AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Yenileşme Dönemi Türk Edebiyatı & Tanzimat Dönemi ve Divan Edebiyatı Nesri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Divan edebiyatı öğretici metin geleneği ile Tanzimat edebiyatı öğretici metin anlayışı karşılaştırıldığında iki dönem arasında hem zihniyet hem de teknik açıdan belirgin kırılmalar ve dönüşümler görülür.

Şimdi bu gazete, iç ve dış olaylardan seçilmiş bazı haberleri ve çeşitli bilgilerle diğer faydalı maddelere dair bahisleri yazmaya ve anlatmaya vasıta olacağından ---- adıyla adlandırılması uygun görüldü. Tarife hacet olmadığı üzere, söz, maksadı anlatmaya özgü bir Tanrı vergisi olduğu gibi, insan aklının en güzel icadı olan yazı dahi sözü kalemle tasvir eylemek fenninden ibarettir.

Tanzimât edebiyatı, hem içerik hem de biçim yönünden Batı tarzını benimseyen ilk dönemdir ve bu dönemde yetişen sanatçılar Türk edebiyatına pek çok ilki kazandırmıştır.

(I) Tanzimat Dönemi'nde edebiyat, toplumu bilinçlendirmek amacıyla bir araç olarak görülmüş ve bu doğrultuda yeni bir çehre kazanmıştır. (II) Bu dönemde divan şiirinin kalıplaşmış mazmunları bir kenara bırakılarak halkın anlayabileceği sade bir dil hedeflenmiştir. (III) Şinasi ve Ziya Paşa gibi isimler, Batı'dan edebiyatımıza giren makale, eleştiri ve tiyatro türlerinde ilk örnekleri vermiştir. (IV) Şinasi'nin çıkardığı Tercümân-ı Ahvâl gazetesi, halkın eğitimi ve bilgilendirilmesinde önemli bir dönüm noktası olmuştur. (V) Namık Kemal, tarihî konuları işlediği tiyatro eserlerinde estetik kaygıyı ön planda tutarak sanat için sanat anlayışını benimsemiştir.

(I) Tanzimat edebiyatıyla birlikte edebiyatımıza makale, roman, eleştiri gibi Batılı türler girmiş; edebiyat toplum için sanat anlayışıyla şekillenmiştir. (II) Bu dönem sanatçıları, halkı bilinçlendirmek amacıyla süslü ve sanatlı söyleyişlerden uzaklaşarak sade bir dili savunmuşlardır. (III) Şinasi, tasarladığı bu sadeleşme hareketini uygulamaya geçirdiği "Şair Evlenmesi" adlı tiyatrosunda ve "Tasvir-i Efkâr" gazetesindeki yazılarında başarıyla uygulamıştır. (IV) Ziya Paşa, "Harabat" adlı antolojisinde Divan şiirini eleştirmiş, halk şiirini millî şiirimiz olarak kabul edip bu düşüncesini "Şiir ve Hakikat" makalesinde savunmuştur.