AYTTürk Dili ve Edebiyatı⚡ Canlı Süre Tutmalı & İnteraktif
AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Nazım Biçimleri ve Söz Sanatları (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Şiir Bilgisi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
📝 5 Soru⏱️ 10 Dakika🎯 ÖSYM Sınav Formatı🧠 Çeldirici & Bilişsel Teşhisli📊 Anında Karne & Net Hesabı
Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 5 Soru Cevaplandı
Soru 1Şiir Bilgisi
Bülbül figan eder güller açılır,
Bağa bir cefakâr geda saçılır,
Sineme dertlerin oku seçilir,
Bir vuslat, bir hasret, bir elem,
Nice ocakları yaktı feryadın,
Nicesi unutuldu kaldımı adın,
Nice dağlar aştı ah ile dadın,
Bir vuslat, bir hasret, bir elem,
Bu dörtlüklerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
E
Her iki dörtlükte de redife yer verilmiştir.
D
Şairin vuslat, hasret ve elem kavramlarından yakındığı görülmektedir.
B
"Güller açılır" sözünde açık istiare vardır.
C
11'li hece ölçüsüyle kaleme alınmıştır.
A
Nazım biçimi yönünden koşmadır.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
B seçeneğindeki 'güller açılır' ifadesinde benzetme amacı gütmeden yapılan düz değişmece (mecaz-ı mürsel) veya açık istiare aranır; ancak şiirdeki bağlamda gül gerçek anlamında veya kapalı istiare/benzetme unsuru olarak kullanılmamıştır ya da B şıkkında belirtilen 'güller' doğrudan açık istiare değil, mevsimsel bir unsurdur. Aslında açık istiare için benzeyeni olmayan tek unsur gerekir. Burada gül, açık istiare örneği oluşturmaz.
Nazım biçimi 8, 11 heceli, 3-5 dörtlükten oluşan koşmadır (A doğrudur).
Şairin vuslat, hasret ve elemden yakındığı tema olarak ortadadır (D doğrudur).
Dörtlüklerin sonunda yer alan 'Bir vuslat, bir hasret, bir elem' dizesi ve benzer kökler redif oluşturur (E doğrudur).
B seçeneğindeki 'güller açılır' ifadesinde açık istiare değil, standart bir söyleyiş veya kapalı istiare potansiyeli vardır; açık istiare yanıltmacadır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Açık istiare tanımının yanlış uygulandığını fark eder.
C Seçeneği:[Hece ölçüsünü yanlış saymak]Dizelerdeki heceleri sayarak 11'li olduğunu teyit eder.
D Seçeneği:[Tema analizinde yanılgı]Şiirin hüzünlü atmosferinden yakınma anlamını çıkarır.
E Seçeneği:[Redif ve kafiye ayrımını karıştırmak]Tekrarlanan unsurların redif olduğunu görür.
A Seçeneği:[Koşma biçim özelliklerini karıştırmak]11'li hece ve dörtlük yapısından dolayı koşma olduğunu onaylar.
Soru 2Şiir Bilgisi
Duysaydım ben sana gönül vermezdim,
Uzak dağlarda çiçekleri dermezdim,
Boyun boya yolun yola sermezdim,
Sinem dağlanırdı seni görmezdim,
Kervan göçer ben murada ermezdim.
Bu dizelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
D
Koşma nazım şeklinin özelliklerini taşımaktadır.
E
Ahenk unsuru olarak redife başvurulmuştur.
B
Düz kafe (a-a-a-a veya a-a-a-b) düzeniyle oluşturulmuştur.
C
Sevgilinin vefasızlığından duyulan pişmanlık ve sitem teması işlenmiştir.
A
Zengin ve tunç kafiye örneklerine yer verilmiştir.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Dizelerdeki kafiye ve redifler incelendiğinde zengin veya tunç kafiye değil, tam kafiye kullanıldığı görülür.
Dizelerin sonundaki '-mezdim' ekleri ortak kök ve ek durumunda olduğundan rediftir.
Öncesindeki ses benzerlikleri incelenir.
Kafiye çeşidinin zengin veya tunç değil tam kafiye olduğu saptanır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Nazım şekli bilgisi]11'li hece ölçüsü ve koşma özelliklerini fark eder.
E Seçeneği:[Redif tespiti]'-mezdim' eklerinin redif olduğunu görür.
C Seçeneği:[Tema yanılgısı]Pişmanlık ve sitem teması metinde açıkça okunur.
B Seçeneği:[Kafiye şeması yanılgısı]Düz kafiye şemasına uygun olduğunu görür.
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Soru kökünün 'söylenemez' olmasından ötürü doğru yanıt bu seçenektir.
Soru 3Halk Şiiri
I. Şiir:
Şu garip hallerimden bil anlayan yok
Benim derdim bana yeter canlayan yok
Gitme durnam bizim ile bağlayan yok
Garip bülbül gibi zar eylerim ben
II. Şiir:
Aşkın şarabından içen
Mecnun olup dağdan geçen
Kenz-i gizmîden açılan
Gürûh-ı nâcîleriz biz
I. Halk şiiri geleneğinin farklı kollarından (Âşık ve Tasavvuf) alınmıştır.
II. Her iki şiirde de yarım uyak ve redif gibi ahenk unsurlarına yer verilmiştir.
III. Nazım birimleri dörder mısralı kıtalardan oluşmaktadır.
IV. İki şiir de aynı sanatçı tarafından kaleme alınmıştır.
V. Sade ve anlaşılır bir Türkçe ile oluşturulmuştur.
Numaralanmış bilgilerden hangisi, verilen şiirlerin ortak özelliği değildir?
E
V.
D
IV.
B
II.
C
III.
A
I.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
IV numaralı öncül, şiirlerin ortak özelliği değildir çünkü şiirlerden biri âşık edebiyatı geleneğine, diğeri ise tasavvufi halk edebiyatına aittir ve farklı şairler tarafından söylenmiştir.
I. şiir bir âşık tarzı şiirdir, II. şiir ise tasavvufi/bektaşi nefes özelliği taşır; dolayısıyla farklı kollardandır.
Her iki şiir de dörtlük nazım birimiyle yazılmıştır ve ahenk unsurları (redif, kafiye) barındırır.
Dillerine bakıldığında her ikisinde de halkın kullandığı sade dil hakimdir.
IV. öncülde belirtilen 'aynı sanatçı tarafından yazılma' durumu ortak değildir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Şiirlerin farklı şairlere ait olduğunu kavrayan aday bu seçeneği doğru işaretler.
E Seçeneği:[Tasavvufi terimler nedeniyle dili ağır zannetmek]İkinci şiirdeki bazı tasavvufi kavramlar yüzünden dilin sade olmadığını düşünebilir.
B Seçeneği:[Ahenk unsuru aramamak]Serbest şiir sanıp ahenk unsurlarını gözden kaçırabilir.
C Seçeneği:[Nazım birimi yanılgısı]Mısra sayılarına bakarak farklı nazım birimi olduğunu düşünebilir.
A Seçeneği:[Şiirlerin aynı gelenekten olduğunu sanmak]Her ikisinin de halk şiiri ürünü olmasından ötürü aynı kol olduğunu düşünebilir.
Soru 4Halk Edebiyatı Nazım Şekilleri ve Türleri
Halk edebiyatında şiirler, işledikleri konulara ve ezgilerine göre farklı adlar alır. Bu nazım türleri ve şekilleri edebiyatımızın zengin birikimini yansıtır.
I. ----, doğa güzelliklerini ve sevgiliye duyulan saf aşkı coşkulu bir dille işleyen koşmalardır.
II. ----, dinî ve mizahi konuları işleyen, özellikle Bektaşi tarikatında nefes adıyla anılan şiirlerin genel adıdır.
III. ----, toplumsal eleştiri barındıran, aksaklıkları ve kişilerin kusurlarını iğneleyici bir dille eleştiren koşma türüdür.
IV. ----, ezgisiyle diğer koşmalardan ayrılan, sekiz heceli ve özel bir ezgiyle söylenen halk edebiyatı nazım şeklidir.
Aşağıdakilerden hangisi, numaralı cümlelerde boş bırakılan yerlerin hiçbirine getirilemez?
D
Semai
E
Koşma
C
Destan
B
Taşlama
A
Güzelleme
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Verilen öncüllerde halk edebiyatı nazım şekil ve türleri eşleştirilmiştir.
I. öncül 'Güzelleme' türünü tanımlamaktadır.
II. öncül için doğrudan özel bir tür adı verilmemiştir ancak tarikat edebiyatı vurgulanmıştır ya da boşluklar incelendiğinde Destan dışarıda kalır.
III. öncül 'Taşlama'yı ifade eder.
IV. öncül 'Semai'yi tanımlar.
'Koşma' ise hem I. hem III. öncüldeki türlerin üst başlığıdır ve semai de dahil genel bir biçimdir. 'Destan' ise hiçbir öncülde doğrudan tanımlanmamıştır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru eşleşme]I. öncüldeki tanımın güzelleme olduğunu bilir.
B Seçeneği:[Doğru eşleşme]III. öncüldeki eleştiri kavramını taşlama ile eşleştirir.
C Seçeneği:[Çeldirici dışı kalan doğru cevap]Tanımlarla eşleşmeyen tek kavram olduğu için doğru yanıt olarak seçilir.
E Seçeneği:[Üst kategori yanılgısı]Koşmanın genel bir aşık edebiyatı nazım şekli olduğunu karıştırabilir.
D Seçeneği:[Doğru eşleşme]IV. öncüldeki 8'li hece ölçüsü ve ezgi vurgusundan semaiyi bulur.
Soru 5İslamiyet Sonrası Türk Edebiyatı
Karacaoğlan tarzı bir söyleyişle kaleme alınan şu dörtlüğe dikkat ediniz:
Ey gidi kara dağlar
Üstümüze kar ağlar
Bizi burda koyanlar
Görüm nasıl el ağlar
Ölçüsü ve kafiye düzeni göz önüne alındığında bu dörtlüğün nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Koşma
C
Varsağı
B
Semai
E
Destan
D
Mani
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Verilen dörtlük 8'li hece ölçüsüyle yazılmış ve 'bre', 'hey' gibi ünlemler barındırmasa da tipik bir semai örneğidir.
8'li hece ölçüsüyle yazılan halk edebiyatı nazım şekilleri başlıca Semai ve Varsağı'dır.
Varsağılar genellikle 'bre', 'hey', 'gari' gibi uyarı ve coşku bildiren ünlemlerle başlar. Bu dörtlükte bu tip karakteristik Varsağı ünlemleri yer almadığı ve 8'li ölçüyle söylendiği için Semai nazım biçimine girer.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Dörtlük nazım birimini maniyle karıştırmak.]Aday tüm dörtlükleri mani sanabilir.
E Seçeneği:[Uzun halk şiirlerini destan sanma yanılgısı.]Aday şiirin ezgili yapısını destana benzetebilir.
C Seçeneği:[8'li hece ölçüsünü görünce doğrudan varsağı olduğunu düşünmek.]Aday varsağıların 8'li olduğunu bilir ancak ünlem şartını göz ardı eder.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
A Seçeneği:[Hece ölçüsüyle yazılan her şiiri genel olarak koşma sanma yanılgısı.]Adaylar 11'li hece ölçüsüyle yazılan koşmaları ezberler ancak 8'li ölçünün de koşma olabileceğini düşünüp karıştırebilir.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Türk Dili ve Edebiyatı ve AYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Tiyatro" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Dünya Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Şiir Bilgisi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT • Türk Dili ve EdebiyatıAYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Nazım Biçimleri ve Söz Sanatları (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)