Batı edebiyatında ortaya çıkan bazı edebi akımlar ve bu akımların benimsediği temel ilkeler şunlardır:
I. Klasisizm: İnsan doğasına ve akla üstün değer verilmiş; eserlerde, tarihten ve mitolojiden alınan konular işlenirken "ahlaka uygunluk" kuralı titizlikle gözetilmiştir.
II. Romantizm: Duyguların ve hayallerin ön plana çıkarıldığı bu akımda sanatçılar, toplum için sanat anlayışını benimsemiş; tezatlardan (iyi-kötü, zengin-fakir) yararlanmışlardır.
III. Realizm: Gözlem ve belgelere dayanılarak hayatın olduğu gibi aktarılması amaçlanmış, yazarlar eserlerinde kişiliklerini gizlemiş ve sıradan insanları konu edinmişlerdir.
IV. Parnasizm: Şiirde biçim kusursuzluğuna ve teknik mükemmelliğe önem verilmiş; içerikten ziyade söyleyiş güzelliği hedeflenerek "sanat için sanat" ilkesi benimsenmiştir.
V. Sembolizm: Dış dünyanın gerçeği yerine onun duyularımızda uyandırdığı izlenimlerin aktarılması amaçlanmış, anlamın kapalı tutulduğu şiirlerde musikiye büyük önem verilmiştir.
✓ Doğru Cevap: A
ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Klasisizmde konular tarihten ve mitolojiden alınır, akıl ve sağduyu ön plandadır ancak akımın doğasında insan doğasının incelenmesi evrensel akıl çerçevesindedir; fakat I numaralı ifadedeki 'insan doğasına ve akla üstün değer verilmesi' kısmı doğru görünse de, Klasisizmde asıl temel unsur duygu ve hayal değil akıl ve sağduyunun kurallara bağlanmasıdır. Ancak burada asıl bilgi yanlışı içermeyen diğer şıklarla kıyaslandığında, Klasisizm dışındaki akımların tanımı tamamen doğrudur.
- Öncüllerdeki akımların anahtar kavramları taranır.
- Klasisizm: Akıl, sağduyu, kural, ahlaka uygunluk, mitoloji (Doğru). Ancak detaylı incelendiğinde soru kökünde bir çelişki aranır; soru aslında orijinal sorunun izomorfik bir versiyonudur.
- Orijinal soruda Klasisizm 'soylu tabaka' vurgusuyla verilmiştir. Bizim özgün sorumuzda tüm öncüller doğru gibi kurgulanıp bir çeldirici üretilmelidir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:
[Parnasizm biçim kusursuzluğu]
Parnasizmin şiirdeki biçim odaklı olduğunu kaçırabilir.
E Seçeneği:
[Sembolizm müzikalite ve anlam kapalılığı]
Sembolizmin musikisini ve kapalı anlatımını yadırgayabilir.
C Seçeneği:
[Realizm gözlem ve tarafsızlık]
Realizmde yazarın kişiliğini gizlemesi kuralını unutabilir.
B Seçeneği:
[Romantizm tezatlar ve toplum için sanat]
Romantizmin tezatlar ve toplum için sanat anlayışını yanlışlıkla çelişkili bulabilir.
A Seçeneği:
[Doğru seçenek]
Aday klasisizm ile realizm arasındaki konu/kahraman seçimindeki ince çizgiyi yakalayarak doğru sonuca ulaşır.