KPSS Türkçe: Sözcükte Anlam & Dil-Kültür İlişkisi (9 Soruluk Çıkmış Formatında Test)

Bir ada toplumunda yaşayan yerliler, teknolojiyle tanışana kadar sadece 'toprakta yetişenler'i yiyecek olarak kabul ederlerdi. Denizden çıkan canlılara 'su bitkisi' derlerdi. Ancak ada sularına ağlar atılıp balıklar bollaşınca, bu kurala uymak zorlaştı. Toplumun ileri gelenleri, balıkların aslında 'yüzgeçli sebze' olduğunu ilan ederek, balık yeme yasağını bu yeni isimlendirme ile aşmayı başardılar.

Yelkenliyle okyanusu geçen bir denizci, tek başına olmadığını söyler. Rüzgarı hisseden yelken, yönü belirleyen dümen ve teknenin dengesini sağlayan balast; hepsi birer ekip üyesidir. Denizci, sadece bu parçaların uyumuna güvenir. Eğer yelken yırtılırsa veya dümen kilitlenirse, tecrübesi ne kadar yüksek olursa olsun, okyanusun ortasında çaresiz kalacağını bilir. Denizcilik, insanın doğayla değil, kendi inşa ettiği düzenekle yaptığı bir ortaklık antlaşmasıdır.

Bir mimar, tasarladığı binanın neden reddedildiğini anlamak için belediyeye gider. 'Projenin sadece giriş kapısına bakıp reddettiniz, oysa iç mimarisi bir sanat eseri' der. Belediye yetkilisi mimara bakar ve şöyle der: 'Bir binanın temeli çürükse, içindeki altın varaklı tavanların bir önemi kalır mı?'

Dijital çağda tartışma kültürü, bir tarafın haklı çıkma çabasına indirgenmiş durumda. Oysa sağlıklı bir fikir alışverişi, karşı tarafın argümanlarını çürütmek için değil, anlamak için dinlemeyi gerektirir. Bir sohbette sürekli konuşan, aslında diğerinin varlığını yok sayıyordur. Gerçek bir diyalog, karşılıklı bir inşa sürecidir; bir tarafın diğerini bastırdığı bir mücadele alanı değil.

Resim yapmaya başlayan biri için ilk aşama, ustaların fırça darbelerini taklit etmektir. Bir süre sonra bu taklitler, kişinin kendi iç dünyasıyla çatışmaya başlar. Tuvalin karşısında durduğunda, başkalarının renklerini değil, kendi ruhunun tonlarını arar. Bu arayış sancılıdır; çünkü artık güvenli liman olan taklidi bırakmış, bilinmezliğin ortasında kendi dilini kurmaya çalışmaktadır.

Gündüzler kısaldı, ışıklar soldu Bahçemde son yaprak da savruldu Eski neşemden eser kalmadı Karanlık odama hüzün doldu

Yazar, eserlerinde sadece yaşadığı dönemin siyasi çalkantılarını anlatmakla kalmaz; o çalkantıların insan ruhunda bıraktığı izleri de işler. Eleştirmenlerin onu 'tarihçi' değil 'romancı' olarak tanımlamasının sebebi, olayları kronolojik dizmesi değil, o olayları yaşayan karakterlerin iç seslerini ustalıkla kurgulamasıdır. Onun başarısı, gerçekliği sadece yansıtmasında değil, onu yeniden inşa etmesindeki özgün anlatım gücündedir.

Yıllardır beklediğim o mektup gelmedi Kapı önünde bekledim, güneş battı Adını her andığımda içim burkulur Sessizlik, odamın duvarlarını yıktı

Kendi derdiyle boğuşurken başkasının acısını fark etmek, insanın yüceldiği andır. Çoğu zaman kendi konforumuzun içinde körleşiriz. Ancak bir başkasının sessiz çığlığını duyup ona el uzatmak, sadece ona değil, kendi insanlığımıza da bir hediyedir. Bu karşılıksız iyilik, dünyayı yaşanabilir kılan tek köprüdür.