AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & İmge (Zihinsel Tasarım) (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Şiir Bilgisi

İmge, şairin dış dünyadan edindiği izlenimleri kendi süzgecinden geçirerek zihninde yeniden biçimlendirmesi ve bunu söz sanatlarıyla, yepyeni bağlantılarla ifade etmesidir.

Zamanın hırpalanmış yüzüne bakıyorum

I

Gök mavisini yitirmiş bir aynadır

II

Yalnızlık, odalarda büyüyen sarı bir sarmaşıktır

III

Sonsuzluk kapısını çalar akşamları

IV

Deniz, kıyıda sessizce uyuyor

V

Bu dizelerde geçen altı çizili söz gruplarından hangisi imgeye örnek gösterilemez?

A

I

E

V

D

IV

C

III

B

II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

İmge, bilinen unsurların zihinde yeni ve alışılmamış bağdaştırmalarla yeniden üretilmesidir. E seçeneğindeki 'Deniz, kıyıda sessizce uyuyor' ifadesinde deniz kişileştirilmiş (teşhis) olsa da, deniz ile uyumak arasında gündelik dilde ve şiir geleneğinde sıkça karşılaşılan, alışılmış bir bağdaştırma vardır; özgün bir zihinsel tasarım (imge) barındırmaz.

İmge kavramının tanımı (alışılmamış bağdaştırma ve zihinsel tasarım) hatırlanır.
I numaralı 'zamanın hırpalanmış yüzü' ifadesinde zamana insan özellikleri verilerek soyut kavram somutlaştırılmış ve imge oluşturulmuştur.
II numaralı 'gök mavisini yitirmiş bir aynadır' sözünde gökyüzü aynaya benzetilerek özgün bir benzetme (imge) kurulmuştur.
III numaralı 'yalnızlık... sarı bir sarmaşıktır' ifadesinde soyut bir kavram olan yalnızlık, somut bir bitkiyle özgün bir şekilde bağdaştırılarak imge değeri taşımıştır.
IV numaralı 'sonsuzluk kapısını çalmak' ifadesi soyut kavramın somutlaştırılmasıyla imge oluşturmuştur.
V numaralı 'denizin kıyıda uyuması' ise şiirlerde sıkça işlenen, alışılmış bir kişileştirme ve benzetme ögesidir, güçlü ve özgün bir imge niteliği taşımaz.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Zaman soyut olduğu için imge olmadığını düşünmek] Soyut kavramların başat olduğu ifadeleri imge olarak algılamakta zorlanabilir.

C Seçeneği: [Sarı sarmaşık benzetmesinin tabiat tasviri olduğunu sanmak] Doğa unsurlarının imge olamayacağı yanılgısına düşebilir.

B Seçeneği: [Ayna benzetmesinin sıradan olduğunu sanmak] Benzetme yönünün zayıf kurulduğunu düşünebilir.

D Seçeneği: [Sonsuzluk kapısı tabirini klişe zannetmek] Metaforik anlatımları gözden kaçırabilir.

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Denizin uyuması olağan bir kişileştirme olduğundan özgün bir imge barındırmadığını fark etmiştir.

Soru 2 Edebi Sanatlar

Zülfü tarumar olmuş sinemi dağlar, Gözümden akan yaşlar coşkun çağlar, Pamuktur elleri, kömürdür kaşlar, Cihanı titretiyor bu hazin sesin.

Bu dizelerde kullanılan sözcüklerden hangisi "kendisine benzetilen" unsurlardan biri değildir?

B

Kömür

C

El

E

Ses

D

Saç

A

Pamuk

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 3 Söz Sanatları

Aşağıdaki dizelerin hangisinde benzetmeye dayalı bir anlatım yapılmamıştır?

B

Ufukta gün batarken kızıl bir tül gibi / Örter üstünü dağların sessizce

C

Gönlüm bir gurbet elde yandıkça yanar / İçindeki sızı bir türlü dinmez

E

Çözülür birer birer kör düğümler gibi / Ruhumu saran o eski hatıralar

D

Yapraklar sararıp dökülürken dalından / Yollar ayrılığın hüzünlü türküsünü söyler

A

Zaman bir kuyu gibi derin ve karanlık / İçinde yankılanır sönmeyen çığlıklar

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 Edebi Sanatlar

Aşağıdaki dizelerin hangisinde ayraç içinde verilen edebi sanat yoktur?

Bu bilgilere göre hangi seçenekte yanlış bir eşleştirme yapılmıştır?

E

Ne efsunkar imişsin ey didar-ı hürriyet Esir-i aşkın olduk tıfl-ı ne-dide bülbül gibi (tecnis)

D

Gönül gurbet ele vardığında Yağmur olur taş üstüne yağarsın (hüsnütalil)

B

Gülün figanına bülbül uyanır Bağban eylemezse feryat (tezat)

C

Eyüp sabrını bana versen Çekerim bu çileyi seve seve (telmih)

A

Ermişiz bir nice deryaları Geçmişiz nice bahr-ı hemanları (tecahül-i arif)

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 Şiir Bilgisi

Şiirde anlam; yalın (açık) olabileceği gibi birden çok anlama gelmeye, kişisel yorumlara kapı aralayacak şekilde kapalı ve mecazlı de olabilir. Bir şiirde somut gerçeklik ne kadar doğrudan verilirse yoruma o kadar az açık olur; soyutlama ve imge yoğunluğu arttıkça yoruma açıklık (çok anlamlılık) o kadar artar.

Buna göre aşağıdaki dizelerden hangisi, imgelerin azlığı ve gerçek anlam değerine yakınlığı nedeniyle diğerlerine göre yoruma daha az açıktır?

A

Sessiz bir limandır şimdi eski sevdalar / İçimizde kırık dökük demir atar

B

Sonbahar yaprakları gibi sararıp düşerken günler / Zamanın nehrinde kayboluruz ansızın

C

Pencereden bakan yaşlı kadın, ağır ağır / Sokağın bitimindeki akasya ağacını suluyor

E

Gecenin karanlığına sarılıp uyur şehir / Sokak lambaları rüya görür sabaha kadar

D

Ruhum bir aynadır kırılan aynalar içinde / Her parçasında ayrı bir hüzün parıldar

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

C seçeneğindeki dizelerde geçen unsurlar (yaşlı kadın, pencereden bakmak, akasya ağacını sulamak) günlük hayatta doğrudan gözlemlenebilecek, somut ve tek bir duruma işaret eden olaylardır. Yoğun imge, istiare veya kişileştirme barındırmadığı için yoruma en az açıktır.

Şiirlerdeki imge ve soyutlama düzeyleri incelenir.
A, B, D ve E seçeneklerinde sırasıyla liman, demir atmak, sonbahar yaprakları, zamanın nehri, ruhun ayna olması, gecenin uyması ve sokak lambasının rüya görmesi gibi güçlü mecaz ve imgeler kullanılmıştır.
C seçeneğinde ise betimlenen eylem günlük yaşamın olağan, gerçekçi ve yoruma açık olmayan bir kesitini sunar.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Doğa imgeleri] Zamanın nehrinde kaybolmak soyut bir imgedir.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Günlük yaşamdan alınmış, somut ve doğrudan betimlenen bir sahnedir.

D Seçeneği: [Benzetme] Ruhun aynaya benzetilmesi kapalı bir anlatım oluşturur.

E Seçeneği: [Kişileştirme] Şehrin uyuması ve lambaların rüya görmesi insani özelliklerin aktarılmasıyla çok anlamlılık yaratır.

A Seçeneği: [Mecazlı söyleyiş] Eski sevdaların sessiz bir limana benzetilmesi istiare sanatını doğurur ve yoruma açık kılar.

Soru 6 Edebi Sanatlar

Gönül gurbete diyar eyleme kendini Kim bilir kimler çeker gamlı derdini

Bu dizelerde aşağıdaki söz sanatlarından hangileri bir arada kullanılmıştır?

E

Telmih - hüsnütalil

D

Mübalağa - tevriye

B

Kinaye - teşbihibeliğ

C

İstiare - tezat

A

Mecazımürsel - tecahülüarif

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & İmge (Zihinsel Tasarım) (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu dizelerde geçen altı çizili söz gruplarından hangisi imgeye örnek gösterilemez?

Bu dizelerde kullanılan sözcüklerden hangisi "kendisine benzetilen" unsurlardan biri değildir?

Aşağıdaki dizelerin hangisinde benzetmeye dayalı bir anlatım yapılmamıştır?

Bu bilgilere göre hangi seçenekte yanlış bir eşleştirme yapılmıştır?

Buna göre aşağıdaki dizelerden hangisi, imgelerin azlığı ve gerçek anlam değerine yakınlığı nedeniyle diğerlerine göre yoruma daha az açıktır?

Bu dizelerde aşağıdaki söz sanatlarından hangileri bir arada kullanılmıştır?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Tiyatro & Epik Tiyatro (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Dünya Edebiyatı & Klasik Dönem ve William Shakespeare (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları & Klasisizm, Romantizm, Realizm (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm ve Önemli Romanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Ölçü, Kafiye, Şive ve Nazım Biçimleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)