AYTTürk Dili ve Edebiyatı⚡ Canlı Süre Tutmalı & İnteraktif
AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Kafiye ve Redif (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Şiir Bilgisi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
📝 6 Soru⏱️ 10 Dakika🎯 ÖSYM Sınav Formatı🧠 Çeldirici & Bilişsel Teşhisli📊 Anında Karne & Net Hesabı
Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 6 Soru Cevaplandı
Soru 1Şiir Bilgisi
Aşağıdaki dizelerin hangisinde, ayraç içinde verilen açıklamayla uyuşmayan bir uyak ya da redif bilgisi vardır?
Ayraç içindeki açıklamaları dizelerle eşleştirerek yanlış olanı bulunuz.
A
Bülbülün çilesi gülün nazıdır / Aşıkın gözünde yaş niyazıdır
("n-ı" sesleri tam uyak, "-zıdır" ekleri rediftir.)
B
Erişti nisanın gülü / Ötüyor bülbülün dölü
("Gülü" ve "dölü" sözcüklerindeki "-ü" sesleri zengin uyaktır.)
C
Gurbet elde başım yastıktadır / Gözlerim yolda, kulağım sestedir
("Tadadır" ve "tededir" sözcükleri arasında tunç uyak vardır.)
D
Kara zindanlarda kaldım yapyalnız / Ne arayanım var ne soranım yalnız
("Yalnız" sözcükleri arasındaki ses benzerliği cinaslı uyak oluşturur.)
E
Deryada al yelkenler / Dalgada dalgalanır teller
("Yelkenler" ve "teller" sözcüklerinde "-ler" çokluk eki redif, "el" sesleri tam uyaktır.)
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
C seçeneğindeki dizelerde 'yastıktadır' ve 'sestedir' sözcüklerinde tunç uyak değil, zengin ya da tunç uyuşmazlığı vardır; üstelik 'tadır/tedir' ekleri rediftir.
A seçeneğinde 'nazıdır' ve 'niyazıdır' sözcüklerinde '-zıdır' ekleri ek hâlinde redif, 'n' ve 'ı' sesleri (veya n-ı) tam uyaktır.
B seçeneğinde 'gül' ve 'döl' kelimelerindeki 'ü' sesleri tek ses benzeşmesinden yarım uyaktır; ancak zengin uyak denmesi hata gibi görünse de asıl bariz hata C'dedir.
C seçeneğinde 'yastık-ta-dır' ve 'ses-te-dir' sözcüklerinde kökler (yastık ve ses) tamamen farklıdır, tunç uyak olabilmesi için bir sözcüğün diğerinin içinde harfi harfine geçmesi gerekir.
D seçeneğinde 'yalnız' kelimeleri sesteş (cinaslı) olarak kullanılmıştır.
E seçeneğinde '-ler' redif, 'el' sesleri tam uyaktır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Redif ve uyak ayrımı]Doğru eşleşmedir.
B Seçeneği:[Uyak türü karıştırma]Ses benzerliği
C Seçeneği:[Tunç uyak tanımı]Aday tunç uyak kuralını gözden kaçırabilir.
D Seçeneği:[Cinaslı uyak]Sesteş sözcükler
E Seçeneği:[Redif tespiti]Çokluk eki rediftir.
Soru 2Ses Bilgisi
Aşağıdaki dizelerin hangisinde ulama kuralına örnek olabilecek bir kullanım yoktur?
Aşağıdaki dizelerin hangisinde ulama kuralına örnek olabilecek bir kullanım yoktur?
A
Baharın ilk günü açtı güller derinden
B
Gönlümün tahtında kurdun mu o güzel yeri
C
Akşamın rengi sardı bütün sokakları
D
Uzak bir dağın ardından doğar güneş
E
Zaman akar su gibi durmaz hiç bir yerde
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Ulama, ünsüz harfle biten bir kelimeden sonra ünlü harfle başlayan bir kelime geldiğinde seslerin birbirine bağlanarak okunması olayıdır. B seçeneğinde ünsüzle bitip ünlüyle başlayan kelime yan yana gelmemiştir.
A seçeneğinde 'ilk_günü' (ünsüz-ünsüz), 'güller_derinden' (ünsüz-ünsüz) olsa da 'Baharın_ilk' kelimelerinde ulama aranmaz, 'günü_açtı' (ü-a: ulama var).
B seçeneğinde 'Gönlümün' (n), 'tahtında' (a); 'kurdun' (n), 'mu' (m); 'o' (o), 'güzel' (g); 'yeri' (i). Hiçbir kelime ünsüzle bitip ardından ünlüyle başlamamıştır.
C seçeneğinde 'Akşamın_rengi' (n-r ünsüz), 'sardı_bütün' (ü-b), 'Akşamın_rengi' değil ama 'bütün_sokakları' (n-s), 'sarıdı_bütün' vb. kontrol edilir: 'Akşamın' (n), 'rengi' (r). 'sardı' (ı), 'bütün' (b). 'bütün_sokakları' (n-s).
D seçeneğinde 'dağın_ardından' (n-a) ulama vardır.
E seçeneğinde 'akar_su' (r-s), 'su_gibi' (u-g), 'durmaz_hiç' (z-h). 'su_gibi' ünlü-ünsüz. Ancak 'Zaman_akar' (n-a) ulama vardır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Ulamayı yanlış sözcük çiftlerinde aramak]Kelime sonlarındaki ünsüzleri karıştırarak ulama var sanır.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Hiçbir kelimede ünsüz+ünlü geçişi bulunmamaktadır.
C Seçeneği:[Ünsüz uyumlarıyla karıştırma]Benzeşme veya ünsüz yumuşamasıyla ulamayı karıştırır.
D Seçeneği:[Yanlış sözcükleri eşleştirme]dağın_ardından geçişini kaçırabilir.
E Seçeneği:[Hızlı okuma hatası]Zaman_akar geçişindeki ulamayı gözden kaçırabilir.
Soru 3Şiir Bilgisi
Aşağıdaki dizelerin hangisinde redif kullanılmamıştır?
Aşağıdaki dizelerin hangisinde redif kullanılmamıştır?
A
Bütün kapılar kapandı sanıp
Umutsuzlukla yola çıkıp
B
Gönlümün ta derinlerindedir sızı
Unutulmaz asla bu güzel yazı
C
Bir gün döneriz diye dağlardan
Geçeriz karlı yollardan
D
Gözlerimde tüter eski günler
Akşam olunca gönlüm inler
E
Yollar uzun, geceler karanlık
Bu dünyada her şey yalanlık
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
D seçeneğinde geçen 'günler' ve 'inler' sözcüklerinde sadece '-ler' ekleri çoğul eki ve fiil çekim eki olarak farklı işlevlerdedir veya kök halindedir; buradaki benzerlik tam uyaktır, redif yoktur.
A şıkkında '-ıp' zarf-fiil ekleri rediftir.
B şıkkında '-dır' ek eylemleri rediftir.
C şıkkında '-dan / -den' ayrılma hâl ekleri rediftir.
D şıkkında 'günler' (isim kökü + çoğul eki) ve 'inler' (in- fiil kökü + geniş zaman eki) kelimelerinde 'ler/in' sesleri kök ve eklerin farklı yapıda olmasından ötürü tam uyak oluşturur, redif yoktur.
E şıkkında '-lık' ekleri ek eylem veya yapım eki olarak redif görevi üstlenmiştir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Zarf-fiil eklerinin redif oluşturduğunu gözden kaçırma.]Benzer ekleri kafiye sanabilir.
B Seçeneği:[Ek eylem benzeşmesi.]Geniş zaman ve ek eylem eklerini karıştırabilir.
C Seçeneği:[Hâl eki redifi.]Ayrılma hâl ekinin redif olduğunu göremeyebilir.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Kök ve ek yapısını doğru analiz ederek redif olmadığını bulur.
E Seçeneği:[Yapım eki/ek eylem benzeşmesi.]Eklerin görevini karıştırabilir.
Soru 4Şiir Bilgisi
Gönlümün taht kurduğu ulu çınarsın
Gece gündüz hayalimde hep yanarsın
Derdine derman arayan biçare yarsın
Bu dizelerde aşağıdaki uyak türlerinden hangisi vardır?
A
Yarım uyak
B
Tam uyak
C
Zengin uyak
D
Tunç uyak
E
Cinaslı uyak
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Dizelerin sonunda yer alan 'çınarsın', 'yanarsın' ve 'yarsın' sözcüklerinde sesteşlik (cinas) sanatı ve cinaslı uyak bulunmaktadır.
Dizelerin son kelimeleri incelenir: çınarsın, yanarsın, yarsın.
'Çınarsın' kelimesi 'ulu çınar + sın' (ek fiil) kök ve eklerine ayrılırken, 'yanarsın' kelimesi 'yan- fiili + ar geniş zaman eki + sın şahıs eki' şeklinde çözümlenir.
'Yarsın' kelimesi ise bağlama göre 'yar (sevgili) + sın' şeklinde ya da 'yarmak' fiilinden türetilebilir. Ancak buradaki kullanımda tam bir sesteşlik (cinas) oluşturacak şekilde bir ses uyumu vardır. Daha net bir cinas örneği için: 'çınarsın' (ağaç olan çınar), 'yanarsın' (tutuşmak anlamında), 'yarsın' (sevgilisin veya uçurum/yar anlamı) kelimelerinin yazılışları aynı, anlamları ayrı olan sesteş köklerden oluştuğu görülür.
Yazılışları aynı, anlamları tamamen farklı olan sözcüklerin dize sonunda yer alması 'Cinaslı uyak'ı oluşturur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Tek ses benzerliği zannetme]Sadece tek bir sesin benzediğini düşünerek yarım uyak seçeneğine yönelir.
B Seçeneği:[İki ses benzerliği zannetme]Ek halindeki benzerlikleri tam uyak olarak değerlendirir.
C Seçeneği:[Çok ses benzerliği zannetme]Birden fazla ses ortaklığını zengin uyak sanır.
D Seçeneği:[Tunç uyak karıştırması]Bir kelimenin diğer kelimenin içinde tamamen yer almasını tunç uyakla karıştırır.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Kelimelerin sesteş olduğunu ve cinas oluşturduğunu doğru tespit eder.
Soru 5Şiir Bilgisi
Yalnızlık duvarda bir gölge gibi,
Dinliyor odada çalan saatleri,
Yalnızlık duvarda bir gölge gibi,
Bekliyor içeride kayıp vakitleri.
Eski bir sandıktan sızan kokular,
Çepeçevre sarmış solan resmi,
Eski bir sandıktan sızan kokular,
Taşıyor ruhuma geçmişin sesini.
Bu şiirlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A
Her iki şiir de mani tipi uyak düzeniyle (a-a-b-a) yapılandırılmıştır.
B
Birinci şiirde ek halinde redife yer verilmiştir.
C
İkincisinde zengin uyak kullanılmıştır.
D
Her iki şiirde de hece ölçüsü tercih edilmiştir.
E
Nazım birimi olarak ikisinde de dörtlük kullanılmıştır.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
İkinci şiirdeki uyak çeşitlerinin incelenmesi sonucunda zengin uyak değil, tam veya yarım uyak kullanıldığı görülür.
Birinci şiirin kafiye düzeni 'gibi (a) - saatleri (b) - gibi (a) - vakitleri (a)' şeklindedir ve a-a-b-a (mani tipi) düzenindedir.
İkinci şiirin kafiye düzeni 'kokular (a) - resmi (b) - kokular (a) - sesini (b)' şeklindedir, bu da mani tipi uyak düzenine örnektir.
İkinci şiirde 'kokular' kelimesi tekrarlanmıştır, 'resmi' ve 'sesini' sözcüklerinde ise 'i' sesleri tam uyak oluşturur; dolayısıyla zengin uyak yoktur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Uyak düzeni tespiti]Her iki şiirin de ilk, üçüncü ve dördüncü dizelerinin kendi arasında uyaklı olduğunu fark eden aday bu şıkkı eler.
B Seçeneği:[Redif analizi]Saatleri ve vakitleri kelimelerindeki '-leri' eklerinin redif olduğunu gören aday bunu doğru kabul eder.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]İkinci şiirde zengin uyak olmadığı için bu yargı yanlıştır ve aranan cevap budur.
D Seçeneği:[Ölçü tespiti]Hece sayıları sayıldığında 11'li hece ölçüsü olduğu görülür.
E Seçeneği:[Nazım birimi]Her iki metnin de dörder dizeden oluştuğu açıkça görülmektedir.
Soru 6Şiir Bilgisi
Gönlüm düşeli bu yola,
Hep karşı çıktı bir bela,
Erenler serden geçer,
Aslı esamesi kala.
Bu dizelerde aşağıdaki uyak türlerinden hangisi kullanılmıştır?
A
Cinaslı uyak
B
Tam uyak
C
Zengin uyak
D
Tunç uyak
E
Yarım uyak
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Dizelerde geçen 'yola' (isim + yönelme hâl eki) ve 'bela' (isim) sözcüklerindeki 'la' sesleri ile ikinci ve dördüncü dizelerdeki 'geçer' ve 'kala' uyumsuzluğuna dikkat edildiğinde, ilk beyitteki 'yola' ve 'bela' sözcüklerinde ses benzerliği oluşturulmuştur. Ancak asıl cinas, halk edebiyatı geleneğindeki yazılışları bir, anlamları ayrı sözcüklerin uyak oluşturması durumudur. Soru görselindeki referans alınarak yazılan bu özgün soruda 'yola' (yol-a) ile 'bela' kelimelerindeki ek ve kök ilişkisi cinaslı uyak örneğidir. Daha net bir cinas için:
"Gül alırlar gül satarlar
Gülden gülâdan yaparlar"
dizelerindeki 'gül alırlar' ve 'gülden' örnekleri gibi, yazılışları aynı anlamları farklı sözcükler uyak olmalıdır. Verilen dörtlükte 'yol-a' ve 'bel-a' sözcüklerinde 'la' sesleri ortak olup yazılış/okunuşları aynı ama anlamları farklı kökler üzerindendir.
Dizelerin son kelimeleri incelenir: 'yola', 'bela', 'geçer', 'kala'.
Uyak oluşturan 'yola' (yol + a) ve 'bela' sözcükleri ele alınır.
Yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları tamamen farklı olan bu sözcükler cinaslı uyarın tanımıyla örtüşmektedir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Yazılışları aynı anlamları farklı sözcükleri doğru tespit etmiştir.
B Seçeneği:[İki ses benzerliği yanılgısı]Sadece ses benzerliğine odaklanıp kelime anlamlarını göz ardı etmiştir.
C Seçeneği:[Üç ve daha fazla ses benzerliği varsayımı]Harf sayısının fazlalığını zengin uyak sanmıştır.
D Seçeneği:[Sözcük içinde sözcük uyak yanılgısı]Tunç uyak kuralı ile cinası karıştırmıştır.
E Seçeneği:[Tek ses benzerliği varsayımı]Tek harf benzerliğine odaklanmıştır.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Türk Dili ve Edebiyatı ve AYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Tiyatro" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Dünya Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Şiir Bilgisi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT • Türk Dili ve EdebiyatıAYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Kafiye ve Redif (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)