AYTTürk Dili ve Edebiyatı⚡ Canlı Süre Tutmalı & İnteraktif
AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Ahenk Unsurları (Aliterasyon) (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Şiir Bilgisi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
📝 6 Soru⏱️ 10 Dakika🎯 ÖSYM Sınav Formatı🧠 Çeldirici & Bilişsel Teşhisli📊 Anında Karne & Net Hesabı
Bu cümlede ve şiirde aynı ünsüz seslerin sıkça tekrarlanmasıyla oluşan ahenk unsuru aşağıdakilerden hangisidir?
A
Seci
B
Ulama
C
Aliterasyon
D
İmale
E
Asonans
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Şiirde veya düz yazıda aynı ünsüz seslerin (sessiz harflerin) ahenk oluşturacak şekilde tekrar edilmesine aliterasyon denir.
Metindeki ses tekrarlarına odaklanılır.
Tekrar eden seslerin ünsüz harfler ('s', 'z' vb.) olduğu tespit edilir.
Ünsüz tekrarının 'aliterasyon', ünlü tekrarının ise 'asonans' olduğu bilgisi hatırlanır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Aliterasyon ile asonansı karıştırma]Ahenk terimlerinden biri olduğu için asonansı işaretleme eğilimi.
D Seçeneği:[Aruz ölçüsü terimiyle karıştırma]Ahenk ve ses terimlerinden yola çıkarak imaleye gitme.
B Seçeneği:[Ses bilgisi kuralı ile ahenk unsurunu karıştırma]Ses kelimesi geçen ulama terimine yönelme.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Ünsüz seslerin tekrarının aliterasyon olduğunu bilen aday doğrudan seçer.
A Seçeneği:[Düz yazı ahenk unsuru ile şiirinkini karıştırma]Ahenk kavramı geçtiği için seciyi seçebilir.
Soru 2Şiir Bilgisi
Şiirde uyak (kafiye) düzeni incelenirken ses benzerliklerinin niteliği ve sayısı esas alınır. Buna göre bir ses benzerliği tek harften ibaretse yarım uyak, iki ses benzerse tam uyak, ikiden fazla ses benzerse zengin uyak oluşur. Ayrıca bir kelimenin diğer kelimenin içinde aynen yer almasıyla tunç uyak elde edilir.
Aşağıdaki dizelerin hangisinde, diğerlerinden farklı bir uyak çeşidi kullanılmıştır?
A
Bülbülün çilesidir bu güllere bağ,
Hasretinle yandı şu garip bucağ
C
Erişilmez dağların karıyam ben,
Hakk'ın bir garip aşıklarıyam ben
B
Gönlüm gurbet ellerde sola sola,
Hasret koydu yarimi yola yola
E
Yeşil başlı gövel ördek uçar,
Görenlerin yüreğine derer yara
D
Gün batarken ufkumuzda mor dağlar,
Ardımızdan melül mahzun dur dağlar
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Seçeneklerdeki dizelerin uyak türleri incelendiğinde E seçeneğindeki kelimelerde farklı bir ses benzerliği olduğu görülür.
A seçeneğindeki 'bağ' ve 'bucak' kelimelerindeki '-ağ' sesleri iki ses benzerliğinden tam uyaktır.
B seçeneğindeki 'yola' kelimelerindeki 'yola' tam redif, 'ol-' kökünden 'ola'lar zengin uyaktır.
C seçeneğindeki 'karıyam' ve 'aşıklarIyam' kelimelerinde zengin uyak vardır.
D seçeneğindeki 'dağlar' kelimeleri rediftir, önündeki 'mor' ve 'dur' kelimelerinde tek ses benzerliği yarım uyaktır.
E seçeneğindeki 'uçar' ve 'yara' kelimelerinde ses uyumu farklıdır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Yarım uyak]Redif olan sözcükler kafiye sanılabilir.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Farklı uyak çeşidi barındırır.
B Seçeneği:[Zengin uyak]Redif ve uyak karışabilir.
C Seçeneği:[Zengin uyak]Benzer ses sayısı fazla.
A Seçeneği:[Tam uyak]İki ses benzerliği gözden kaçabilir.
Soru 3Şiir Bilgisi
Gönlümün tenhasında çağlar eski bir nehir,
Bu sessiz akşamüstü yolların ötesinde
I. Yıldızların düşünde
II. Gecenin matemini
III. Çünkü ömür bir rüya
IV. Savurur gamzesini
Yukarıdaki dizelerle, verilen dört sözün tümü kullanılarak sarma uyak (abbk veya abba - sarma kafiye) düzeninde anlamlı bir dörtlük kurulmak istenirse, aşağıdaki kullanımlardan hangisi son iki dizeyi oluşturur?
B
IV - II
I - III
C
III - II
IV - I
E
I - II
IV - III
D
II - IV
III - I
A
I - IV
II - III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Sarma uyak (abba) düzenini kurmak için son iki dizenin kafiye eşleşmesi ve anlam bütünlüğü çözülmelidir.
Verilen ilk iki dizenin son kelimeleri 'nehir' (-ir) ve 'ötesinde' (-inde) sesleriyle biter. Sarma uyak düzeninde 1. dize 4. dizeyle, 2. dize ise 3. dizeyle kafiyelenir.
Buna göre ilk dize 'nehir' ile bittiğinden, 4. dize de '-ir' sesiyle biten bir söz öbeği olmalıdır: IV numaralı söz ('Savurur gamzesini') veya III numaralı söz ('Çünkü ömür bir rüya').
İkinci dize 'ötesinde' ile bittiğinden, 3. dize de '-inde' sesiyle biten I numaralı söz ('Yıldızların düşünde') olmalıdır.
Bu durumda 3. dize I, 4. dize IV olur. 2. dizeyle kafiyelenen kısım tamamlanır. Kalan II numaralı söz ('Gecenin matemini') ise uygun yere yerleştirilerek sarma uyak (abba) tamamlanır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Kısmi eşleşme hatası]Öncüllerin yerini karıştırarak yanlış kombinasyon kuranların işaretlediği seçenektir.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Sarma uyak düzenini ve anlam akışını doğru kuran adaylar bu şıkka ulaşır.
B Seçeneği:[Yanlış kafiye eşleşmesi]Ses benzerliklerini yanlış dize sonlarıyla eşleştiren adaylar bu şıkkı seçer.
C Seçeneği:[Anlamsal kopukluk]Kafiyeyi tutturup anlam bütünlüğünü göz ardı edenlerin düştüğü tuzaktır.
A Seçeneği:[Rastgele eşleştirme]Kafiye örgüsüne dikkat etmeden sadece ilk iki sözü seçen adaylar düşer.
Soru 4Şiir Bilgisi
Divan ve halk edebiyatı nazım şekillerinde ahengi sağlayan en önemli unsurlardan biri rediftir. Redif, uyaklardan sonra gelen, aynı anlam ve görevdeki sözcük veya eklerdir.
Aşağıdaki dizelerin hangisinde redif kullanılmamıştır?
A
Bülbülün çilesi daldan dala
Hasretin düşürdü bizi çöle
B
Gönül gurbet ele varma
Ya dön gel ya el bağlama
C
Erişti nisan yağmuru
Sümbüllendi dağın bürü
E
Yeşil baş soydurur
Dağları coydurur
D
Su yoluna varan kızlar
Yüreğimi yakan sızlar
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
A seçeneğindeki dizelerde redif yoktur, yalnızca ses benzerliğine dayalı uyak vardır.
A şıkkındaki 'dala' ve 'çöle' kelimelerinde 'a' ve 'e' sesleri yarım kafiye oluşturur; redif yoktur.
B şıkkında '-ma' olumsuzluk ekleri rediftir.
C şıkkında '-u' sesleri redif (veya ünlü uyumu) görevindedir.
D şıkkında '-ar' geniş zaman eki ve '-lar' çoğul eki redif oluşturur.
E şıkkında '-durur' ek eylem geniş zamanı redif olarak kullanılmıştır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Ünlü benzerliğini redif sanma]Son seslerdeki benzerlikler redif olarak algılanabilir.
B Seçeneği:[Olumsuzluk eki redifini kök zannetme]'-ma' eklerinin redif olduğunu fark edemeyen adaylar bu şıkka yönelir.
E Seçeneği:[Ek eylem redifini kelime sanma]Ortak kelime halindeki redifler bazen kafiye ile karıştırılır.
D Seçeneği:[Çoklu ek redifini kaçırma]Ardışık eklerin oluşturduğu redif gözden kaçabilir.
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz yapılarak redif olmayan seçenek bulunmuştur.
Soru 5Şiir Bilgisi
Yalnızlık o kadar derin
Ki ne varsa zihnimde
Hepsi bana birer kin
Hepsi başka biçimde
Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A
I ve III. dizeler arasında tam uyak vardır.
C
Dizelerin tümünde aynı durak uygulanmamıştır.
B
I ve III. dizeler, II ve IV. dizeler uyaklanmış çapraz uyak oluşturulmuştur.
D
Birbiriyle uyaklı olan dizelerde zengin uyak kullanılmıştır.
E
I ve III. dizelerde redif yoktur.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
D seçeneğindeki ifade yanlıştır çünkü I ve III. dizelerdeki 'derin' ve 'kin' sözcüklerinde '-in' sesleri tam uyaktır; II ve IV. dizelerdeki 'zihnimde' ve 'biçimde' sözcüklerinde ise '-imde' ekleri redif, 'biç-' ve 'zihn-' köklerindeki benzer sesler ise tam/tunç uyak oluşturur. Zengin uyak kullanılmamıştır.
I. dize 'derin' ve III. dize 'kin' sözcüklerinde '-in' sesleri 2 ses benzerliği olduğundan tam uyaktır (A seçeneği doğru).
I ve III. dizelerde ek veya sözcük halinde redif bulunmamaktadır (E seçeneği doğru).
Duraklar incelendiğinde dizelerin hece ölçüsü ve durak yapılarının farklılık gösterdiği görülür (C seçeneği doğru).
Dizelerde üç veya daha fazla ses benzerliği (zengin uyak) bulunmamaktadır; uyaklar tam uyak niteliğindedir (D seçeneği yanlıştır).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Redif yokluğu]I ve III. dizelerde ek halindeliğin olmadığını ve redif bulunmadığını görür.
D Seçeneği:[Zengin uyak yanılgısı]Uyakların tam uyak olmasına rağmen zengin uyak olduğunu zannederek bu seçeneği doğru yanıt olarak işaretler.
C Seçeneği:[Durak analizi]Hece duraklarının her dizede aynı olmadığını fark eder.
B Seçeneği:[Çapraz uyak düzeni]A-B-A-B uyak düzeninin çapraz uyak olduğunu bilir.
A Seçeneği:[Tam uyak tespiti]der-in ve k-in kelimelerindeki 'in' seslerinin tam uyak olduğunu doğru tespit eder.
Soru 6Şiir Bilgisi
Gönlüm düştü bir sevdalı konuğa,
Hasret koydu beni tatlı soluğa,
Boyun eğdim feleğin anlı tuğuna,
Hasret koydu beni tatlı soluğa!
Bu dizelerde aşağıdakilerden hangisi yoktur?
B
Uyak
C
Ölçü
E
Düz uyak düzeni
D
11'li hece ölçüsü
A
Redif
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Dizelerin uyak düzeni düz uyak (aaaa) değil, mani tipi veya çapraz uyak özelliklerinden farklı bir yapıdadır; 1. 2. ve 4. dizeler kendi arasında uyaklıdır (a-a-b-a - mani tipi).
1. Adım: Hece sayıları sayılır: 'Gön-lüm-düş-tü-bir-sev-da-lı-ko-nu-ğa' -> 11 hece. Ölçü ve 11'li hece vardır.
3. Adım: 'soluğa' sözcükleri aynen tekrarlanmıştır, redif ve uyak incelenir.
4. Adım: Uyak düzeni a-a-b-a şeklindedir (mani tipi), dolayısıyla 'düz uyak' (aabb veya aaaa) tanımı bu şema için tam olarak düz uyak (AABB) kuralına uymamaktadır ya da seçeneklerdeki uyak düzeni tipine göre değerlendirilir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Şiirin uyak düzeni düz uyak değil mani tipidir (a-a-b-a).
D Seçeneği:[Hece sayısı yanılgısı]Yanlış hece sayımı.
B Seçeneği:[Uyak aranması]Uyak türleri karıştırılabilir.
C Seçeneği:[Ölçünün reddi]Hece ölçüsü sayılmadığında düşülür.
A Seçeneği:[Redif yok sanılması]Redifi bulamayan aday seçebilir.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Türk Dili ve Edebiyatı ve AYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Tiyatro" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Dünya Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Şiir Bilgisi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT • Türk Dili ve EdebiyatıAYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Ahenk Unsurları (Aliterasyon) (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)