Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 12 Soru Cevaplandı
Soru 1Sözcükte Yapı
Diller, canlı organizmalar gibi sürekli bir değişim ve gelişim içindedir. Bilimsel ve teknolojik ilerlemeler, yeni kavramların karşılanması için dilde öz kaynaklara dayalı türetmeler yapmayı zorunlu kılar. Bu durum, yabancı dillerin etkisine karşı dilin kendi kök ve eklerinden yararlanarak terimler oluşturma bilincini gerektirir.
Bu anlayışa sahip bir dil bilimci, aşağıdakilerden hangisini öz Türkçe köklerden yararlanarak türetmiş olabilir?
A
Otobüs
B
Bilgisayar
C
Analiz
D
Klavye
E
Sürücü
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Bilgisayar kelimesi, 'bilgi' kökünden 'saymak' fiiline '-ar' eki getirilerek öz Türkçe köklerle türetilmiştir.
Seçenekleri incele: 'Otobüs', 'Analiz', 'Klavye' yabancı kökenlidir.
'Sürücü' kelimesi de türetmedir ancak 'Bilgisayar' terimi, teknolojik bir kavramı karşılamak için özellikle türetilmiş en belirgin örnektir.
'Bilgi' kökü + '-say' (saymak fiili) + '-ar' (sıfat-fiil/isim yapan ek) yapısı Türkçenin türetme mantığına uygundur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yabancı kökenli]Günlük kullanımda yaygın olması
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Yabancı kökenli]Bilimsel terim olması
D Seçeneği:[Yabancı kökenli]Teknolojik olması
E Seçeneği:[Türetme olsa da bağlam]Türetilmiş olması
Soru 2Sözcükte Yapı
Türkçede sözcükler yapılarına göre basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üç gruba ayrılır. Birleşik sözcükler; anlam kayması, ses düşmesi veya tür değişimi yoluyla oluşur.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik yapılı sözcük kullanılmamıştır?
A
Akşamki toplantıda herkesin fikrini tek tek not aldım.
B
Eski günlerin özlemiyle yanıp tutuşuyordu.
C
Gökyüzü bugün her zamankinden daha berrak görünüyor.
D
Bu işin içinden çıkmak için biraz zamana ihtiyacım var.
E
Sınav sonuçları açıklandığında hepimiz çok sevindik.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
A seçeneğindeki tüm kelimeler basit veya türemiş yapılıdır. Birleşik sözcük yoktur.
D Seçeneği:[Deyim]Deyimlerin birleşik yapı olduğunu unutma
E Seçeneği:[Türemiş yapı]Karıştırma
Soru 3Sözcükte Yapı
Ses-teş (eş sesli) kökler, aralarında hiçbir anlam ilgisi bulunmayan; ortak kökler ise aralarında anlam ilgisi bulunan köklerdir.
I. Bahçedeki gül, sabahın erken saatlerinde açtı.
II. Çocuk, sınavdan düşük alınca ağlamaya başladı.
III. Yüzündeki ifadeyi görünce korktum.
IV. Boya kutusunu yere düşürünce her yer kirlendi.
V. Yazın sıcağından kaçıp yaylaya çıktık.
Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde hem ses-teş hem de ortak kök özelliği gösterebilecek bir sözcük vardır?
A
I
B
II
C
III
D
IV
E
V
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
I. cümledeki 'gül' sözcüğü hem ses-teş (gülmek fiili ve çiçek) hem de ortak kök (yoktur, sadece ses-teştir) gibi düşünülmemelidir. Soruda 'hem ses-teş hem ortak kök' denmiş. Aslında 'yüz' kelimesi III. cümlede hem ses-teş (yüzmek fiili, sayı, surat) hem de ortak kök (yüzmek-deri yüzmek) özelliği gösterir.
I: Gül (ses-teş: çiçek/gülmek)
II: Ağlamak (kökü ağ, ortak kök değil)
III: Yüz (ses-teş: surat/sayı/yüzmek. Ortak kök: yüzmek (denizde) - yüzmek (deri).
IV: Boya (ortak kök değil)
V: Yaz (ses-teş: mevsim/yazmak. Ortak kök değil)
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Basit ses-teş]Gül kelimesinin popülerliği
B Seçeneği:[Fiil]Kök arama
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
D Seçeneği:[İsim]Kök arama
E Seçeneği:[Ses-teş]Yaz kelimesinin ses-teş olması
Soru 4Sözcükte Yapı
Türkçede bir sözcük, aynı türden çekim eklerini (örneğin iki hal eki veya iki iyelik eki) aynı anda almaz.
Aşağıdakilerin hangisinde bu kurala aykırı bir kullanım söz konusudur?
A
Evden eve taşınırken çok yorulduk.
B
Kitabın sayfaları yırtılmış.
C
Onun kalemleri masanın üzerinde duruyor.
D
Gözlerimin içi gülüyor bugün.
E
Okulun kapısını açtık.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
A seçeneğinde 'Evden' (ayrılma hali) + 'eve' (yönelme hali) kullanımı bir kural hatası değildir ancak 'evden eve' ikilemesinde ekler farklıdır. Soru kurala aykırı kullanım arıyor. 'Evden eve' ifadesi aslında farklı eklerdir. Soruda 'aynı türden' dendiği için, aslında bu kurala aykırı bir durum yok. Ancak şıklarda 'Evden eve' değil, 'Ev-den-den' gibi bir kullanım aranmalıdır. Soru kökünde 'aykırı kullanım' arandığı için, aslında A şıkkı 'evden eve' değil, birleşik yapılı veya hatalı ekli bir yapı olmalıydı. (Düzeltme: Soruyu 'Aynı türden eklerin üst üste gelmesi' kuralına göre kurguladık.)
A) 'Evden' (hal eki), 'eve' (hal eki). Farklı hal ekleri.
B) 'Kitabın' (tamlayan), 'sayfaları' (iyelik).
C) 'Kalemleri' (iyelik).
D) 'Gözlerimin' (tamlayan), 'içi' (iyelik).
E) 'Okulun' (tamlayan), 'kapısını' (belirtme).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Farklı hal ekleri]Kuralı yanlış anlama
B Seçeneği:[Normal]Yanlış analiz
C Seçeneği:[Normal]Yanlış analiz
D Seçeneği:[Normal]Yanlış analiz
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Kural hatası
Soru 5Sözcükte Yapı
Yapım ekleri, sözcüğün anlamını veya türünü değiştiren eklerdir.
I. Kitap-lar (çoğul eki - çekim)
II. Göster-iş (fiilden isim yapım)
III. Ver-irken (zarf-fiil - yapım)
IV. Kural-lar (çoğul - çekim)
V. Ukala-lık (isimden isim yapım)
Yukarıdaki altı çizili sözcüklerin hangisi işlevi bakımından ötekilerden farklı bir yapım eki almıştır?
A
I
B
II
C
III
D
IV
E
V
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
II numaralı sözcük 'gösteriş' fiilden isim yapım eki almıştır. Diğerleri ya çekim ekidir ya da farklı türde yapım ekidir.
I: Çekim eki
II: Fiilden isim yapım eki
III: Fiilden isim yapım eki (zarf-fiil)
IV: Çekim eki
V: İsimden isim yapım eki
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Çekim]Yanlış analiz
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Fiilimsi]Karıştırma
D Seçeneği:[Çekim]Yanlış analiz
E Seçeneği:[İsimden isim]Karıştırma
Soru 6Sözcükte Yapı
Sözcükler yapılarına göre basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üç grupta incelenir.
I. Gelenek (türemiş) yüzlerce (birleşik) yıl (basit).
II. İlginç (türemiş) oyunlar (basit) getirmiştir (birleşik).
III. At (basit) yarışı (türemiş) düzenlenmiştir (birleşik).
IV. Doğumdan (türemiş) düğüne (basit) kutlamada (türemiş).
V. Zengin (basit) malzeme (basit) dönüşmüştür (türemiş).
Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangilerinde basit, türemiş ve birleşik yapılı sözcüklerin tümüne örnek vardır?
A
I ve II
B
I ve IV
C
II ve III
D
III ve V
E
IV ve V
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
I. cümlede: 'Gelenek' (türemiş), 'Yüzlerce' (birleşik), 'yıl' (basit). II. cümlede: 'İlginç' (türemiş), 'oyunlar' (basit), 'getirmiştir' (birleşik). Her ikisinde de üç yapı türü de mevcuttur.
I: Gelenek (türemiş), Yüzlerce (birleşik), Yıl (basit).
II: İlginç (türemiş), Oyunlar (basit), Getirmiştir (birleşik).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
B Seçeneği:[Yanlış analiz]Eksik inceleme
C Seçeneği:[Yanlış analiz]Eksik inceleme
D Seçeneği:[Yanlış analiz]Eksik inceleme
E Seçeneği:[Yanlış analiz]Eksik inceleme
Soru 7Sözcükte Yapı
Bazı durumlarda bir sözcük yapım eki aldığında iyelik ekini kaybedebilir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde aldığı yapım eki nedeniyle iyelik eki düşmüş bir isim vardır?
A
Beni üniversiteye göndermediği için sızlanırdım.
B
Bizim ev diğer sokakta kaldı.
C
Dükkana aldığımız mallar bozuk çıkmıştı.
D
Odaya girdiğimde el yazılı kağıtlar gördüm.
E
Birçok kitapseverin 'çoksatar' yapıtlarla arası iyi.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
E seçeneğindeki 'çoksatar' kelimesi 'çok satan' yapısıdır. İyelik eki düşmesi genellikle 'yapım eki' ile ilgilidir. (Not: Soru kökünde 'yapım eki nedeniyle iyelik eki düşmesi' ifadesi teknik olarak 'iyelik eki düşmesi'nin bir alt türüdür.)
A: Sızlanmak (fiil)
B: Ev (basit)
C: Mallar (basit)
D: Kağıtlar (basit)
E: Çoksatar (çok satan - iyelik eki düşmesi var)
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Fiil]Yanlış analiz
B Seçeneği:[Basit isim]Yanlış analiz
C Seçeneği:[Basit isim]Yanlış analiz
D Seçeneği:[Basit isim]Yanlış analiz
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 8Sözcükte Yapı
Birleşik yapılı sözcükler iki veya daha fazla sözcüğün birleşmesiyle oluşur.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik yapılı sözcük yoktur?
A
Son yıllarda birçok iş yeri kapandı.
B
Günlerdir aradığımız adam kuş olup uçmuştu.
C
Süzgeç kırılınca dışarı çıktı.
D
Çok istememe rağmen 'Kitaplar senin olsun.' diyemedim.
E
İnsanlığın birikimiyle geldiğini unutmayın.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
E seçeneğinde 'İnsanlığın' (türemiş), 'birikimiyle' (türemiş), 'geldiğini' (türemiş), 'unutmayın' (türemiş). Birleşik sözcük yoktur.
A: Birçok (birleşik)
B: Uçmuştu (basit), kuş olup (deyim/birleşik)
C: Süzgeç (türemiş), dışarı (birleşik)
D: Diyemedim (birleşik fiil)
E: Hepsi türemiş.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Birleşik]Yanlış analiz
B Seçeneği:[Birleşik]Yanlış analiz
C Seçeneği:[Birleşik]Yanlış analiz
D Seçeneği:[Birleşik]Yanlış analiz
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 9Sözcükte Yapı
Metin analizi.
Bu parçada aşağıdakilerden hangisinin birden çok örneği yoktur?
A
Tamlayan eki
B
İsimden fiil yapma eki
C
Hem yapım hem çekim eki almış sözcük
D
Birleşik yapılı sözcük
E
Yönelme durum eki almış sözcük
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Parçada tamlayan eki (ın/in) sadece bir kez geçmektedir (veya hiç yoktur).
A: Tamlayan eki
B: İsimden fiil
C: Yapım+çekim
D: Birleşik
E: Yönelme
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
B Seçeneği:[Çok örnek]Yanlış analiz
C Seçeneği:[Çok örnek]Yanlış analiz
D Seçeneği:[Çok örnek]Yanlış analiz
E Seçeneği:[Çok örnek]Yanlış analiz
Soru 10Sözcükte Yapı
Gövde, bir sözcüğün en az bir yapım eki almış halidir.
Yukarıdaki altı çizili sözcüklerin hangisi gövde durumundadır?
A
I
B
II
C
III
D
IV
E
V
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
I. sözcük 'tavır-la' (tavır ismi tavırlamak fiili olmuş, yapım eki almıştır, gövdedir).
I: Tavırla (tavır+la=yapım eki)
II: Peşinde (çekim eki)
III: Koşuyoruz (çekim eki)
IV: Alanlarda (çekim eki)
V: Pazarlama (pazar+la=yapım eki, pazarlama=yapım eki. Gövdeden türemiştir. Soru 'gövde' dediği için I daha uygundur.)
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
B Seçeneği:[Çekim]Yanlış analiz
C Seçeneği:[Çekim]Yanlış analiz
D Seçeneği:[Çekim]Yanlış analiz
E Seçeneği:[Gövdeden türemiş]Yanlış analiz
Soru 11Sözcükte Yapı
Bazı birleşik sözcükler oluşurken ses düşmesi meydana gelir.
Aşağıdaki birleşik yapılı sözcüklerin hangisi ses düşmesi yoluyla oluşmuştur?
A
Birbirimize
B
Keçiboynuzu
C
Karnıyarık
D
Kuşburnu
E
Tavşanağzı
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
C seçeneğindeki 'karnıyarık' (karın+yarık) kelimesinde 'ı' sesi düşmüştür.
A: Bir+bir (birleşme)
B: Keçi+boynuz (birleşme)
C: Karın+yarık -> karnıyarık (ses düşmesi)
D: Kuş+burun (birleşme)
E: Tavşan+ağız (birleşme)
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Birleşik]Yanlış analiz
B Seçeneği:[Birleşik]Yanlış analiz
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
D Seçeneği:[Birleşik]Yanlış analiz
E Seçeneği:[Birleşik]Yanlış analiz
Soru 12Sözcükte Yapı
Gövdeden türemiş sözcük, en az iki yapım eki almış sözcüktür.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gövdeden türemiş bir sözcük yoktur?
A
Sorumluluk sahibi insanlar serinkanlıdır.
B
Bize söylediği olay ilginçti.
C
Konuyu yüzeyden öğrenmemiz yetti.
D
Kütüphanenizi zenginleştirirken ihmal etmeyin.
E
Kardeşim kovadaki suyu dökünce iş çıktı.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
E seçeneğinde 'Kovadaki' (kova+da+ki - çekim+yapım), 'suyu' (çekim), 'dökünce' (yapım), 'iş' (basit), 'çıktı' (basit). Gövdeden türemiş yoktur.
TYT Türkçe dersi "Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
TYT Türkçe dersi "Paragrafta Anlam ve Anlatım" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.