AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Manzum Hikâye & Cumhuriyet Dönemi Şiiri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.

✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi

Soru 1 Manzum Hikâye

Kocadı artık bizim İdris Amca, Birkaç kelam eder, hemen yorulunca. - Veresiye de bitti, ne edeceğiz kış günü... - Komşu komşuya muhtaçtır bilirim tözünü... - Allah büyük, kerimdir, açmaz mı yönünü... Aha buldum, köşede bir çuval kömür var, Götürelim sevaptır, dışarısı dondurur kar... Ben de aldım sırtıma çuvalı yavaşça, Yola koyulduk karda, adım başı dubaşça, - Söyle bakalım İdris Amca, nasıl bu hâlin? - Romatizma tuttu yine, donduruyor belin... - Mehmet Efendi'nin baca yıkılmış rüzgârdan, Onu yapayım derken yedik ayazı kardan...

Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Dar gelirli bir insanın günlük yaşamından ve ekonomik sıkıntılarından kesitler sunduğu

Olay örgüsü, kişi, zaman ve mekan unsurlarını barındırarak manzum hikâye özelliği gösterdiği

Konuşma dilinin doğallığından yararlanılarak diyaloglara yer verildiği ve anlatıma hareketlilik katıldığı

Duygu derinliğini ve ahengi ön planda tutmak amacıyla ölçü ve uyağın bütünüyle ihmal edilip serbest nazma yönelindiği

Hikâye etme imkânlarından yararlanıldığı için şiir formatında yazılmış olsa da şiirimsilikten ziyade öyküleyici anlatımın ağırlıkta olduğu

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Metin, ölçü ve uyak unsurlarından tamamen kopuk değildir; aksine manzum hikâye geleneğine uygun olarak belli bir ahenk unsuru barındırır ve serbest nazım özelliği göstermez.

Metnin biçimsel ve içerik özellikleri incelenir.
Dizelerin bir olay anlattığı, karşılıklı konuşmalar (diyalog) içerdiği görülür.
A, B, C ve E seçeneklerindeki ifadelerin metinle birebir örtüştüğü tespit edilir.
D seçeneğinde yer alan 'ölçü ve uyağın bütünüyle ihmal edilip serbest nazma yönelindiği' ifadesinin metnin yapısıyla çeliştiği belirlenir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Metnin içeriğini göz ardı etme] İdris Amca ve kömür çuvalı detayından yola çıkarak ekonomik yaşamın işlendiğini kolayca fark eder.

E Seçeneği: [Manzum hikâye ile şiir türünü karıştırma] Metnin yapı olarak şiir gibi görünse de düz yazı gibi bir olay aktardığını fark eder.

D Seçeneği: [Doğru cevap] Aday metnin biçimsel yapısındaki ahenk unsurlarını gözden kaçırarak bu ifadenin yanlış olduğunu doğrudan tespit eder.

B Seçeneği: [Nazım ile nesir türlerini karıştırma] Metnin şiir biçiminde yazılıp bir olay anlatması manzum hikâye tanımıyla uyuşur.

C Seçeneği: [Diyalog tekniğini fark edememe] Karşılıklı konuşma çizgileriyle (- ile başlayan) diyalogların kurulduğunu görür.

Soru 2 Millî Edebiyat Dönemi

Millî Edebiyat Dönemi'nde Türkçülük düşüncesi etrafında şekillenen şiir, Türk halkının millî değerlerini ve yaşam tarzını ön plana çıkarmıştır. Sanatçılar eserlerinde halkın yaşadığı coğrafyayı, tarihî bilinci ve toplumsal meseleleri ele almış; bu doğrultuda yeni bir estetik anlayış kurmaya çalışmışlardır.

Bu dönem şiiri göz önüne alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Mehmet Emin Yurdakul ve Ziya Gökalp gibi isimler bu dönemin öncü şairleri arasında yer almıştır.

Şiirde içerik önemsenmiş, sanatın toplum için yapıldığı ilkesi benimsenmiştir.

Aruz ölçüsü tamamen terk edilmiş, bütün sanatçılar yalnızca hece ölçüsüyle ve dörtlük nazım birimiyle yazmıştır.

Şiirlerde millî kaynaklara yönelinmiş, Türk mitolojisi ve tarihinden sıkça yararlanılmıştır.

Halkın konuştuğu sade Türkçe ile eserler verilmiş, Arapça ve Farsça tamlamaların kullanımından kaçınılmıştır.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 3 Millî Edebiyat Dönemi

Millî Edebiyat Dönemi şiiriyle ilgili olarak bazı tespitler numaralanmış cümlelerde verilmiştir:

I. Bu dönemde şiirde dil ve içerik millîleştirilmiş, eserlerde sade bir Türkçe ve halkın yaşam tarzı esas alınmıştır.

II. Ziya Gökalp ve Mehmet Emin Yurdakul, Türkçülük düşüncesini şiirlerinde sistemleştirerek halk şiiri geleneginden yararlanmışlardır.

III. Millî Edebiyat şairleri aruza tamamen sırt çevirmiş, bütün şiirlerinde yalnızca hece ölçüsünü ve Türk halk edebiyatı nazım biçimlerini kullanmışlardır.

IV. Genç Kalpler mecmuası etrafında şekillenen bu hareket, Türk lirik şiirine millî bir kimlik kazandırmayı amaçlamıştır.

V. Beş Hececiler olarak anılan sanatçılar da bu dönemin anlayışını benimseyerek heceyle şiir yazmayı sürdürmüşlerdir.

Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?

II.

III.

IV.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Millî Edebiyat şairleri aruza tamamen sırt çevirmemiş; Mehmet Akif Ersoy ve Yahya Kemal gibi isimler aruz ölçüsünü kullanmaya devam etmiştir.

I. öncül Millî Edebiyat'ın dil ve içerik anlayışını doğru yansıtır.
II. öncül Ziya Gökalp ve Mehmet Emin Yurdakul'un halk edebiyatı ve Türkçülükle ilişkisini doğru açıklar.
III. öncültür ki Millî Edebiyat döneminde bütün şairlerin aruzu tamamen bırakıp yalnızca heceyi kullandığı iddiası yanlıştır. Mehmet Akif ve Yahya Kemal aruzla yazmayı sürdürmüştür.
IV. öncül Genç Kalemler (soruda Genç Kalpler olarak değil Genç Kalemler olmalı ama temel bilgi doğrudur) hareketini açıklar.
V. öncül Beş Hececilerin hece ölçüsünü benimsediğini doğrular.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Ziya Gökalp ve Mehmet Emin Yurdakul'un rollerini karıştırma.] Şairlerin ideolojik yönelimleri ile şiir biçimleri arasındaki bağı kuramama.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Aruz ölçüsünün bu dönemde tamamen terk edilmediğini bilme.

E Seçeneği: [Beş Hececiler ile Millî Edebiyat ilişkisini kopuk sanma.] Beş Hececilerin bağımsız bir grup olduğunu düşünerek döneme ait olmadığını sanma.

D Seçeneği: [Dergi adları veya hareketin çıkış noktasını sorgulama.] Edebî akımların yayın organlarını karıştırma.

A Seçeneği: [Dilin millîleştirilmesi maddesini yanlış yorumlama.] Dönemin dil anlayışının sadeleşme çabasını abartılı bulma.

Soru 4 Millî Edebiyat Dönemi ve Saf Şiir

Mehmet Âkif Ersoy, Türk edebiyatında manzumeyi hikayeciliğe başarıyla uygulamış, toplumsal gerçekliği şiirinin merkezine koymuş önemli bir sanatkardır.

I. Şiirlerinde aruz ölçüsünü Türkçeye büyük bir ustalıkla uygulamış, hayatının sonuna kadar aruzdan vazgeçmemiştir.

II. Tevfik Fikret ile başlayan 'nazmı nesre yaklaştırma' geleneğini sürdürerek günlük konuşma dilini şiire başarıyla taşımıştır.

III. Saf şiir anlayışını benimseyerek bireysel temalara ağırlık vermiş, şiirde biçim ve estetiği anlamın önüne koymuştur.

IV. Safahat adlı eserinde halkın ve dönemin acılarını, sefaletini realist bir gözlemle ve ibret levhaları şeklinde aktarmıştır.

V. İstiklal Marşı'nda olduğu gibi, Türk milletinin kahramanlığını ve bağımlılık kabul etmez karakterini epik bir üslupla destanlaştırmıştır.

Mehmet Âkif Ersoy'la ilgili yukarıda numaralanmış cümlelerin hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?

III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Mehmet Âkif Ersoy, saf şiir anlayışını değil, toplum için sanat anlayışını ve realist-islamcı çizgiyi benimsemiştir.

I. öncül doğrudur; Mehmet Âkif, aruz ölçüsünü başarıyla kullanmış ve aruzu Türkçe ile uyumlu hale getirmiştir.
II. öncül doğrudur; Tevfik Fikret'in 'Seyfi Baba', 'Hasta' gibi manzumelerinde görülen nazmı nesre yaklaştırma ve hikayeleştirme anlayışını Âkif daha da ileri taşımıştır.
III. öncül yanlıştır; Saf şiir anlayışı Ahmet Haşim ve Yahya Kemal gibi isimlerle anılır. Mehmet Âkif ise sanatını toplumun hizmetine sunmuş, didaktik ve realist bir yol izlemiştir.
IV. öncül doğrudur; Safahat adlı eserinde halkın yaşam biçimini, mahalle muhabbetlerini ve sefaleti gerçekçi bir biçimde yansıtmıştır.
V. öncül doğrudur; İstiklal Marşı ve Çanakkale Şehitlerine gibi şiirleri epik (destansı) bir havaya sahiptir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Aruzun terkedildiği yanılgısı] Mehmet Âkif'in halkçı yönü nedeniyle heceye döndüğü sanılabilir.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Mehmet Âkif'in şiir anlayışının saf şiirle bağdaşmadığı doğru analiz edilmiştir.

B Seçeneği: [Fikret-Akif etkileşimi karmaşası] İki şairin farklı dünya görüşlerine sahip olmasından ötürü teknik bağın reddedilmesi.

E Seçeneği: [Epik anlatım çelişkisi] Âkif'in sadece realist ve eleştirel olduğu düşünülerek epik yönünün göz ardı edilmesi.

D Seçeneği: [Safahat içeriği şüphesi] Safahat'ın içeriğinin sadece siyasi olduğuna inanılması.

Soru 5 Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı

Cumhuriyet'in ilk yıllarında ve hemen öncesinde Yahya Kemal ile Ahmet Haşim'in estetik çizgisinden beslenerek gelişen öz (saf) şiir anlayışı, şiiri bağımsız bir sanat formu olarak ele almıştır. Bu anlayışı benimseyen şairler, şiirde ideolojik ya da didaktik bir amaç gütmemiş, estetik hazzı ve biçim kusursuzluğunu ön planda tutmuşlardır.

Bu parçaya göre, saf şiir anlayışını benimseyen şairlerin aşağıdakilerden hangisini amaçladığı söylenemez?

Sözcüklerin çağrışım gücünden yararlanarak imgeli bir söyleyiş oluşturmayı

Ölçü ve uyağı dışlamadan, musikiyle örülmüş kusursuz bir biçim kurmayı

Dilin ve söyleyişin estetik değerini her şeyin üzerinde tutarak titiz bir işçilik ortaya koymayı

Şiiri her türlü ideolojik ve toplumsal yönlendirmeden bağımsız kılmayı

Toplumsal sorunları ve halkın günlük yaşamını realist bir yaklaşımla yansıtmayı

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Öz (saf) şiir anlayışında toplumsal sorunlar, siyaset veya günlük yaşam realist bir şekilde işlenmez; aksine bireysel duyarlıklar, estetik haz ve sanat için sanat ilkesi benimsenir.

Öz şiir anlayışının temel düsturunu hatırla: Sanat için sanat, estetik mükemmeliyet, bireysellik.
Seçenekleri bu doğrultuda değerlendir: A, B, D ve E seçenekleri öz şiirin sembolizmden gelen musiki, imge, biçim kusursuzluğu ve bağımsızlık özelliklerini destekler.
C seçeneğinde yer alan 'toplumsal sorunları ve halkın günlük yaşamını realist bir yaklaşımla yansıtma' ifadesi, Toplumcu Gerçekçi veya Millî Edebiyat zevk ve anlayışını sürdüren şiirin özelliğidir; saf şiire tamamen zttır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Sanat için sanat anlayışı] Öz şiir şairlerinin politikadan uzak durduğunu ve şiiri özerk gördüğünü hatırlar.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Toplumsal gerçekçilik ile öz şiir arasındaki tezatlığı doğru yakalar.

E Seçeneği: [İşçilik ve titizlik] Ahmet Haşim ve Yahya Kemal'in dildeki titizliğini ve kuyumcu titizliğiyle şiir yazdığını bilir.

D Seçeneği: [Biçim ve musiki] Öz şiirde ölçü ve uyağın tamamen atılmadığını, serbest şiire mesafeli durduklarını bilir.

A Seçeneği: [Sembolizm etkisi] Saf şiirin sembolizm akımından etkilendiğini ve imgeye önem verdiğini bilir.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Manzum Hikâye & Cumhuriyet Dönemi Şiiri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Bu dönem şiiri göz önüne alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?

Mehmet Âkif Ersoy'la ilgili yukarıda numaralanmış cümlelerin hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?

Bu parçaya göre, saf şiir anlayışını benimseyen şairlerin aşağıdakilerden hangisini amaçladığı söylenemez?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Tiyatro & Epik Tiyatro (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Dünya Edebiyatı & Klasik Dönem ve William Shakespeare (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları & Klasisizm, Romantizm, Realizm (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm ve Önemli Romanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Ölçü, Kafiye, Şive ve Nazım Biçimleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)