AYTTürk Dili ve Edebiyatı⚡ Canlı Süre Tutmalı & İnteraktif
AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Nazım Birimi, Ahenk Unsurları ve Kafiye Düzeni (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Şiir Bilgisi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
📝 6 Soru⏱️ 10 Dakika🎯 ÖSYM Sınav Formatı🧠 Çeldirici & Bilişsel Teşhisli📊 Anında Karne & Net Hesabı
Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 6 Soru Cevaplandı
Soru 1Şiir Bilgisi
I.
Gönlüm yine dağlarda gezer, âb-ı rânâ ile,
Gözlerim yollarda kaldı, o cananla, o can ile.
Bülbül figan eyler gülün o nazlı teniyle,
Güller açılır bahçede, bülbül öter haz ile.
II.
Yollarımız kesişti bir garip han köşesinde,
Rüzgâr iniler sanki ıssız gecenin sesinde.
Bir ömür tükettik biz bu sevdanın peşinde,
Ne gelen var ne giden bu yalan aleminde.
Yukarıda verilen şiirler karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A
Her iki şiirde de dörtlük nazım birimi kullanılmıştır.
C
Her iki şiirde de zengin kafiyeye yer verilmiştir.
B
Şiirlerin her ikisinde de lirik söyleyiş hâkimdir.
E
Ahengi sağlamak amacıyla redif ve kafiyeden yararlanılmıştır.
D
Şiirlerin uyak düzeni 'abab' şeklindedir.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
İki şiirin uyak düzeni incelendiğinde 'abab' şeklinde değil, düz uyak (aaaa veya düz kafiye) düzenine sahip olduğu görülür.
I. şiirin son kelimeleri: rânâ ile (A), can ile (A), teniyle (A), haz ile (A) -> Düz uyak (aaaa)
II. şiirin son kelimeleri: köşesinde (B), sesinde (B), peşinde (B), aleminde (B) -> Düz uyak (aaaa)
Seçenekleri incelediğimizde D seçeneğinde uyak düzeninin 'abab' olduğu söylenmiştir ki bu yanlıştır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Ahenk unsurları]Ek halindeki rediflerin ve ses benzerliklerinin bulunması bu ifadeyi doğru kılar.
D Seçeneği:[Doğru seçenek (Yanlış ifadeyi bulma)]Aday uyak düzeninin düz uyak olduğunu (aaaa) fark edip 'abab' diyen bu şıkkı doğru cevap olarak işaretler.
B Seçeneği:[Tema ve tür tespiti]Şiirlerin duygusal ve bireysel temalar içermesi lirik söyleyişi doğrular.
C Seçeneği:[Kafiye çeşidi]Şiirlerdeki ses benzerliklerinin zengin uyak oluşturduğunu fark eden aday bu seçeneği eler.
A Seçeneği:[Nazım birimi tespiti]Her iki metin de dörder mısradan oluştuğu için dörtlük birimi doğrudur.
Soru 2Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri
Divan edebiyatında şiirler oluşturulurken kullanılan nazım birimleri, eserin şekil özelliklerini belirleyen temel unsurlardan biridir. Şairler işleyecekleri konuya ve tercih ettikleri türe göre beyit, dörtlük ya da çok dizeli bentleri nazım birimi olarak seçmişlerdir.
Aşağıdaki divan edebiyatı nazım şekillerinden hangisi, kullanılan nazım birimi bakımından diğerlerinden farklıdır?
A
Murabba
D
Kıta
E
Şarkı
C
Rubai
B
Tuyuğ
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Verilen nazım şekillerinin nazım birimleri incelenir.
Murabba, tuyuğ, rubai ve şarkı nazım şekillerinin temel birimi dörtlüktür (bent).
Kıta ise genellikle ikiliklerden (beyit) oluşan ve matla beyiti olmayan bir nazım şeklidir.
Bu doğrultuda kıta, beyit nazım birimiyle yazıldığı için diğerlerinden ayrılır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Dörtlük nazım birimiyle yazılır.]Murabba kelimesinin dörtlük birimiyle yazıldığı bilinmektedir.
B Seçeneği:[Tek dörtlükten oluşan milli bir nazım şeklidir.]Tuyuğun dörtlük birimiyle kurulduğu bilgisi doğrudur.
C Seçeneği:[Aruzun belli kalıplarıyla yazılan tek dörtlük.]Rubainin nazım birimi dörtlükttür.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Kıtanın beyit nazım birimiyle yazıldığını bilen aday doğru sonuca ulaşır.
E Seçeneği:[Türklerin kazandırdığı bentli nazım şekli.]Şarkının bentlerden (dörtlük) oluştuğu bilinmektedir.
Soru 3Halk Edebiyatı
Bire ey gafil dünya / Yalancı üryan dünya / Her gelen bir at biner / İner biner han dünya
Bu dörtlük, şekil özellikleri ve kullanılan hitap sözleri (özel ezgisi) dikkate alındığında aşağıdaki halk edebiyatı nazım biçimlerinin hangisine örneklenmektedir?
D
Mani
E
Destan
C
Varsağı
B
Koşma
A
Semai
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Verilen dörtlükte yer alan "bre", "ey" gibi ünlemler ve yiğitçe, mertçe bir edayla seslenme özelliği Varsağı nazım biçiminin en belirgin özelliğidir.
Dörtlüğün ilk dizesindeki "bre" hitabına dikkat edilir.
Hece ölçüsü ve ezgili söyleniş tarzı incelenir.
Güney Anadolu'daki Varsak Türklerinin söyleme biçimi olan ve özel ezgiye sahip Varsağı türü olduğu tespit edilir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Dörtlük nazım birimi]Kısa dörtlük yapısı maniyle karıştırılmasına yol açabilir.
E Seçeneği:[Toplumsal söyleyiş]Öğüt verici tonu destan nazım biçimine benzetilebilir.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Öncüldeki "bre" hitabı doğrudan Varsağı'yı işaret eder.
B Seçeneği:[Genel nazım biçimi genellemesi]Dörtlük yapısı nedeniyle doğrudan koşma olarak değerlendirilebilir.
A Seçeneği:[Hece ölçüsünün benzerliği]8'li hece ölçüsüyle yazıldığı için semai ile karıştırılabilir.
Soru 4Divan Edebiyatı
Divan edebiyatında nazım şekilleri oluşturulurken beyit esası veya bent esası dikkate alınır. Bazı nazım şekilleri ikişer mısralık birimlerle kurulurken, bazıları ise üçlü, dörtlü veya daha fazla mısralık bentlerden oluşur.
I. Gazel - Kaside
II. Tuyuğ - Rubai
III. Murabba - Mühammes
IV. Müseddes - Muattar
V. Mesnevi - Müstezat
Yukarıda verilen Divan edebiyatı nazım şekillerinden hangi ikisi, mısralarının kümelenişi veya nazım birimi yönüyle diğerlerinden farklı bir grupta yer alır?
A
I.
D
IV.
E
V.
C
III.
B
II.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Müstezat nazım şekli beyitlerle yazılmasına rağmen özel bir yapıya (ziyade) sahiptir ve mesnevi ile aynı grupta değerlendirilemez; mesnevi beyit nazım birimiyle yazılırken müstezat kendine has uzunlu kısalı mısralarıyla ayrılır.
I numaradaki gazel ve kaside beyitlerle (ikili) yazılır.
II numaradaki tuyuğ ve rubai tek dörtlükten (dörtlü) oluşur.
III numaradaki murabba ve mühammes dörtlük ve beşlik bentlerle kurulur.
IV numaradaki müseddes ve muattar altılı bentlerle kurulur.
V numaradaki mesnevi beyit nazım birimiyle, müstezat ise uzunlu kısalı mısralarla kurulduğu için kümeleniş bakımından eşleşemez.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Mesnevi beyit nazım birimiyle yazılırken müstezat gazelin içine kısa mısralar (ziyade) eklenerek oluşturulmuş farklı bir yapıdadır.
D Seçeneği:[Bent yapısı]Müseddes ve muattar terimlerine yabancı kalabilir.
C Seçeneği:[Bent sayısı]Murabba ve mühammesin bent sayılarını karıştırabilir.
B Seçeneği:[Tek dörtlük]Rubai ve tuyuğun tek dörtlükten oluştuğu bilgisini karıştırır.
A Seçeneği:[Beyit birimi]Her ikisinin de beyitlerle yazıldığını fark eder ancak diğer çeldiricilerle karşılaştıramaz.
Soru 5Halk Şiiri ve Söz Sanatları
Gönül gurbet ele varma
Ya gelinir ya gelinmez
Her giden bir nâil olmaz
Ya bilinir ya bilinmez
Bu dizelerle ilgili, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
E
Koşma nazım türünün özelliklerini yansıtır.
D
Düz uyak (a-b-a-b) düzeniyle oluşturulmuştur.
B
Dörtlük nazım birimi kullanılmıştır.
C
Cinaslı uyaklara yer verilmiştir.
A
11'li hece ölçüsüyle yazılmıştır.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Dizelerin uyak düzeni düz uyak (a-b-a-b / çapraz uyak) değil, düz uyak türlerinden a-b-a-b yerine çapraz uyak (veya yarım/cinaslı uyak) özellikleridir. Ancak A) 'varma' / 'gelinmez' / 'olmaz' / 'bilinmez' kısmında uyak düzeni a-b-a-b (çapraz uyak) şeklindedir, fakat D seçeneğinde 'düz uyak ve çapraz uyak' kavramları karıştırılmıştır ya da uyak düzeni çaprazdır ancak düz uyak denilmiştir. Detaylıca: varma (a), gelinmez (b), olmaz (a - zengin/tunç benzerliği veya yarım), bilinmez (b). Uyak düzeni a-b-a-b yani çapraz uyaktır. D seçeneğinde 'düz uyak düzeni' denmesi yanlıştır, çapraz uyak düzenindedir.
1. Ölçü kontrolü: Hece sayıları sayıldığında 11'li olduğu görülür (A söylenebilir).
2. Nazım birimi: Dört dizeden oluştuğu için dörtlükdür (B söylenebilir).
3. Uyak ve redifler: 'gelinmez' ve 'bilinmez' sözcüklerinde '-mez'ler ek halindedir, cinaslı uyak veya benzer sesler vardır (C söylenebilir).
4. Uyak düzeni: a (varma) - b (gelinmez) - c (olmaz) - b (bilinmez) şeklindedir ki bu çapraz uyaktır. D seçeneğinde 'düz uyak ve çapraz uyak düzeninde' denmesi çelişkilidir.
5. Tür: Gönül temalı olduğu için güzelleme/koşmadır (E söylenebilir).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Hece ölçüsünü yanlış sayma]11'li hece ölçüsünün doğruluğunu onaylar.
D Seçeneği:[Uyak düzeni yanılgısı]Düz uyak ve çapraz uyak kavramlarının çelişkisini fark eder.
E Seçeneği:[Nazım şekli ve türü]Koşma özelliklerini taşır.
C Seçeneği:[Uyak türünü kaçırma]Cinaslı veya benzer ses uyumlarını fark eder.
B Seçeneği:[Nazım birimi tespiti]Tek dörtlük olduğu için doğrudur.
Soru 6Divan Edebiyatı
Gam gâhına girmeğe mecalüm kalmadı
Bir dem gamdan âzâde hayalüm kalmadı
Zülfünde esir oldugum günden beri
Benim dahi bir fэрrü ikbalüm kalmadı
Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A
Gazel nazım şekliyle yazıldığı
B
Mazmun ve telmihlere yer verildiği
C
Düz uyak (a, a, b, a) düzeniyle oluşturulduğu
E
Zengin uyak ve rediflerden yararlanıldığı
D
Arapça ve Farsça tamlamalar içerdiği
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Verilen dörtlük bir gazelin beyitleri olmayıp musarra (kafiyeli) bir yapı sergilemektedir ancak uyak düzeni incelendiğinde gazel veya rubai/tuyuğ özelliklerine bakılır. Dörtlüğün uyak düzeni a-a-b-a şeklindedir (kalmadı - kalmadı - beri - kalmadı). 'kalmadı' sözcükleri redif, önlerindeki sesler uyaktır. Ancak C seçeneğinde 'düz uyak düzeniyle' (düz uyak genellikle aaaa veya aabb şeklindedir) denilmesi bu nazım biçiminin gazel veya rubai/tuyuğ (aaxa / aaba) planına uymasını ya da düz uyak tanımının hatalı verilmesini ifade eder. Aslında aaba uyak düzeni gazelin ilk beytinin (matla) özelliğidir. C seçeneğindeki ifade şekilsel olarak aaba düzenini 'düz uyak' olarak nitelendirmekte veya çelişki yaratmaktadır. Daha net bir yaklaşımla, bu dörtlük a-a-b-a düzenindedir ki bu gazel matlasıdır.
Dizelerin son kelimeleri incelenir: 'kalmadı', 'kalmadı', 'beri', 'kalmadı'.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Tiyatro" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Dünya Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Şiir Bilgisi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT • Türk Dili ve EdebiyatıAYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Nazım Birimi, Ahenk Unsurları ve Kafiye Düzeni (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)