AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Servetifünun Edebiyatı & Öğretici Metinler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Servetifünun Edebiyatı'nda sanatçılar şiir ve romanın yanı sıra eleştiri, anı, gezi yazısı ve sohbet gibi türlerde de önemli eserler kaleme almışlardır. Bu dönemde gezi yazısı türünün en tanınmış örneklerinden biri olan Hac Yolunda, Halit Ziya Uşaklıgil'e; dönemin sanat anlayışını ve edebi tartışmalarını içeren Edebi Hatıralar, Hüseyin Cahit Yalçın'a; anı türündeki Saray ve Ötesi ise Cenap Şahabettin'e aittir. Ayrıca Ahmet Şuayb'ın yazdığı Esmâr-ı Matbuat edebiyatımızda türünün ilk örneklerinden sayılırken, Süleyman Nazif'in Tarihin Yılan Hikâyesi adlı eseri de dönemin öne çıkan eleştiri ve inceleme yazıları arasındadır.

Servet-i Fünun ve bağımsız olarak bu dönem çevresinde eser vermiş bazı yazarların anı (hatıra) türündeki eserleri ve içerikleri incelenmektedir.

Edebiyatımızın Batılı anlamda ilk gelişmiş örneklerini verdiği Servetifünun Dönemi'nde tür çeşitliliği artmış; romandan eleştiriye, şiirden anıya kadar pek çok eser kaleme alınmıştır. Bu dönem sanatçılarından bazıları kendi yaşamlarını, dönemin edebî ve siyasi ortamını anı türündeki eserleriyle ölümsüzleştirmiştir.

Döneminin egemen edebi akımına ve ağır dil kullanımına bilinçli bir şekilde sırt çevirmiş; edebiyatta sadeleşmeyi savunduğu için Servet-i Fünun kadrosuna dahil olmamıştır. Kaleme aldığı günlük yazılarda ve sohbet türündeki eserlerinde halkın yaşadığı sokakları, gelenekleri ve İstanbul'un günlük akışını hiçbir yapmacıklığa yer vermeden yansıtmıştır. Özellikle gazetecilik faaliyetleriyle tanınan bu sanatçı, yazdığı fıkralarda halkın kolayca anlayabileceği bir üslup benimsemiştir.

Servetifünun edebiyatının oluşum sürecinde ve yayın hayatı boyunca eski-yeni çatışması, dönemin sanatçılarını sık sık eleştiri yazıları yazmaya yöneltmiştir. Topluluğun önde gelen isimlerinden biri, yenilikçi fikirlerini savunmak ve eski edebiyat yanlılarının eleştirilerine yanıt vermek amacıyla yazdığı sert polemikleri ve tartışma yazılarını 1910 yılında tek bir kitapta birleştirmiştir. Edebiyatımızda sert üslubu ve kavgalı yazılarıyla tanınan bu sanatçı, bu eserinde dönemin edebî ortamını tüm yönleriyle gözler önüne sermiştir.