AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Tiyatro & Cumhuriyet Dönemi Tiyatrosu (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

FATİH: (Derin bir sükûnetten sonra) Biz ki kılıçla açtık bu kapıları, şimdi zihinlerin örsünde dövülüyoruz paşam. Göğsümüzdeki kalkanlar paramparça. Şehzadenin toprağa düşüşü sadece bir hayatın sonu değil, tahtın etrafındaki surların içten yıkılışıdır. VEZİR: Sultanım, devletin bekası için... FATİH: (Öfkeyle sözünü keser) Bekâ mı? Hangi bekâ? Kardeşi kardeşin kılıcına hedef eden bu nizam, yarın bizi de evlatlarımızın eline teslim etmeyecek mi? Görüyorsunuz işte; surların dışındaki düşmandan ziyade, sarayın koridorlarındaki hırs bizi kemiriyor. Bu tiyatro metni ile ilgili olarak; I. Çatışma unsurunun bir şehzadenin ölümü ve taht mücadelesi üzerine kurulduğu II. Dramatik örgünün tarihsel bir olayın dramatik yorumuna dayandığı III. Eserin yazarının trajedi türünün geleneksel kalıplarını tamamen reddettiği IV. Konusunun Türk tarihinin dönüm noktası olan olaylardan alındığı V. Bireyin iç çatışmalarının toplumsal çözülmeyle birlikte verildiği belirlemelerinden hangisi söylenemez?

SELİM: (Pencereden dışarıdaki kalabalığa bakarak) Görüyor musun merhametsiz akşamlari? Herkes kendi kalesini örüyor, kimse yarını düşünmüyor. Biz bu tahtın varisleriyiz sanıyoruz ama aslında koca bir enkazın amelesiyiz. NURBANU: (Hırsla) Sus Selim! Güç, zayıfların gözyaşıyla sulanmaz. Ya alırsın ya da alınırsın. SELİM: (Acı bir gülümsemeyle) Almak mı? Kazandığımızı sandığımız her zeminde aslında insanlığımızı kaybediyoruz validem. Bu diyalog parçası dikkate alındığında; I. Taht kavgalarının karakterler üzerinde yarattığı psikolojik yıkımın yansıtıldığı II. Güç tutkusu ile vicdan arasındaki çatışmanın işlendiği III. Modern tiyatro tekniklerinden olan epik tiyatro özelliklerinin ağır bastığı IV. Karakterlerin konuşmalarında dramatik gerilimin yüksek tutulduğu V. Tarihsel bir gerçeğin edebi bir kurguyla buluşturulduğu özelliklerinden hangisi söylenemez?

Cumhuriyet dönemi Türk tiyatrosunda tarihsel konuları ele alırken olayları yalnızca birer kronolojik aktarım olarak görmeyip onları evrensel birer insanlık dramına dönüştüren yazarlar önemli bir yer tutar. Bu doğrultuda eser veren bir sanatçı, Osmanlı tarihinin çalkantılı dönemlerini, taht kavgalarını ve iktidar tutkularını seçerken bireyin iç dünyasındaki çatışmaları ön plana çıkarır. *IV. Murat*, *Deli İbrahim* ve *Köse Sultan* gibi eserleriyle tanınan bu yazar, tarihin arkasındaki evrensel insan gerçeğine ulaşmayı amaçlamıştır.

Cumhuriyet dönemi tiyatrosunda bazı yazarlar millî tarihe yönelerek Osmanlı İmparatorluğu'nun bunalımlı dönemlerini sahneye taşımıştır. Bu oyunlarda amaç, dönemin siyasi olaylarını belgesel nitelikte aktarmaktan ziyade iktidar tutkusu, yalnızlık, delilik ve güç hırsı gibi evrensel temaları işlemektir. Yazar, klasik trajedinin yapısına benzer bir kurguyla bireyin iç dünyasındaki fırtınaları gözler önüne serer.

Toplumsal yapının aksayan yönlerini, bürokratik tıkanıklıkları ve değerler yozlaşmasını mizahi ve eleştirel bir süzgeçten geçiren ----, özellikle küçük memurların ve köylülerin yaşadığı ekonomik çıkmazları sahneye taşımıştır. Vodvil ve komedi türündeki eserleriyle tanınan sanatçı; sinema ve radyo için de senaryolar kaleme almıştır. Geniş kitlelerin beğenisini kazanan ve Batılılaşma özentisinin yarattığı gülünçlukleri işlediği en bilinen oyunu ---- adlı eseridir. *Buzlar Çözülmeden* ve *Köşe Kapmaca* gibi oyunları da Türk tiyatrosunda önemli bir yere sahiptir.

Eserlerinde genellikle ekonomik sıkıntılar, ahlaki çöküntüler, köyden kente göçün getirdiği yabancılaşma ve küçük insanların dramını işleyen ----, Türk tiyatrosunun kurucu figürlerinden biridir. Sanatçının en tanınmış eserlerinden biri olan ve idealist bir öğretmenin yaşadığı ekonomik ve toplumsal yıkımı konu edinen ---- adlı oyunu, Türk tiyatrosunda çığır açmıştır.