Akşam,
Uzak,
Yalnızlık,
Bir rüzgâr gibi esecek,
Karanlık sokakların arasından sessizlik.
A
Sözcük tekrarıyla ahenk sağlandığı
B
Belli bir uyak ve redif düzeniyle oluşturulduğu
C
Belirli bir hece kalıbına bağlı kalınarak yazıldığı
D
Aruz ölçüsünün kalıplarına uygunluk gösterdiği
E
Ölçü ve uyak kaygısı güdülmeyen serbest ölçüyle kaleme alındığı
✓ Doğru Cevap: E
ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Metin incelendiğinde mısra uzunluklarının düzensiz olduğu, belirli bir hece ölçüsü kalıbına veya aruz veznine uyulmadığı, kafiye ve redif gibi geleneksel uyak unsurlarının bulunmadığı görülmektedir. Bu özellikler serbest ölçünün temel göstergesidir.
- Şiirdeki mısra uzunlukları sayılır ve hece sayıları arasında matematiksel bir uyum olmadığı görülür.
- Aruz ölçüsünün med, zihaf gibi kuralları veya kalıpları aranır, bulunamaz.
- Kafiye ve redif denetimi yapılır; klasik uyak örgüsü yoktur.
- Biçimsel serbestlik neticesinde eserin serbest ölçüyle yazıldığına karar verilir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:
[Metindeki bazı kelimelerin alt alta sıralanmasını sözcük tekrarı sanmak]
Aday görsel olarak alt alta dizilen kelimeleri tekrar zanneder.
B Seçeneği:
[Dize sonlarındaki ses benzerliklerini uyak sanmak]
Aday serbest şiirdeki serbest sonlanmaları uyak düzeniyle karıştırır.
C Seçeneği:
[Herhangi bir şiir türüne bakarak hece aramak]
Aday şiir genelinde hece kalıbı sezmeye çalışır.
D Seçeneği:
[Sanatsal söyleyişleri aruz kalıbı sanmak]
Aday şiirdeki ahengi aruz veznine yorar.
E Seçeneği:
[Doğru seçenek]
Metnin serbest ölçü özelliklerini taşıdığını doğru tespit eder.