AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Servet-i Fünun ve Fecriati Edebiyatı & Fecriati Topluluğu (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Servet-i Fünun ve Fecriati Edebiyatı

Türk edebiyatında ilk edebi beyannameyi yayımlayarak bir topluluk hâlinde ortaya çıkan Fecriati, kendilerinden önceki Servet-i Fünun sanatçılarını yeterince yenilikçi bulmamış ve edebiyata yeni bir soluk getirmeyi amaçlamıştır.

I. Edebiyatı ciddi ve önemli bir kurum olarak görüp halkın estetik zevkini yükseltmek için konferanslar düzenlemek

II. Batı'daki edebi gelişmeleri yakından takip ederek önemli eserleri Türkçeye kazandırmak

III. Dilde sadeleşmeyi savunarak halkın kolayca anlayabileceği ulusal bir yazı dili oluşturmak

IV. Genç yetenekleri bir araya getirerek edebiyatta ortak bir güç oluşturmak ve fikir alışverişinde bulunmak

V. Topluluk üyelerinin eserlerini yayımlayarak 'Fecriati Kütüphanesi' adı altında bir dizi oluşturmak

Yukarıda numaralandırılmış yargılardan hangisi, Fecriati topluluğunun yayımladığı beyannamenin ilkeleri arasında yer almaz?

B

II

C

III

E

V

D

IV

A

I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 Cumhuriyet Dönemi Türk Şiiri

Saçları taranmış bir hüzün gibi, Bakışları uzak bir düğün gibi, Yürürken akşamın serin sularında, Gözleri ratıp bir tül örtünmüş gibi. Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A

Saf şiir anlayışının estetik ve biçim kaygısıyla kaleme alınmıştır.

E

Benzetme (teşbih) ve kişileştirme gibi söz sanatlarına başvurulmuştur.

D

Halk şiirinin nazım şekilleri ve telmih unsurları ağırlıklı olarak kullanılmıştır.

C

Bireysel bir ruh hali ve melankolik bir tema işlenmiştir.

B

Ahenk unsuru olarak zengin uyak ve rediflerden yararlanılmıştır.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 3 Milli Edebiyat Dönemi ve Öncesi Edebiyat

Fecriati edebî topluluğunun ilan ettiği beyannamenin ardından sanat anlayışında bireysel ve estetik kaygıları ön planda tutan, Fransız sembolistlerinden etkilenen bir yapı hedeflenmiştir. Ancak bu topluluk içerisinden bazı isimler, dönemin siyasi ve sosyal olaylarının da etkisiyle bireysel temalardan uzaklaşarak milli ve destani motifleri şiire taşımıştır. Özellikle yazdığı epik nitelikli şiirlerle tanınan bu sanatçı, topluluğun genel sanat görüşünün aksine kahramanlık ve ulusal direniş ruhunu işleyen eserler vermiştir.

Bu parçada söz edilen ve Fecriati topluluğu içinde millî ve destani temalara yönelmesiyle tanınan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

A

Ahmet Haşim

E

Refik Halit Karay

D

Ahmet Rasim

C

Cenap Şahabettin

B

Emin Bülent Serdaroğlu

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Fecriati topluluğu genel olarak bireysel sanat anlayışını benimsemiştir; ancak bu grubun içinde yer almasına rağmen 'Kin' ve 'Hisarlara Karşı' gibi epik ve millî şiirleriyle tanınan şair Emin Bülent Serdaroğlu'dur.

Metinde Fecriati topluluğu içinde kalmasına rağmen milli ve destani temalara yer veren şairin arandığı tespit edilir.
Seçeneklerdeki şairlerin edebi yönleri incelenir: Ahmet Haşim saf şiir anlayışındadır ve Fecriati'nin en önemli ismidir ancak epik şiirleriyle tanınmaz.
Emin Bülent Serdaroğlu, 'Kin' şiiriyle Türk edebiyatında millî ve destani ezgileri Fecriati döneminde seslendiren ilk isimlerdendir.
Doğru cevabın Emin Bülent Serdaroğlu olduğu belirlenir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Fecriati denince ilk akla gelen isim olması.] Aday, Fecriati topluluğu ifadesini gördüğü an doğrudan Ahmet Haşim şıkkına yönelmektedir.

C Seçeneği: [Servetifünun dönemi bireyci şairlerinden olması.] Dönem benzerliğinden dolayı aday çelişkiye düşebilir.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru bilgi ve metin analizi

E Seçeneği: [Fecriati'de bulunmuş sonradan Milli Edebiyat'a geçmesi.] Fecriati geçmişi olması nedeniyle aday tarafından işaretlenebilir.

D Seçeneği: [Bağımsız yazar/gazeteci olması.] Dönemin tanınmış yazarlarından biri olduğu için karıştırılabilir.

Soru 4 Fecrîati Encümeni

Fecrîati şiiri, içerdiği konu ve dil bakımından Servetifünun şiirinin devamı niteliğindedir. Aruz veznini kullanan şairler, ahenge büyük önem vererek şiirde bir musiki oluşturmaya çalışmışlardır. Sanatın şahsi (kişisel) ve muhterem (saygıdeğer) olduğunu dile getiren Cenap Şahabettin, bu topluluğun anlayışını, topluluk dağıldıktan sonra da sürdüren önemli isimlerdendir.

Bu parçadaki numaralanmış yerlerin hangisinde, bilgi yanlışı vardır?

C

III

B

II

E

V

D

IV

A

I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Parçada adı geçen sanatçı Cenap Şahabettin değil, Ahmet Haşim olmalıdır.

Fecrîati topluluğunun görüşleri Servetifünun'un devamı niteliğindedir (I numaralı yer doğru).
Şairler aruz veznini kullanmış ve ahenge önem vermiştir (II numaralı yer doğru).
Şiirde musiki ve 'sanat şahsi ve muhteremdir' anlayışı benimsenmiştir (III ve IV numaralı yerler doğru).
Ancak Fecrîati anlayışını topluluk dağıldıktan sonra da ömrü boyunca sürdüren en önemli isim Cenap Şahabettin (Servetifünun sanatçısıdır) değil, Ahmet Haşim'dir (V numaralı yer yanlıştır).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Fecrîati ile Servetifünun bağı] Fecrîati'nin bağımsız bir yenilik getiremediği için Servetifünun'un bir kopyası olduğunu unutan adaylar buraya takılabilir.

D Seçeneği: [Sanat şahsi ve muhteremdir ilkesi] Bu sloganın başka bir topluluğa ait olduğu karıştırılabilir.

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Cenap Şahabettin ile Ahmet Haşim'in topluluktaki rollerinin doğru ayırt edilmesi.

B Seçeneği: [Aruz vezni kullanımı] Fecrîati şairlerinin heceyi denediğini düşünerek yanılgıya düşülebilir.

C Seçeneği: [Şiirde musiki] Musiki kavramının sadece Ahmet Haşim'e ait olduğu zannedilebilir.

Soru 5 Şiir

Sanatçı, şiirde fikrin ve açık mesajın amansız bir düşmanıdır; ona göre şiir, okuyucusuna hazır bir hakikat sunmak için değil, kelimelerin müzikalitesiyle zihinde bambaşka dünyalar kurmak için var olur. Şiir kapısının anahtarı herkese verilmez; o kapı, ancak sezginin ve estetik duyuşun inceliğine sahip olanlara aralanır. Bu nedenle şiiri düz yazının sınırları içine hapsedip anlamını bir çırpıda çözülebilir kılmak, şiirin sihrini yok etmektir.

Bu parçada savunulan görüşü benimseyen bir şairin aşağıdaki dizelerden hangisini yazması beklenir?

A

Halkın sinesinden kopup gelen bu ses / Yurdun her köşesinde yankılanır derinden

B

Akşam yine akşam, yine akşam / Göllerde bu dem kamış olsam

C

Vatan bu toprakların karışı, taşı / Her milletin vardır kendine özgü başı

D

Tütün çorbaları tütün kokardı / Köyümüzün insanı mert ve cömertti

E

Anlatır bize eski günlerin şanını / Tarihin altın sayfaları her anını

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Parçada şiirde anlam açıklığına karşı çıkılmış, sezgiye, müziğe ve çağrışıma dayalı (saf şiir) bir anlayış savunulmuştur. B seçeneğindeki Ahmet Haşim'e ait dizeler anlam açıklığından uzak, imgesel ve musiki ağırlıklıdır.

Parçadaki temel anahtar kelimeler tespit edilir: 'fikrin düşmanı', 'açık mesaj yok', 'müzikalite', 'sezgi', 'anlamın çözülememesi'.
Bu özelliklerin Saf Şiir (Öz Şiir) anlayışına ait olduğu belirlenir.
Seçenekler bu doğrultuda incelenir: A, C, D ve E seçenekleri öğretici, didaktik veya toplumsal/açık mesajlar içeren şiirlerdir.
B seçeneğindeki Ahmet Haşim'in şiiri ise tamamen imgeye, musikiye ve yoruma dayalı kapalı bir yapı sergiler.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

E Seçeneği: [Tarihsel ve epik anlatım] Görkemli söyleyişi parçadaki 'tunç kanatlı kapılar' benzetmesiyle bağdaştırır.

D Seçeneği: [Memleket edebiyatı unsurları] Yaşamın içinden gerçekçi detayların şiire taşınmasını estetik zanneder.

C Seçeneği: [Millî ve öğretici temalar] Şiirin köklü ve güçlü bir yapısı olduğunu düşünerek seçebilir.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Saf şiir ve anlam kapalılığı ilkeleriyle birebir örtüştüğünü fark eder.

A Seçeneği: [Toplumsal ve halkçı söylem] Şiirdeki coşkulu sesin parçadaki 'büyük şiir' vurgusuyla uyuştuğunu düşünerek yanılır.

Soru 6 Cumhuriyet Dönemi Türk Şiiri

Aşağıdaki dizelerden hangisi, Cumhuriyet dönemi saf (öz) şiir anlayışını yansıtmaktadır?

Bu dizelerden hangisi saf şiir anlayışına uygundur?

B

Yar dudağından getirilmiş / Bir katre alevdir bu karanfil

C

Saat beş ocağı yanar / Kapıyı biri çalar kim o

D

Kalktı havalandı zalim gurbet / Elden ne gelir ki bu bir kısmet

E

Bin atlı akınlarda çocuklar gibi haklı / Bin atlı o gün dev gibi bir orduyu yendi

A

Anadolu korur kendi canını / Kimler yaktı bu güzel vatanını

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Servet-i Fünun ve Fecriati Edebiyatı & Fecriati Topluluğu (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Yukarıda numaralandırılmış yargılardan hangisi, Fecriati topluluğunun yayımladığı beyannamenin ilkeleri arasında yer almaz?

Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Bu parçada söz edilen ve Fecriati topluluğu içinde millî ve destani temalara yönelmesiyle tanınan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Bu parçadaki numaralanmış yerlerin hangisinde, bilgi yanlışı vardır?

Bu parçada savunulan görüşü benimseyen bir şairin aşağıdaki dizelerden hangisini yazması beklenir?

Bu dizelerden hangisi saf şiir anlayışına uygundur?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Tiyatro & Epik Tiyatro (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Dünya Edebiyatı & Klasik Dönem ve William Shakespeare (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları & Klasisizm, Romantizm, Realizm (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm ve Önemli Romanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Ölçü, Kafiye, Şive ve Nazım Biçimleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)