AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & İmge (Hayal) (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Şiir Bilgisi

Aşağıdaki dizelerin hangisinde imge kullanılmamıştır?

Bu dizelerin hangisinde imge kullanılmamıştır?

E

Yalnızlık duvarda asılı soluk bir resim İçimde büyüyen sessiz bir çığlıktır

D

Umutsuzluk bir yılan gibi sarar tenimi Karanlığın elleri boğar düşlerimi

C

Akşam oldu, kapılar kapandı Sokaklarda lambalar tek tek yandı

B

Gözlerinin maviliğinde kaybolur gün Saçlarında rüzgarın nefesi titrer

A

Zamanın penceresinden sızar hüzün Ruhumun boşluğunda yankılanır adın

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

C seçeneğinde yer alan dizeler tamamen günlük hayattaki olağan, somut ve gerçeğe uygun durumları aktarmaktadır; herhangi bir sanatsal yakıştırma, aktarma veya çağrışım (imge) barındırmaz.

A seçeneğinde 'zamanın penceresi' ve 'ruhumun boşluğu' ifadeleriyle imge oluşturulmuştur.
B seçeneğinde 'rüzgarın nefesi' kişileştirme ve imge değeri taşır.
C seçeneğinde akşamın olması, kapıların kapanması ve lambaların yanması tamamen günlük yaşamın olağan ve gerçeğe dayalı gözlemleridir, imgesel bir değer içermez.
D seçeneğinde 'umutsuzluk yılan' ve 'karanlığın elleri' benzetme/kişileştirme yoluyla imgeleşmiştir.
E seçeneğinde 'yalnızlığın resim olması' ve 'sessiz çığlık' özgün imgelerdir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

D Seçeneği: [Teşbih ve istiare] Açık benzetmeleri gözden kaçırabilir.

E Seçeneği: [Tezat ve duyular arası aktarım] Metaforik anlatımları karıştırabilir.

B Seçeneği: [Kişileştirme ve doğa imgeleri] Doğa unsurlarının betimlenmesini imge olarak görmeyebilir.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Dizelerdeki olağan ve gerçekçi durumları fark ederek doğru sonuca ulaşır.

A Seçeneği: [Soyut kavramların somutlaştırılması] Günlük dilde kullanılmayan soyut tamlamaları imge zannetmeyebilir.

Soru 2 Anlam Bilgisi

Rüzgâr nasıl fısıldar yapraklara gece yarısı Kim bilir hangi suların türküsünü söyler dere Toprak uyanır mı birden baharın nefesiyle Dağlar omuzlarında taşırken sisli göğü Kim durdurabilir zamanın sessiz akışını

Bu dizelerde aşağıda verilen söz sanatlarından hangileri örneklenmiştir?

A

Teşbih – tezat – tenasüp

E

İstifham – tenasüp – intak

D

Kinaye – tevriye – teşhis

C

İstifham – teşhis – tevriye

B

Teşhis – istifham – tenasüp

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Dizelerde kişileştirme, soru sorma ve anlamca ilgili kelimelerin bir arada bulunması söz konusudur.

Dizelerde 'rüzgârın fısıldaması', 'toprağın uyanması' ve 'dağların omuzlarında göğü taşıması' ifadeleriyle insan dışındaki varlıklara insan özellikleri verilmiş, yani teşhis (kişileştirme) yapılmıştır.
'Kim bilir hangi suların türküsünü söyler dere' ve 'Kim durdurabilir zamanın sessiz akışını' dizelerinde soru sorulmuş, cevap alma amacı güdülmeden duygu pekiştirilmiş yani istifham (soru sorma) sanatı kullanılmıştır.
'Rüzgâr, yaprak, dere, toprak, bahar, dağ, gök' gibi sözcükler bir arada kullanılarak tenasüp (uygunluk) sanatı icra edilmiştir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Tezat ve teşbih aranması] Aday, şiirdeki uyumlu kelimeleri tenasüp sanatı olarak doğru sezse de tezat ve teşbih unsurlarını karıştırabilir.

C Seçeneği: [Tevriye sanatının karıştırılması] İstifham ve teşhis doğru bulunup tevriye ile karıştırılabilir.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mantık

E Seçeneği: [İntak sanatı karıştırması] Teşhis ile intak sanatları sıklıkla karıştırılır.

D Seçeneği: [Kinaye ve tevriye yanılgısı] Aday kinaye veya tevriye gibi kapalı anlam sanatlarını arayabilir.

Soru 3 Şiir Bilgisi ve Söz Sanatları

Yalnızlık kuşanır bu kentin akşamları, Sokaklar boyu uzayan sessiz bir nehir. Eski bir rüyanın külünden doğar sabah, Işıltılı elleriyle dokunur zamana.

Bu dizelerle ilgili, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A

Zıt anlamlı kelimeler bir arada kullanılmıştır.

C

Herkesçe bilinen tarihî bir olaya göndermede bulunulmuştur.

B

Yinelemelerden yararlanılmıştır.

D

Dış dünyadaki varlıkların özellikleri birbirine aktarılmıştır.

E

Bazı sözcüklere günlük anlamlarının dışında anlam yüklenmiştir.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Dizelerde akşam, sabah, sokak gibi unsurlar işlenmiş ve çeşitli edebi sanatlara yer verilmiştir ancak tarihî bir olaya gönderme yoktur.

A seçeneği incelenir: 'akşam' ve 'sabah' kelimeleri zıt anlamlı olarak bir arada kullanılmıştır.
B seçeneği incelenir: Metinde belirgin bir yineleme (ikileme veya tekrarlanan sözcükler) aranır; ancak sorunun kurgusuna göre C seçeneği kesinlikle metinde bulunmamaktadır.
C seçeneği incelenir: Metinde herhangi bir tarihî olay veya olguya (örneğin İstanbul'un fethi, Kurtuluş Savaşı vb.) atıf yapılmamıştır.
D seçeneği incelenir: 'Yalnızlık kuşanır' ifadesinde insana ait özellik doğaya aktarılarak kişileştirme yapılmıştır.
E seçeneği incelenir: 'Kuşanmak' veya 'doğmak' sözcükleri mecaz anlamda kullanılmıştır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Zıt anlamlı kelime tuzağı] Akşam ve sabah sözcüklerini zıt anlamlı olarak algılar.

E Seçeneği: [Mecaz anlam tuzağı] Kuşanmak sözcüğünün gerçek anlamı dışına çıktığını görür.

D Seçeneği: [Kişileştirme/Aktarma tuzağı] Yalnızlığın kuşanılması ifadesini kişileştirme olarak değerlendirir.

B Seçeneği: [Yineleme tuzağı] Aday metindeki ses ve sözcük tekrarlarını arar.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Aday metinde tarihî bir olaya atıf olmadığını fark eder ve doğru cevaba ulaşır.

Soru 4 Anlam Bilgisi

Aşağıdaki dizelerin hangisinde, sanatlı bir söyleyiş yoktur?

Bu dizelerin hangisinde sanatlı (mecazlı) bir söyleyiş yoktur?

B

Yıllardır kapanmayan yaralarım var, Derinlerden sızlayan hatıralar var.

C

Bahar gelince bu dağlarda kar erir, Dere yataklarından coşkun sular akar.

E

Zaman bir hırsız gibi sessizce çalar, Ömrümüzden geriye ne kalır yâr?

D

Gönlüm bir kuş olup uçtu dağlara, Hasret bıraktı beni eski yollara.

A

Sessiz bir gecenin ta orta yerinde, Büyük bir yalnızlık büyür içimde.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 Edebi Sanatlar

Aşağıdaki dizelerde, Tuna boylarındaki suların sessizce ağlaması şair tarafından selvi ağaçlarının orada olmasına bağlanmıştır.

<u>Tuna boylarına sıra sıra selviler</u>

<u>Tan yeli estikçe sessiz ağarmış</u>

Gül bahçelerinde baykuşlar öter

Şu viranelikler eski bağlarmış

Yukarıdaki dörtlükte altı çizili dizelerde bulunan edebî sanat aşağıdakilerin hangisinde vardır?

C

Kara dutum, çatal karam, çingenem, Nar tanem, nur tanem, bir tanem.

B

Bu eller miydi masallar arasından Rüyalara uzattığım bu eller miydi

E

Ben ki toz kanatlı kelebeğim Minicik gövdeme yüklü Kafdağı

D

Kardeş, görmüyorum ama hâlâ duyabiliyorum Geçmiş zamanlar gelecekten parlak değil.

A

Bir inıltı duydum, sandım bir ozan Sesime ses veren karlı dağlarmış

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Öncüldeki dizelerde 'selvilerin orada olmasından ötürü' tan yeli estikçe suların sessiz ağlaması gerçek sebebi dışında güzel bir nedene (hüsn-i talil) bağlanmıştır. A seçeneğinde de dağların ses vermesi bir ozana veya duyulan inıltıya bağlanarak güzel bir nedene (hüsn-i talil) dayandırılmıştır.

Öncüldeki altı çizili dizeler incelenir ve olayın (suların ağarması/ağlaması) hoş ve hayali bir nedene (selvilerin varlığına) bağlandığı görülür.
Bu sanatın 'hüsn-i talil' (güzel neden bulma) olduğu tespit edilir.
Seçenekler taranarak benzer şekilde bir olayın gerçek sebebi dışında güzel bir nedene bağlandığı mısralar aranır.
A seçeneğinde dağların ses vermesi olayı güzel bir nedene (ses veren karlı dağların bir ozan sanılmasına) bağlanmıştır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Doğru seçenek] Hüsn-i talil sanatının doğru örneğini bulduğu için.

C Seçeneği: [Teşbih ve seslenme (nida)] Benzetme unsurları ve seslenmeler nedeniyle.

B Seçeneği: [İstifham ve tecahül-i ârif] Soru sorma (istifham) sanatıyla karıştırılabilir.

E Seçeneği: [Teşbih-i beliğ (güzel benzetme)] Kendini kelebeğe benzetmesi nedeniyle.

D Seçeneği: [Tezat (zıtlık)] Geçmiş ve gelecek kavramlarının karşılaştırılması nedeniyle.

Soru 6 Edebi Sanatlar

Yalnız bir rıhtımda boynu bükük kalan, Yorgun bir şilep gibi sızlardı içim. Gece, pencereme sessizce dokunan, Uzak bir diyardan gelen bir elçiymiş.

Bu dizelerde ağır basan edebî sanat aşağıdakilerden hangisidir?

E

Kişileştirme (teşhis)

D

Kinaye

B

Açık eğretileme (istiare)

C

Kapalı eğretileme (kapalı istiare)

A

Karşıtlık (tezat)

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & İmge (Hayal) (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu dizelerin hangisinde imge kullanılmamıştır?

Bu dizelerde aşağıda verilen söz sanatlarından hangileri örneklenmiştir?

Bu dizelerle ilgili, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Bu dizelerin hangisinde sanatlı (mecazlı) bir söyleyiş yoktur?

Yukarıdaki dörtlükte altı çizili dizelerde bulunan edebî sanat aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Bu dizelerde ağır basan edebî sanat aşağıdakilerden hangisidir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Tiyatro & Epik Tiyatro (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Dünya Edebiyatı & Klasik Dönem ve William Shakespeare (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları & Klasisizm, Romantizm, Realizm (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm ve Önemli Romanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Ölçü, Kafiye, Şive ve Nazım Biçimleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)