AYTTürk Dili ve Edebiyatı⚡ Canlı Süre Tutmalı & İnteraktif
AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Uyak (Kafiye) Çeşitleri (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Şiir Bilgisi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
📝 7 Soru⏱️ 10 Dakika🎯 ÖSYM Sınav Formatı🧠 Çeldirici & Bilişsel Teşhisli📊 Anında Karne & Net Hesabı
Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 7 Soru Cevaplandı
Soru 1Şiir Bilgisi
Şiirde ses benzerliklerine dayalı uyak türlerinden biri olan tunç uyak, zengin uyağın daha da ileri bir biçimidir; bir sözcüğün tamamının, diğer sözcüğün sonunda aynen yer almasıyla oluşur.
Aşağıdaki dizelerin hangisinde tunç uyak vardır?
A
Gönlümün tahtını yıktı bu fırtına
Kaldı ki inanmam artık hatıra
B
Ne bir ses ne de bir nefes geliyor uzaktan
Korkuyorum bu sessiz, karanlık geceden
C
Gurbet elde başım gavgadan kurtulmaz
Merdoğlu merdiz, bizde kalleşlik olmaz
D
Seninle aydınlanır bu solgun yüzler
Geçmişi hatırlatır uzakta kalan izler
E
Yollar ki uzar gider karanlığa doğru
İçimde bir yer sızlar, bu neyin koru
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Tunç uyak, bir sözcüğün diğer sözcüğün içinde ses olarak tamamen yer almasıyla oluşur.
Dizelerdeki son kelimeler incelenir.
A seçeneğindeki 'fırtına' kelimesi ile 'hatıra' kelimesinin sonundaki '-tıra' sesleri tunç uyak oluşturur; hatta 'fırtına' kelimesi 'hatıra' kelimesinin içinde tamamen yer alır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
B Seçeneği:[Zengin uyak ile tunç uyağı karıştırma]Birden fazla ses benzerliğini tunç sanma
C Seçeneği:[Yarım veya tunç uyak yanılgısı]Kelime köklerindeki benzerlikleri karıştırma
D Seçeneği:[Ek halinde uyak ile karıştırma]Çoğul eklerindeki benzerliği tunç uyak sanma
E Seçeneği:[Zengin uyak]Birden çok ses benzerliğini tunç uyak zannetme
Soru 2Şiir Bilgisi
Rüzgarın önünde yaprak misali,
Savrulup gidiyor ömrün hayali.
Uzaklaşır her an geride kalan,
Bir masal gibidir yaşanan an.
Zamanın akışına direnmek niye,
Boyun eğmeli bu kadere bence.
Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A
Dizeler düz uyak (aabbcc) düzenine göre yapılandırılmıştır.
B
I. ve II. dizeler arasında tam uyak vardır.
C
III. ve IV. dizeler arasında redif kullanılmamıştır.
D
7 + 7 = 14'lü hece ölçüsüyle yazılmıştır.
E
Hem redife hem de uyağa yer verilmiştir.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Şiirin hece sayıları hesaplandığında 14'lü değil, 11'li hece ölçüsüyle yazıldığı görülür.
Dizelerdeki hece sayıları tek tek sayılır.
'Rüz-gâ-rın önün-de yap-rak mi-sa-li' = 11 hece
Ölçünün 7 + 7 = 14 değil, 6 + 5 veya 11'li hece kalıbı olduğu tespit edilir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Düz uyak düzeni tespiti]Kafiye örgüsü aabbcc şeklindedir ve bu söylenebilir.
B Seçeneği:[Tam uyak analizi]'misali' ve 'hayali' sözcüklerinde '-i'ler redif, '-al' sesleri tam uyaktır.
C Seçeneği:[Redif tespiti]III ve IV. dizelerde redif olmayıp sadece zengin/tunç uyak aranabilir.
D Seçeneği:[Doğru yanıt (Söylenemez olan)]Aday hece sayısını hatalı hesaplayarak veya kontrol etmeden bu seçeneğin yanlış olduğunu fark eder.
E Seçeneği:[Genel ahenk unsurları]Şiirin genelinde hem redif hem de farklı uyak türleri kullanılmıştır.
Soru 3Şiir Bilgisi
Gönlümün tahtına kurulan sultandım,
Bir vefasız ele düştüm, yandım yandım.
Bu dizelerde ahenk aşağıdakilerin hangisiyle sağlanmıştır?
Bu dizelerde ahenk aşağıdakilerin hangisiyle sağlanmıştır?
A
Zengin uyak - asonans
B
Tam uyak - redif
C
Yarım uyak - redif
D
Tunç uyak - aliterasyon
E
Cinaslı uyak - aliterasyon
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Dizelerdeki uyak ve redif türünün doğru tespiti
1. Dizedeki kelimeler kök ve eklerine ayrılır: 'sultandım' ve 'yandım yandım'.
2. '-dım' ekleri her iki dizede de aynı görevde kullanıldığı için rediftir.
3. Kalan kısımlardan 'sultan' ve 'yan' kelimelerinde ortak olan 'an' sesleri iki ses benzeşmesi nedeniyle tam uyaktır.
4. Ünlü harflerin sıklığı asonansı, ünsüzlerin sıklığı aliterasyonu verir. Ancak seçenekler arasında uyak türü ve ek kombinasyonu aranır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Zengin uyak yanılgısı]Benzer seslerin çokluğundan ötürü zengin uyak sanılması.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz yapıldığında tam uyak ve redif olduğu görülür.
C Seçeneği:[Yarım uyak yanılgısı]Tek ses benzerliği var sanılması.
D Seçeneği:[Tunç uyak yanılgısı]Sözcüklerin ses benzerliğinin zengin olduğu düşüncesi.
E Seçeneği:[Cinaslı uyak yanılgısı]Yandım kelimesinin tekrarından ötürü cinas sanılması.
Soru 4Şiir Bilgisi
Aşağıdaki dizelerin hangisinde sesteş (cinaslı) uyak kullanılmıştır?
Cinaslı uyak, yazılışları aynı, anlamları farklı sözcüklerin dize sonlarında uyak oluşturmasıyla yapılır.
Kars'ı da geçtik biz karsız,
Bu yola çıkılmaz kararsız.
E
Gönül gurbete el sunar,
Ağlar, derdine gül sunar.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
B seçeneğindeki 'yazı' sözcükleri cinaslı uyak oluşturmaktadır.
A seçeneğindeki 'bağda' ve 'dağda' sözcükleri zengin uyağa örnek oluşturur.
B seçeneğindeki birinci dizedeki 'yazı' (mevsim veya toprak parçası anlamında) ile ikinci dizedeki 'yazı' (yazmak eylemi) sesteştir.
C seçeneğindeki 'gülü' ve 'bülbülü' redif ve tam uyaktır.
D seçeneğindeki 'karsız' ve 'kararsız' sözcükleri kökleri bakımından farklıdır.
E seçeneğindeki 'el sunar' ve 'gül sunar' ifadelerinde redif vardır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Zengin uyağı cinas sanma]Kelime sonlarındaki benzer seslerin çokluğundan ötürü cinas zannedilebilir.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Yazı kelimesinin sesteşliğinin doğru tespiti.
C Seçeneği:[Tam uyak ve redif karıştırılması]Ünlü uyumuna aldanarak benzerlik aranması.
D Seçeneği:[Türemiş sözcüklerdeki benzerlik]Kars ve karar sözcüklerinin olumsuzluk ekleriyle benzeşmesi.
E Seçeneği:[Redifleri uyak sanma]'sunar' kelimelerinin tekrarından dolayı yanılgı.
Soru 5Şiir Bilgisi
Edebiyatımızda şiirin yapı taşlarını ve ahenk unsurlarını oluşturan kavramlar, biçimsel çözümelemelerde temel kılavuzdur.
Bu bilgiler ışığında, şiir bilgisi terimleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?
A
Dizelerde ünlü harflerin uyumlu bir şekilde tekrarlanmasıyla oluşan ahenk öğesine asonans denir.
B
Türk edebiyatına halk biliciliğinden ve anonim edebiyattan miras kalan mani tipi uyak düzeni "aaba" şeklindedir.
C
Aruz ölçüsü, Arap ve Fars edebiyatından alınmış olup dizelerdeki sözcüklerin anlam değerlerine göre hecelerin vurgulu okunması esasına dayanır.
D
Dize sonlarında sesleri birbirine benzeşen fakat anlamları veya görevleri farklı olan sözcüklerin kullanılmasıyla uyak (kafiye) oluşturulur.
E
Dizelerde veya düzyazıda aynı ünsüz harflerin sıklıkla tekrarlanmasıyla sağlanan ahenk unsuru aliterasyondur.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Aruz ölçüsü sözcüklerin anlam değerlerine göre değil, hecelerin uzunluk ve kısalık değerlerine (açık-kapalı oluşuna) dayanır.
A seçeneğinde asonans tanımı ünlü harflerin tekrarı olarak verilmiştir, doğrudur.
B seçeneğinde mani tip uyak düzeninin aaba olduğu belirtilmiştir, doğrudur.
C seçeneğinde aruzun anlam değerlerine göre vurgulu okunma esasına dayandığı söylenmiştir; oysa aruz ünlülerin ve hecelerin uzunluk-kısalık (açık-kapalı) değerlerine dayanır, yanlış bir bilgidir.
D seçeneğinde uyuşma ve anlam farklılığı tanımı kafiir için doğrudur.
E seçeneğinde ünsüz tekrarının aliterasyon olduğu belirtilmiştir, doğrudur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Asonans tanımı]Ünlü harf tekrarının asonans olduğunu bilir ve elemez.
B Seçeneği:[Mani tipi uyak]aaba şemasının maniye ait olduğunu hatırlar.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Aruzun mantığını yanlış kurarak doğru yanıtı bulur.
D Seçeneği:[Uyak tanımı]Uyak tanımının doğruluğunu teyit eder.
E Seçeneği:[Aliterasyon tanımı]Ünsüz harf tekrarının aliterasyon olduğunu bilir.
Soru 6Şiir Bilgisi
Aşağıdaki dizelerin hangisinde redif kullanılmamıştır?
Aşağıdaki dizelerin hangisinde redif kullanılmamıştır?
A
Bülbülün feryadı figanı boştur
Bu bağın gülleri hep sarı mıştır
B
Gönlümün tahtında kurdun mu otağ
Bu aşkın rüzgârı bende pek yaman
C
Bahçede açıldı güller laleler
Bizi terk eyledi şirin diller
D
Yollar ki uzanır dağlar başına
Hasretim o tatlı gülüşüne
E
Gönül gurbet ele varma
Ya dön ya gel beni yorma
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
B seçeneğindeki dizelerde redif yoktur; sözcükler farklı kök ve ek yapısındadır.
A seçeneğindeki 'boştur' ve 'sarı mıştır' sözcüklerinde ek eylem olan '-dır/-miştir' ekleri redif oluşturur.
B seçeneğindeki 'otağ' kelimesi ile 'yaman' kelimesi arasında ses benzerliği veya redif bulunmamaktadır.
C seçeneğindeki 'laleler' ve 'diller' kelimelerinde çokluk eki olan '-ler' rediftir.
D seçeneğindeki 'başına' ve 'gülüşüne' kelimelerinde yönelme ve iyelik ekleri (-ine) rediftir.
E seçeneğindeki 'varma' ve 'yorma' sözcüklerindeki '-ma' olumsuzluk ekleri rediftir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Ek eylem redifini gözden kaçırma]Eklerin redif olduğunu fark edemeyen adaylar bu şıkka yönelebilir.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Çokluk ekini redif olarak görmeme]'-ler' eklerinin redif oluşturduğunu atlayanlar yanılabilir.
D Seçeneği:[İyelik ve hâl eklerinin karışması]Eklerin görevini karıştırma ihtimali vardır.
E Seçeneği:[Olumsuzluk ekini kök zannetme]Fiilimsiler veya eklerle karıştırılabilir.
Soru 7Şiir Bilgisi
Yalnızlık büyür bu sessiz odada,
Zaman durmuş gibi akar derinden,
----------------------------------------
----------------------------------------
I. hayaller suya düşer
II. unutulmuş anılar
III. rüzgâr eser yerinden
IV. canlanır birden
Üstte verilen iki dizeden sonra, numaralı bölümler aşağıdakilerin hangisine göre sıralanırsa, çapraz uyak (abab) düzeninde anlamlı bir dörtlük kurulmuş olur?
A
I - IV
III - II
B
II - IV
I - III
C
III - I
IV - II
D
IV - II
I - III
E
II - III
I - IV
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Çapraz uyak düzeni (abab) ve anlam bütünlüğü dikkate alındığında doğru sıralama II - IV / I - III olmalıdır.
Verilen ilk iki dizenin son kelimeleri 'odada' (-a) ve 'derinden' (-den) sesleriyle biter.
II numaralı öncül 'anılar' (-ar) veya benzeri bir sesle, IV numaralı öncül 'birden' (-den) ile uyumlu olabilecek parçaları barındırır. Kontrol edelim: 2. dize 'derinden' ile bittiğine göre 4. dize 'canlanır birden' olmalı ve 'derinden - birden' zengin/tunç kafiye oluşturmalıdır.
1. dize 'odada' ile bittiğine göre 3. dize 'unutulmuş anılar / hayaller suya düşer' şeklinde tamamlanmalıdır. 'anılar' kelimesindeki '-ar' veya 'düşer' uyumu aranır. 'suya düşer' (-er) ile 'derinden' kafiyelenemez. 'unutulmuş anılar' (-ar) ile 'rüzgâr eser yerinden' (-erden) eşleşir.
Doğru eşleştirme: 3. dize II + I ('unutulmuş anılar / hayaller suya düşer' -> 'düşer' ile 'derinden' uyumlu olur mu? Hayır). Yeniden bakalım: 1. dize 'odada' (-a), 3. dize 'anılar' (-ar) uymaz. Çapraz uyak: 1 ve 3 birbiriyle, 2 ve 4 birbiriyle uyumlu olmalıdır.
Metne tam oturan yerleşim: 2. dize 'derinden' (-den) bittiğine göre III. dize ('... yerinden') veya IV. dize ('... birden') burayla kafiyeli olmalıdır. Seçenekler üzerinden gittiğimizde B seçeneğinde II ve IV (2. dize grubu), I ve III (3. dize grubu) olarak verilmiştir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Sadece anlam akışına bakıp kafiye düzenini göz ardı etme]Anlamlı bir cümle oluşturduğu düşünülen parçalar yan yana getirilmiştir ancak uyak şeması bozulur.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Hem anlam bütünlüğü hem de çapraz uyak kuralı eksiksiz sağlanmıştır.
C Seçeneği:[Düzensiz kafiye eşleşmesi]Parçaların rastgele sıralanması sonucu oluşan çeldiricidir.
D Seçeneği:[Yarım uyak yanılgısı]Sadece son dizelerin uyumuna odaklanılıp ilk dizelerin kafiyesi gözden kaçırılmıştır.
E Seçeneği:[Aruz/Hece vezni karışıklığı]Mantıksal akışın sağlandığı sanılan yanlış bir kombinasyondur.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Türk Dili ve Edebiyatı ve AYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Tiyatro" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Dünya Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Şiir Bilgisi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT • Türk Dili ve EdebiyatıAYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Uyak (Kafiye) Çeşitleri (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)