AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi ve Söz Sanatları & Edebi Sanatlar (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Şiir Bilgisi ve Söz Sanatları

Sen, fırtınanın en sakin limanında Sen, toprakta uyuyan tohumun feryadında Sen, Kafdağını sırtlayan bir anka Bir çöl fısıltısında Bir zaman nehrinin akışını duysarsın

Bu dizelerle ilgili olarak, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

C

Zıt anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılarak tezat sanatına başvurulduğu

B

Yinelemelerden yararlanıldığı

D

İnsan dışındaki bir varlığa insani özellikler verilerek teşhis sanatından yararlanıldığı

E

Anlamca birbiriyle ilgili (tenasüp) sözcüklere yer verildiği

A

İmpelere ve çağrışımsal değerlere yer verildiği

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Dizelerde tezat (zıtlık) sanatına yer verilmemiştir.

A seçeneği için: 'Fırtınanın en sakin limanı', 'Kafdağını sırtlayan anka' gibi ifadeler güçlü imgelerdir.
B seçeneği için: 'Sen' sözcüğü dizelerin başında yinelemiştir.
C seçeneği için: Metinde birbirinin zıttı olan kelimeler bir arada kullanılmamıştır (Cevap C).
D seçeneği için: 'Toprakta uyuyan tohumun feryadında' dizesinde tohuma feryat ettirilerek teşhis (kişileştirme) yapılmıştır.
E seçeneği için: 'Fırtına', 'liman', 'toprak', 'tohum', 'çöl', 'nehir' gibi doğa unsurları bir arada kullanılarak tenasüp sanatı yapılmıştır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [İmge kavramını soyut benzetmelerle karıştırmak] Şiirde soyut ve zengin hayal unsurları olduğundan bu seçeneği doğru kabul eder.

D Seçeneği: [Teşhis ve intak sanatlarını karıştırmak] Tohumun feryat etmesini intak sanatı zannedebilir.

E Seçeneği: [Tenasüp sanatını fark edememek] Doğa kavramlarının bir arada geçişini gözden kaçırabilir.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Metinde zıt anlamlı kelimeler bulunmadığı için aranan söylenemez yargısı budur.

B Seçeneği: [Yineleme kavramını gözden kaçırmak] İlk üç dizenin 'Sen' ile başlamasını fark etmeyebilir.

Soru 2 Anlam Bilgisi

Şiirde sözcüklerin çağrışım gücünden yararlanmak, kelimelerin sözlük anlamlarının dışına çıkarak zengin hayal dünyaları, duygu katmanları ve soyut bağlamlar oluşturmasıdır.

Aşağıdaki dizelerin hangisinde, sözcüklerin çağrışım gücünden diğerlerine göre daha çok yararlanılmıştır?

A

Akşamüstü yalnızlığı çöker odaya Sessizce demlenir köşe bucak

B

Bir mendil sallar uzaktan gecenin tenine Solgun ışıklar altında kalbim

C

Eski bir şarkı söyler rüzgâr dallarda Gidenlerin ardından usulca

D

Sokaklarda adımlarım yankılanır tek tek Yalnızlığın resmi çizilir duvara

E

Yağmur yağar pencereme damla damla Çocukluğum gelir aklıma bir anda

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 3 Şiir Bilgisi

Şiir, düz yazılardan farklı olarak kelimelerin bilinen anlamlarının dışına çıkılarak yeni ve özgün anlamlar kazanmasıyla, yani imgeyle örülür. Şairler, soyut kavramları somutlaştırarak ya da varlıklar arasında yeni ilgi kurarak okurun zihninde canlı tablolar oluşturur.

Aşağıdaki dizelerin hangisinde imgeye başvurulmamıştır?

A

Zamanın çarkında öğütülürken ruhumuz, Bir sessizlik türküsü söylerdi duvarlar.

E

Yorgun nehirler akar denize doğru, Hasretini yüklenmiş toprağın kokusu.

D

Gözlerinde mavi bir deniz dalgalanır, Her bakışın bir bahar müjdesi verir.

B

Güneş yavaşça batarken ufukta kayboldu, Karanlık sokakları bürüdü sükûnetle.

C

Hüzünlü bir rüzgâr eser dağ başından, Yaralı bir ceylan gibi inlerdi içim.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

B seçeneğinde yer alan dizede günlük hayatta bilinen ve doğrudan algılanan anlamlarla düz bir ifade kurulmuş, herhangi bir mecaz, aktarış veya özgün imgeye yer verilmemiştir.

A seçeneğindeki 'zamanın çarkında öğütülmek' ve 'sessizlik türküsü' ifadeleri imgedir.
B seçeneğindeki 'Güneş yavaşça batarken ufukta kayboldu, / Karanlık sokakları bürüdü sükûnetle.' dizelerinde kelimeler temel (gerçek) anlamlarında kullanılmış, herhangi bir imgesel söyleyişe veya sanata yer verilmemiştir.
C seçeneğindeki 'yaralı bir ceylan gibi inlerdi içim' benzetme yoluyla imge oluşturmuştur.
D seçeneğindeki 'gözlerinde mavi bir deniz dalgalanır' benzetme ve imge barındırır.
E seçeneğindeki 'yorgun nehirler' ve 'hasretini yüklenmiş toprak' kişileştirme ve imge örnekleridir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Doğru seçenek.] Dizelerin tamamen gerçek ve temel anlamlı sözcüklerden oluştuğunu fark etmek.

C Seçeneği: [Benzetme edatını imge olarak görmemek.] Benzetmelerin imge sayılmadığı yanılgısına düşmek.

E Seçeneği: [Kişileştirme sanatını fark edememek.] Doğa unsurlarının insani özellikler kazanmasını düz yazı sanmak.

D Seçeneği: [Mecaz-ı mürsel veya istiare sanatlarını gözden kaçırmak.] Gözde deniz dalgalanmasını imge olarak değerlendirememek.

A Seçeneği: [Zamanın çarkı ve sessizlik türküsü ifadelerini sıradan sanmak.] İmgenin sadece doğa tasvirlerinde olduğunu düşünmek.

Soru 4 Edebi Sanatlar

Gönlümde ateş var, gözümde yaş var, Dağlar başı dumanlı, karlı dağlar; Beni bu dağlarda koyup giden yar, Acıktı da pınarlardan su mu arar? Yukarıdaki dizelerde yarın gitmesini ve dağların dumanlı/sisli olmasını şairin "sevgilinin pınarlardan su araması" sebebine bağlaması dikkati çekmektedir. Bu yolla oluşan edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir?

Bu yolla oluşan edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir?

B

Tenasüp (uygunluk)

C

Güzel nedene bağlama (hüsnütalil)

D

Değinmece (kinaye)

E

Yineleme (tekrir)

A

Benzetme (teşbih)

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 Edebî Sanatlar

Rüzgâr sabah nammelerini söylerken pencerede, Bulutlar gök kubbede dertleşir gece yarısı.

Bu dizelerdeki edebî sanat, aşağıdaki dizelerin hangisinde vardır?

C

Bir Cihan Çöker gibi damadıma hatıralar, Ah bu şarkılar gözlerin gibi uzaklar.

A

Kaldırımlar, içimde yaşamış bir insandır, Kaldırımlar, duyurur sesimi kutupardan.

B

Yalnızlık, bu koca şehrin ortasında, Bir başına yürüyen yorgun bir derviş gibi.

E

Gecenin tenhasında uyanır eski anılar, Birer birer geçer önümden gölgeler.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 6 Söz Sanatları

Aşağıdaki dizelerde numaralandırılmış sözcüklerin veya söz öbeklerinin hangilerinde, insana özgü bir nitelik insan dışı bir varlığa verilmiştir?

Yorgun bulutlar gökte ağır ağır geziniyor

I

Uykulu dağlar yeşil eteklerini silkelerken

II

Gümüş renkli dere tatlı bir ninnile büyülüyor

III

Bütün kuşlar neşeyle yeni güne uyanıyor

IV

Bu dizelerdeki numaralandırılmış sözcüklerin hangilerinde, insana özgü bir nitelik insan dışı bir varlığa verilmiştir?

B

I. ve III.

C

II. ve III.

E

III. and IV.

D

II. ve IV.

A

I. ve II.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

İnsana özgü niteliklerin insan dışı varlıklara aktarılması (kişileştirme) II ve III numaralı söz gruplarında görülmektedir.

I. numaralı 'bulutların gezinmesi' doğada rüzgar etkisiyle olan mutat bir durumdur, insana has özel bir nitelik olarak nitelenemez.
II. numaralı 'dağların eteklerini silkelemesi' insanlara özgü bir eylemdir ve dağ (insan dışı varlık) üzerinde kullanılarak kişileştirme yapılmıştır.
III. numaralı 'derenin büyülemesi' insanlara mahsus bir ruhsal etkileme durumudur, dereye aktarılarak kişileştirme yapılmıştır.
IV. numaralı 'kuşların uyanması' canlıların doğal bir biyolojik durumudur, insana özgü soyut bir nitelik değildir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Doğal hareketleri kişileştirme sanma] Bulutların gezinmesini insan yürüyüşüne benzeterek hata yapar.

D Seçeneği: [Canlıların doğal eylemlerini kişileştirme zannetme] Kuşların uyanmasını insan uyanmasıyla karıştırır.

E Seçeneği: [Rastgele eşleştirme] Son iki ifadeyi yanlış yorumlar.

B Seçeneği: [Yarım analiz yanılgısı] I. öncüldeki hareketliliği kişileştirme sanıp II'yi kaçırır.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Aday dağların silkelenmesini ve derenin büyülemesini doğru tespit etmiştir.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi ve Söz Sanatları & Edebi Sanatlar (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu dizelerle ilgili olarak, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Aşağıdaki dizelerin hangisinde, sözcüklerin çağrışım gücünden diğerlerine göre daha çok yararlanılmıştır?

Aşağıdaki dizelerin hangisinde imgeye başvurulmamıştır?

Bu yolla oluşan edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir?

Bu dizelerdeki edebî sanat, aşağıdaki dizelerin hangisinde vardır?

Bu dizelerdeki numaralandırılmış sözcüklerin hangilerinde, insana özgü bir nitelik insan dışı bir varlığa verilmiştir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Tiyatro & Epik Tiyatro (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Dünya Edebiyatı & Klasik Dönem ve William Shakespeare (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları & Klasisizm, Romantizm, Realizm (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm ve Önemli Romanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Ölçü, Kafiye, Şive ve Nazım Biçimleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)