AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Paragrafta Anlatım Teknikleri & Gösterme ve Diyalog (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

— Demek bu yıl da aynı arazide buluşacağız, dedi ihtiyar amele. Karşıdaki genç, yüzünü buruşturarak: — Bilmez miyim? Her sezon aynı hikâye, değişen tek şey yıpranan küreklerimiz, karşılığını verdi. Usta, elindeki yağlı demir çubuğu sallayarak söze girdi: — Boşuna yakınmayın çocuklar; bizim kaderimiz bu toprakların altında yazılı. Lâkin o yeni gelen dayıbaşına dikkat edin, tırpanı vururken hak geçirmesini bilir ama hesaba gelince üçer beşer keser. Gençlerden biri alaycı bir gülümsemeyle: — Sorsan hepimizin iyiliğini ister, dedi. İhtiyar amele ona dönmeden: — Ne bilsin o, dedi. Sırtı pek, tuzu kurudur; bizim çektiklerimizi tarladaki çayır kuşu bile bilir o bilmez.

Köyden kente göç eden ailelerin yaşadığı ekonomik ve kültürel sarsıntıları, fabrika işçilerinin çalışma koşullarını, köylünün toprak mücadelesini ve sınıfsal çatışmaları odağına alan romanlar; bireysel iç çözümlemelerden ziyade sosyal adaletsizlikleri, ezilen kesimlerin hak arayışlarını ve köy/kasaba gerçekliğini realist-natüralist bir bakış açısıyla yansıtır. Bu eserlerde sanat, toplumu dönüştürme ve bilinçlendirme aracı olarak görülür.

Köyün güneye bakan yamaçlarındaki tarlalardan gelen çapa sesleri, uzaktan uzağa havada yankılanıyordu. İnce Hasan, elindeki kazmayı toprağa saplayıp alnındaki teri şapkasının ucuyla sildi. İçindeki o bitmek bilmeyen huzursuzluk, ağanın bu sabah gönderdiği tehditkâr haberle bir kat daha artmıştı. Diğer köylüler ise hala ne yapacaklarını bilemez halde, köy meydanındaki çınarın altında öfkeli fısıltılarla tartışıyorlardı. Yaşlı Murtaza Efendi ortalığı sakinleştirmeye çalışarak ileri atıldı: — Ağalar, beyler! Böyle baş kaldırmakla bu iş çözülmez, hakkımızı mahkemede arayacağız! Kalabalıktan homurtular yükseldi. Gençlerden biri, "Hangi mahkeme efendi? Hakim ağanın atına biniyor!" diye bağırdı.

Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatının evrensel seslerinden biri olan Yaşar Kemal, yapıtlarında Anadolu coğrafyasını, bu coğrafyanın insanını ve onların yaşam mücadelelerini merkeze almıştır. Eserlerinde folklorik unsurlardan, efsanelerden ve mitolojik öğelerden ustalıkla yararlanan yazar; Çukurova'nın doğasını ve insanını epik bir üslupla betimlemiştir. Aynı zamanda 'Çocuklar Aslında' ve 'Peri Bacaları' gibi eserleriyle röportaj türünün edebiyatımızdaki gelişimine de öncülük etmiştir.

Edebiyat hayatına şiirle atılan, köy enstitülü yazarlar arasında yer alan sanatçı; özellikle tarım alanındaki değişimleri, makineleşmenin köylerde yarattığı sosyal ve ekonomik sarsıntıları eserlerinin odağına yerleştirmiştir. Gözlem gücünü gerçekçi bir dille birleştiren yazar, köylünün yaşadığı çatışmaları ve kuponcu/toprak sorunlarını ironik ve yalın bir üslupla aktarmıştır. 'Sarı Traktör' adlı romanında tarımsal modernleşmenin aile içi ve kuşaklar arası ilişkilerde doğurduğu bunalımları başarıyla işlemiştir.