtılacak' yüklemi ise edilgendir. Çatı uyumsuzluğu vardır.
IV. cümledeki 'düzenleyip' zarf-fiili etken çatılıdır (düzenlemek).
Aynı cümlenin yüklemi olan 'dağıtılacak' ise edilgen çatılıdır.
Cümle ya '...seminerler düzenlenip broşürler dağıtılacak' ya da '...seminerler düzenleyip broşürler dağıtacaklar' şeklinde düzeltilmelidir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Çeldirici]Cümle bütünüyle etkendir.
B Seçeneği:[Çeldirici]Cümle bütünüyle edilgendir.
C Seçeneği:[Çeldirici]'Ayrıştırılarak' ve 'kazandırılacak' her ikisi de edilgendir.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Etken fiilimsi ve edilgen yüklemi yakaladı.
E Seçeneği:[Çeldirici]Cümle bütünüyle etken çatılıdır.
Soru 4Anlatım Bozuklukları
Aşağıdakilerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?
A
Dün akşam kütüphanede unuttuğum not defterimi nihayet buldum.
B
İzinsiz inşaata giren işçiler yetkililer tarafından uyarıldı.
C
Hava tahmin raporlarına göre fırtına akşama doğru etkisini yitirecek.
D
Boğaz kıyısında demli bir çay içmenin keyfi hiçbir şeyde yok.
E
Tüm zorluklara rağmen hedefine ulaşacağına yürekten inanıyordu.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
"İzinsiz inşaat" değil, "inşaata izinsiz giren işçiler" olmalıdır. 'İzinsiz' sözcüğü yanlış yerde kullanılmıştır.
B seçeneğinde 'izinsiz' sözcüğü 'inşaat' isminin önüne gelerek onu niteleyen bir sıfat gibi durmaktadır.
Kastedilen anlam inşaatın izinsiz olması değil, işçilerin inşaata giriş eylemini izinsiz yapmasıdır (zarf görevi).
Cümle 'İnşaata izinsiz giren...' şeklinde kurulmalıdır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Çeldirici]Öge dizilişi kurallıdır.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Sözcüğün yanlış yerde kullanıldığını fark etti.
C Seçeneği:[Çeldirici]Anlatım pürüzsüzdür.
D Seçeneği:[Çeldirici]Deyimsel ve tamlama yapısı doğrudur.
E Seçeneği:[Çeldirici]Tüm ögeler ve ekler yerli yerindedir.
Soru 5Anlatım Bozuklukları
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "özne eksikliği"nden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A
Fırtınada balıkçı teknesinin motoru bozulmuş, sabaha kadar denizde sürüklenmişti.
B
Misafirlerine güler yüzle ikramda bulunmuş, memnun etmek için çabalamıştı.
C
Öğrenciler teneffüste bahçeye koştu, sınıflar tamamen boşaldı.
D
Masanın üzerindeki evrakları toplayıp dosyaya dikkatlice yerleştirdi.
E
Tiyatro salonuna zamanında varmış ama oyunu ön sıralardan izleyememişti.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Birinci cümlenin öznesi 'balıkçı teknesinin motoru'dur; ikinci cümlenin öznesi ise 'tekne' olmalıdır.
A seçeneğinde '...motoru bozulmuş (bozulan ne? balıkçı teknesinin motoru), sabaha kadar denizde sürüklenmişti (sürüklenen ne?)' diye sorulduğunda motorun sürüklendiği anlamı çıkar.
Halbuki denizde sürüklenen teknedir. İkinci cümlenin başına 'tekne' öznesi getirilmelidir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Motorun değil teknenin sürüklendiğini analiz etti.
B Seçeneği:[Çeldirici (Nesne Eksikliği)]'Onları memnun etmek' şeklinde nesne eksikliği aradı.
C Seçeneği:[Çeldirici]Her iki cümlenin de kendi öznesi vardır (Öğrenciler / sınıflar).
D Seçeneği:[Çeldirici]Gizli özne 'O' ortaktır ve uyumludur.
E Seçeneği:[Çeldirici]Gizli özne 'O' her iki eylem için geçerlidir.
Soru 6Anlatım Bozuklukları
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "özne-yüklem uyumsuzluğu"ndan kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A
Kardeşim ve ben bu yaz yüzme kursuna yazıldık.
B
Yaşlı adamın uzun yürüyüşten sonra dizleri titriyor, kolları tutmuyorlardı.
C'de: 'Personele yol gösterdi, (onu) kısa sürede alıştırdı.' -> Nesne eksikliği.
D'de: 'Kardeşini kucağına aldı, (onu) doyasıya öptü.' -> (Aslında tam uyumlu gibi dursa da nesne yükleme bağlanır; B, C, E nesne eksikliği içerir).
E'de: 'Ekinleri kontrol etti, (onları) ilaçladı.' -> Nesne eksikliği.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Edat tümleci eksikliğini diğer nesne eksikliklerinden ayırdı.
B Seçeneği:[Çeldirici]Nesne eksikliği içerir.
C Seçeneği:[Çeldirici]Nesne eksikliği içerir.
D Seçeneği:[Çeldirici]Nesne eksikliği içerir.
E Seçeneği:[Çeldirici]Nesne eksikliği içerir.
Soru 8Anlatım Bozuklukları
Dinlemesini bilen bir insan için hayatın sunduğu her tecrübe paha biçilmez bir derstir.
Bu cümledeki anlatım bozukluğunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A
Gereksiz iyelik eki kullanılması
B
Nesne eksikliği
C
Tamlama yanlışlığı
D
Çatı uyumsuzluğu
E
Özne-yüklem uyuşmazlığı
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
"Dinlemesini" değil, "dinlemeyi" olmalıdır. 3. şahıs iyelik eki (-si) gereksiz kullanılmıştır.
Cümledeki 'dinlemesini' sözcüğü 'dinle-me-s-i-n-i' eklerini almıştır.
Buradaki '-si' 3. tekil iyelik ekidir ancak sözcük herhangi bir tamlayana bağlı değildir.
Doğrusu yalnızca belirtme hâl eki getirilerek 'dinlemeyi bilen' şeklinde olmalıdır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Gereksiz -si iyelik ekini tespit etti.
B Seçeneği:[Çeldirici]Cümlede eksik bir öge aradı.
C Seçeneği:[Çeldirici]Tamlama ekleriyle karıştırdı.
D Seçeneği:[Çeldirici]Çatı uyuşmazlığı aradı.
E Seçeneği:[Çeldirici]Özne yüklem uyumunu inceledi.
Soru 9Anlatım Bozuklukları
(I) Şiddetli rüzgâr yüzünden kontrolden çıkan kamyon, bariyerleri aşarak şarampole devrildi. (II) Olay yerine intikal eden itfaiye ekipleri, araçta mahsur kalan sürücüyü çıkardı. (III) Yaralı sürücü ilk müdahalenin ardından hastaneye kaldırıldı. (IV) Şarampole devrilen araca bağlanan çelik halatla yukarı çekilmesi sağlandı. (V) Kaza nedeniyle trafiğe kapanan yol, iki saat sonra yeniden açıldı.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?
A
I
B
II
C
III
D
IV
E
V
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
IV. cümlede 'araca' sözcüğüne yönelme durumu eki getirilmiş ancak cümlenin devamındaki 'yukarı çekilmesi' tamlananı bir tamlayan eki (aracın) gerektirmektedir.
IV. cümleyi inceleyelim: '...araca bağlanan çelik halatla (aracın) yukarı çekilmesi sağlandı.'
Ya 'araca bağlanan çelik halatla araç yukarı çekildi' denmeli ya da 'aracın, bağlanan çelik halatla yukarı çekilmesi sağlandı' denmelidir.
Tamlayan eki eksikliği ve yapı uyuşmazlığı anlatım bozukluğuna yol açmıştır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Çeldirici]Cümle yapısı düzgündür.
B Seçeneği:[Çeldirici]Öge dizilişi ve çatı doğrudur.
C Seçeneği:[Çeldirici]Edilgen çatı uyumu tamdır.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Tamlayan eki/hâl eki uyuşmazlığını fark etti.
E Seçeneği:[Çeldirici]Cümle hatasızdır.
Soru 10Anlatım Bozuklukları
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?
A
Piyasaya yeni sürülen bu cihazlar, pratik kullanılabildiği ve az enerji harcaması nedeniyle tercih ediliyor.
B
Bakanlığa tahsis edilen bütçenin bir kısmı okullara ve yurtlara paylaştırılacak.
C
Kültürel etkinliklerin hafta içine alınması, katılım oranının düşmesine yol açıyor.
D
Uzmanlar, bölgedeki arkeolojik kazıları incelemek üzere yarın yola çıkacaklar.
E
Son dönemde çekilen tarihi diziler, dönemin atmosferini başarıyla yansıtıyor.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
"Pratik kullanılabildiği" (sıfat-fiil / dık) ile "az enerji harcaması" (isim-fiil / ma) birbirine 've' ile bağlanamaz; ek uyuşmazlığı vardır.
A seçeneğinde 'pratik kullanılabildiği ve az enerji harcadığı için' ya da 'pratik kullanılması ve az enerji harcaması nedeniyle' şeklinde kurulmalıdır.
Biri '-dığı' sıfat-fiili, diğeri '-ması' isim-fiili olarak bağlandığında yan cümlecik yapısı bozulur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Fiilimsi eklerindeki asimetriyi tespit etti.
B Seçeneği:[Çeldirici]Cümle hatasızdır.
C Seçeneği:[Çeldirici]Cümle ögeleri ve fiilimsileri uyumludur.
D Seçeneği:[Çeldirici]İnsan çoğul özne yüklem çoğul olabilir (çıkacaklar).
E Seçeneği:[Çeldirici]Anlatım doğrudur.
Soru 11Anlatım Bozuklukları
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "dolaylı tümleç" eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A
Uludağ'a adım atar atmaz havanın aniden soğuduğunu hissedersiniz.
B
Tarihi konakların fotoğrafları, bu semtin eski dokusunu gözler önüne seriyor.
C
Köyde doğup büyüyenler, doğanın kucağında huzurlu bir ömür sürerlerdi.
D
Bahçedeki güller çok canlıydı, kokusu bütün mahalleye yayılıyordu.
E
Eski dostunu karşısında görünce şaşırmış, uzun süredir sakladığı mektupları uzatmıştı.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
"Eski dostunu görünce şaşırmış, (ona) uzun süredir sakladığı mektupları uzatmıştı." İkinci cümlede 'ona' (dolaylı tümleç) eksiktir.
E seçeneğinde birinci yüklem 'şaşırmış', ikinci yüklem 'uzatmıştı'dır.
Birinci cümlenin nesnesi olan 'eski dostunu' sözü, ikinci yükleme bağlandığında 'eski dostunu mektupları uzatmıştı' gibi mantıksız bir yapı ortaya çıkar.
İkinci cümlenin başına kime sorusuna cevap veren 'ona' (dolaylı tümleç) getirilmelidir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Çeldirici]Zarf tümleci ve nesne uyumludur.
B Seçeneği:[Çeldirici]Cümle hatasızdır.
C Seçeneği:[Çeldirici]Özne ve tümleçler tamdır.
D Seçeneği:[Çeldirici]'Güllerin kokusu' tamlayan eksikliği gibi düşünülebilir ancak dolaylı tümleç eksikliği değildir.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]'Ona' dolaylı tümlecinin eksikliğini tespit etti.
Soru 12Anlatım Bozuklukları
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek-fiil eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A
Kütüphanedeki kaynakların birçoğu çok eski, yeni bağışlananlar ise yeterli değildi.
B
Öğrenciler ders notlarını günü gününe tekrar ediyor, sınavlara rahatça hazırlanıyordu.
C
Çevre temizliğine azami özen gösterir, çöplerin ayrıştırılmasını isterdi.
D
Festival için yapılan hazırlıklar eksiksiz, organizasyon oldukça başarılıydı.
E
Tarihî yapıların sayısı azalıyor ancak bu durum kimseyi endişelendirmiyordu.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
"Kaynakların birçoğu çok eskiydi, yeni bağışlananlar ise yeterli değildi" şeklinde birinci yükleme ek-fiil (-ydi) getirilmelidir.
A seçeneğinde iki isim cümlesi sıralanmıştır: '...eski' ve '...yeterli değildi.'
Birinci yüklemde ek-fiil kullanılmadığı için ikinci yüklemdeki olumsuz ek-fiil ('değildi') birinciye de ortak bağlanır.
Bu durumda 'kaynakların birçoğu çok eski değildi' gibi kastedilmeyen olumsuz bir anlam doğar.
Bunu önlemek için 'çok eskiydi' şeklinde ek-fiil getirilmelidir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Olumlu isim cümlesine ek-fiil getirilmediğinde 'değildi'ye bağlandığını gördü.
B Seçeneği:[Çeldirici]Fiil cümlelerinde zaman uyuşmazlığı yoktur.
C Seçeneği:[Çeldirici]Geniş zamanın hikâyesi ortak kullanılmıştır, her iki eylem de olumludur.
D Seçeneği:[Çeldirici]Her iki isim cümlesi de olumludur ('eksiksizdi / başarılıydı' anlamı çıkar, bozukluk yaratmaz).
E Seçeneği:[Çeldirici]Bağlı fiil cümleleri uyumludur.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Türkçe ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.
TYT Türkçe dersi "Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
TYT Türkçe dersi "Paragrafta Anlam ve Anlatım" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.