Cumhuriyet dönemi Türk şiirindeki eğilimler ve şairlerin üslup özellikleri üzerine değerlendirmeler yapan bir eleştirmenin kaleme aldığı bazı cümleler şunlardır:
I. Şair, kelimelerin sözlük anlamlarının dışına çıkarak yan anlamlarla zenginleşen soyut bir söyleyiş tercih etmiş; biçimsel kaygılardan uzak kalmıştır.
II. Kulak için kafiye anlayışını benimseyen sanatçı, mısra sonlarında ses benzerliğine dayanan yapıları ustalıkla kullanmıştır.
III. Dize duraklarını geleneksel kalıplardan bağımsız olarak, nefes alışına ve temanın akışına göre serbestçe düzenlemiştir.
IV. Şiirlerinde ölçü ve uyağa tamamen sırt çevirmiş, ritmi yalnızca seslerin ve tonlamanın doğal uyumuyla sağlamıştır.
V. Halk edebiyatının nazım şekillerini modern bir potada eritirken mısra kümelenmelerinde geleneksel kalıplara sadık kalmıştır.
✓ Doğru Cevap: B
ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
I. ve V. numaralı cümlelerde ahenk unsurlarına doğrudan değinilmemiştir.
- I. cümlede soyut söyleyiş ve biçimsel kaygılardan uzaklaşma vurgulanmıştır, ahenk unsuru yoktur.
- II. cümlede kulak için kafiye ve ses benzerliği (kafiye) ifade edilmiştir, ahenk unsurudur.
- III. cümlede durakların düzenlenişi (ölçü ve ritim unsuru) belirtilmiştir, ahenk unsurudur.
- IV. cümlede ölçü ve uyağa (kafiye) sırt çevrildiği söylenmiştir, ahenk özellikleriyle ilgilidir.
- V. cümlede ise halk edebiyatı nazım şekilleri ve mısra kümelenmelerinden bahsedilmiştir, yapı ve şekil unsurudur, ahenk tanımı doğrudan yapılmamıştır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:
[II ve III numaralı öncüllerde ahenk unsuru olmadığını düşünme]
Kafiye ve durak kavramlarının ahenk kapsamına girdiğini göz ardı etmek
B Seçeneği:
[Doğru seçenek]
Doğru mantık
D Seçeneği:
[IV numaralı öncülde ahenk unsurundan bahsedilmediğini sanma]
Ölçüsüzlük ve kafiyesizlik ifadelerinin ahenkle ilgili olmadığını düşünmek
E Seçeneği:
[V numaralı öncülü doğru kabul edip III'ü yanlış sayma]
Nazım şekli ve mısra kümelenmesi ile durak kavramlarını karıştırmak
A Seçeneği:
[III numaralı öncüldeki durak kavramının ahenkle ilişkisini kuramama]
Durak kavramını sadece noktalama işareti sanarak ahenk dışı saymak