AYTTürk Dili ve Edebiyatı⚡ Canlı Süre Tutmalı & İnteraktif
AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatı & Önemli Eserler ve Yazarları (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
📝 5 Soru⏱️ 10 Dakika🎯 ÖSYM Sınav Formatı🧠 Çeldirici & Bilişsel Teşhisli📊 Anında Karne & Net Hesabı
Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 5 Soru Cevaplandı
Soru 1Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatı
Tanzimat Dönemi ile birlikte batılı anlamda eserler verilmeye başlanmış, dilin sadeleştirilmesi ve Türkçenin zenginliğinin ortaya konulması amacıyla önemli sözlük çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda, adında "Türk" kelimesi geçen ve Şemseddin Sami tarafından hazırlanan ilk kapsamlı sözlük, aynı zamanda modern Türkçe sözlükçülüğün miladı kabul edilmektedir.
Bu parçada söz edilen ve Türk sözlükçülük tarihinde dönüm noktası olan eser aşağıdakilerden hangisidir?
C
Kamusu'l-Âlâm
D
Tercüme-i Sihâh-ı Cevherî
E
Kamûs-ı Arabî
B
Kâmus-ı Türkî
A
Lehçe-i Osmanî
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Şemseddin Sami'nin kaleme aldığı Kâmus-ı Türkî, adında Türk kelimesi geçen ilk Türkçe-Türkçe sözlüktür ve ilk modern sözlük olarak kabul edilir.
Paragrafta verilen ipuçları analiz edilir: Şemseddin Sami imzası ve adında 'Türk' kelimesi geçmesi.
Seçenekler incelenir: Ahmet Vefik Paşa'nın Lehçe-i Osmanî'si ilk sözlüklerdendir ancak adında 'Türk' geçmez.
Şemseddin Sami'nin Kâmus-ı Türkî adlı eseri hem adında 'Türk' kelimesini barındırır hem de ilk modern Türkçe-Türkçe sözlüktür.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Şemseddin Sami'ye ait başka bir eser olması]Aday Şemseddin Sami ismini hatırlar ancak yazarın ansiklopedik eseri ile sözlüğünü karıştırır.
A Seçeneği:[İlk sözlükçülük çalışmaları arasında yer alması]Ahmet Vefik Paşa'nın Lehçe-i Osmanî eseriyle Şemseddin Sami'nin eserini sıklıkla karıştıran adaylar bu şıkka yönelir.
D Seçeneği:[Türk edebiyatındaki ilk sözlük olması]Türk edebiyatındaki ilk sözlük olan Vankulu Lügati'nin çevirisiyle karıştırılabilir.
E Seçeneği:[Benzer ad taşıyan sözlük olması]Şemseddin Sami'nin Kâmus serisinden yola çıkarak uydurma veya benzer bir şıkka yönelme.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 2Türk Dili'nin Tarihi Gelişimi
Türk dilinin tarihi süreç içerisindeki gelişimi ve kollara ayrılması üzerine yapılan sınıflandırmalarda bazı kronolojik ve yapısal ayrımlar bulunmaktadır.
I. Kuzey-doğu Türkçesi, XIII. yüzyıldan XIV. yüzyıla kadar Eski Türkçenin devamı olarak Hazar Denizi'nin kuzeyinde ve Orta Asya'da kullanılmıştır.
II. Batı Türkçesi; Eski Anadolu Türkçesi, Osmanlı Türkçesi ve Türkiye Türkçesi olmak üzere üç devreye ayrılarak gelişim göstermiştir.
III. Eski Türkçe, Türklerin VIII. yüzyıldan XIII. yüzyıla kadar kullandıkları tek yazı dili olarak kabul edilmiştir.
IV. Batı Türkçesinin üçüncü devresi olan Türkiye Türkçesinin yazı dili standardına kavuşmasında Yeni Lisan hareketi belirleyici olmuştur.
V. XVI. yüzyıldan XX. yüzyıla kadar zirvesini yaşayan Osmanlı Türkçesi, Arapça ve Farsçanın etkisinde kalarak zenginleşmiştir.
Numaralanmış cümlelerin hangisinde bir bilgi yanlışlığı yapılmıştır?
C
III
A
I
E
V
D
IV
B
II
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Batı Türkçesi iki değil, üç devreye ayrılarak incelenir.
Öncüllerde Türk dilinin tarihî dönemleri incelenmiştir.
I, III, IV ve V numaralı öncüllerdeki bilgiler Türk dili tarihi açısından tamamen doğrudur.
II numaralı öncülde Batı Türkçesinin 'iki devre' (Eski Anadolu ve Osmanlı Türkçesi) halinde geliştiği belirtilmiştir; oysa Batı Türkçesi Eski Anadolu Türkçesi, Osmanlı Türkçesi ve Türkiye Türkçesi olmak üzere ÜÇ devreye ayrılır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Coğrafi dağılım yanılgısı]Kuzey-doğu Türkçesinin coğrafi sınırlarını karıştırabilir.
D Seçeneği:[Yeni Lisan Hareketi]Genç Kalemler dergisi ve Yeni Lisan hareketinin Türkiye Türkçesindeki rolünü unutabilir.
E Seçeneği:[Osmanlı Türkçesi yüzyıl aralığı]Osmanlı Türkçesinin süresini ve dil özelliklerini sorgulayabilir.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Batı Türkçesinin devre sayısının yanlış verilmesini fark eder.
C Seçeneği:[Eski Türkçe tarih aralığı yanılgısı]VIII. yüzyıl (Orhun Abideleri) ile XIII. yüzyıl arasını karıştırabilir.
Soru 3Türk Edebiyatında Sözlükler ve Dil Çalışmaları
Türk edebiyatında sanat eserlerinin yanı sıra dilin zenginliğini ortaya koyan, söz varlığını derleyen ve lehçeleri karşılaştıran pek çok eser kaleme alınmıştır.
Bu açıklamaya göre, Türk dili çalışmaları ve sözlüklerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
B
Ali Şir Nevai, Muhakemetü'l-Lügateyn adlı eserinde Türkçenin Farsçadan geri kalır yan olmadığını savunarak iki dili karşılaştırmıştır.
D
Direktör Ali Bey, Lehçetü'l-Hakayık adlı eserinde bazı kelimelere mizahi ve gerçeğe aykırı anlamlar yükleyerek Türk edebiyatının ilk mizahi sözlüğünü oluşturmuştur.
E
Codex Cumanicus, Kıpçak Türklerinin lehçesini ve kültür ürünlerini içeren, XIII. yüzyılda hazırlanmış önemli bir el yazması sözlüktür.
A
Kaşgarlı Mahmut, Arapça konuşanlara Türkçeyi öğretmek ve dilin zenginliğini göstermek amacıyla Divânü Lügati't-Türk'ü yazmıştır.
C
Şemsettin Sami, Kamus-ı Türki adlı sözlüğünde Arapça ve Farsça kelimeleri tamamen dışarıda bırakarak sadece saf Türkçe sözcüklere yer vermiştir.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Şemsettin Sami'nin Kamus-ı Türki adlı sözlüğü, Türkçenin o dönemdeki söz varlığını (Arapça ve Farsçadan dilimize girmiş ve yerleşmiş kelimeler dahil) derleyen çığır açıcı bir sözlüktür; Arapça ve Farsça kelimeler tamamen dışlanmamıştır.
Seçenekler incelendiğinde Divânü Lügati't-Türk'ün yazılış amacı ve kapsamı doğrudur.
Ali Şir Nevai'nin Muhakemetü'l-Lügateyn eseri Farsça ile Türkçe karşılaştırmasıdır ve doğrudur.
Şemsettin Sami'nin Kamus-ı Türki'si ilk kapsamlı Türkçe sözlüktür ancak Arapça ve Farsça kelimeler dilden tamamen atılmamış, dilimizde kullanılanlar esere alınmıştır.
Direktör Ali Bey'in Lehçetü'l-Hakayık eseri ilk mizahi sözlüktür ve doğrudur.
Codex Cumanicus, Kıpçak Türkçesi üzerine yazılmış kıymetli bir sözlüktür ve doğrudur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Çeldirici bulunmayan doğru yanıt]Kamus-ı Türki'nin 'Türkçe sözlük' olmasından hareketle yabancı kelimelerin alınmadığı yanılgısına düşülür.
B Seçeneği:[Doğru bilgi]Ali Şir Nevai'nin tezini doğru hatırlar.
D Seçeneği:[Doğru bilgi]Direktör Ali Bey ve mizahi sözlük eşleştirmesini bilir.
E Seçeneği:[Doğru bilgi]Codex Cumanicus'un Kıpçak Türklerine ait olduğunu bilir.
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Aday bu bilginin doğru olduğunu bilir ve elemez.
Soru 4Türk Edebiyatının Dönemleri
Türk edebiyatı, dil, din, kültür ve zihniyet değişimleri göz önüne alınarak ana hatlarıyla üç büyük döneme ayrılmıştır. Bu dönemlerin her biri kendi içinde farklı sanat anlayışlarını barındırır.
I. İslâmiyet öncesi Türk edebiyatı, yabancı etkilerden uzak milli bir karakter taşır.
II. Divan edebiyatı, Arap ve Fars edebiyatının etkisiyle şekillenmiş saray merkezli bir sanattır.
III. Batı etkisiyle gelişen Türk edebiyatı, halk edebiyatının doğrudan devamı niteliğindedir.
IV. Cumhuriyet dönemi edebiyatı, 1923 sonrasında yeni bir milli kimlikle ve zengin tür çeşitliliğiyle başlamıştır.
Yukarıda numaralandırılmış yargıların hangisinde bir bilgi yanlışlığı yapılmıştır?
B
II
E
Yalnız II
D
IV
A
I
C
III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Batı etkisiyle gelişen Türk edebiyatı (Tanzimat, Servetifünun vb.), halk edebiyatının değil, daha çok Divan edebiyatının kalıplarını ve geleneklerini ilk başta sarsarak ancak Batılı formları benimseyerek ortaya çıkmıştır. Halk edebiyatı ise İslâmiyet etkisindeki Türk edebiyatının koludur.
I. yargı doğrudur, İslâmiyet öncesi dönem saf Türk kültürel izlerini taşır.
II. yargı doğrudur, Divan edebiyatı Arap-Fars (Medrese) kültürünün ürünüdür.
III. yargı yanlıştır; Batı etkisiyle gelişen edebiyat halk edebiyatının değil, modern Batı normlarının bir sonucudur ve gelenekle bir kopuş yaşanmıştır.
IV. yargı doğrudur, Cumhuriyet dönemi 1923'te milat kabul edilerek yeni bir döneme evrilmiştir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru seçenek]III numaralı öncüldeki hatalı bağı kurabilme.
A Seçeneği:[İslâmiyet öncesinin saf özünü yabancı etki sanma]Dönem sınırlarını karıştırarak.
E Seçeneği:[Tekil öncül yanılgısı]Sadece II numaralı öncüle odaklanıp III'ü kaçırma.
D Seçeneği:[Cumhuriyet dönemi başlangıç tarihini karıştırma]Tarihsel kronolojide şüpheye düşme.
B Seçeneği:[Divan edebiyatının kökenini yanlış yorumlama]Arap-Fars etkisini göz ardı etme.
Soru 5Şiir Bilgisi ve Edebi Sanatlar
Karanlık gecede bir ses yankılandı dağlardan,
Mehmetçik süngüsüyle yazdı destanı yeniden,
Toprak titredi sanki göğsündeki ateşte,
Çelik irade karşı koydu körleşmiş kadere.
Gözler çelikten bir duvar, yürekler kor kor,
Bu meydanda zafer bizim, düşmana ölüm kor,
Tarihin kaydettiği en şanlı duruştur bu,
Şüheda kanıyla sulanan bu kutsal yurdumuz.
Bu şiirle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A
Milli edebiyat zevk ve anlayışını sürdüren şiir geleneğine aittir.
B
Ölçü ve kafiye kaygısı güdülmeden serbest ölçüyle kaleme alınmıştır.
D
Abartma (mübalağa) sanatına başvurulmuştur.
E
Tarihî bir olaya veya zihniyete göndermeler içermektedir.
C
Vatan sevgisi ve kahramanlık temaları ön plandadır.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Şiir serbest ölçüyle değil, hece ölçüsünün kalıplarıyla (özellikle 11'li hece ölçüsü benzeri bir yapı ve durak düzeniyle) yazılmıştır; ayrıca dizelerde kafiye ve redif unsurlarına yer verilmiştir.
Şiirin biçimsel özelliklerini inceleyin (hece sayıları ve uyak düzeni).
Tematik olarak vatan, millet ve kahramanlık ögelerini doğrulayın.
Abartma ve tarihî referansları ('şüheda kanı', 'süngü') metinde arayın.
Serbest ölçü iddiasının metinle çeliştiğini tespit edin.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru önerme]Mehmetçik ve vatan vurgusu net bir şekilde kahramanlık temasını verir.
E Seçeneği:[Doğru önerme]Kurtuluş mücadelesi veya benzeri millî mutabakat dönemlerini yansıtır.
D Seçeneği:[Doğru önerme]'Toprak titredi sanki' gibi ifadeler mübalağa sanatını örnekler.
B Seçeneği:[Doğru cevap]Aday şiirin ahenk yapısını inceleyerek serbest olmadığını fark eder.
A Seçeneği:[Doğru önerme]Şiir milli unsurlar içerdiği için bu seçenek doğrudur, bu yüzden elenir.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Türk Dili ve Edebiyatı ve AYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Tiyatro" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Dünya Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Şiir Bilgisi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT • Türk Dili ve EdebiyatıAYT Türk Dili ve Edebiyatı: Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatı & Önemli Eserler ve Yazarları (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)