AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Klasik Türk Edebiyatı & 16. Yüzyıl Sanatçıları (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.

✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi

Soru 1 Klasik Türk Edebiyatı

XVI. yüzyıl Türk edebiyatının iki önemli şairi olan Nedîm ile Nef'î karşılaştırıldığında bazı ortak özelliklere sahip oldukları görülür.

I. Eserlerinde aruz ölçüsünü ustalıkla kullanmaları ve dönemin dil özelliklerini yansıtmaları

II. İstanbul Türkçesini şiirlerinde başarıyla işleyerek mahallileşme akımına öncülük etmeleri

III. Kaside türündeki başarılarıyla tanınmaları ve hicivleriyle ün salmaları

IV. Aşk, tasavvuf ve zevk-i selim temalarını şiirlerinde işlemeleri

V. Divan edebiyatının 16. yüzyıldaki zirve isimleri arasında yer almaları

Yukarıdaki numaralanmış bilgilerden hangileri "Nedîm ve Nef'î"nin ortak özelliğidir?

I. ve II.

I. ve V.

II. ve III.

IV. ve V.

III. ve IV.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 Divan Şiiri

Hasretinden rûzigârım zîr u zeber oldu bilmedin Hâlimi seyrân edip bir kez nazar kıldın mü ben? Gönlümün tahtına lûtfeyle kadem bas bir gece Ey benim devletlü sultânım şâh-ı hûbânım benim

Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Sevgilinin ilgisizliğinden duyulan yakarış dile getirilmiştir.

Arapça ve Farsça kelime ve tamlamalara yer verilmiştir.

Zıt anlamlı kavramlar bir arada kullanılarak tezat sanatına başvurulmuştur.

Aşk derdinden duyulan memnuniyet ve bu acının son bulmasından duyulan mutluluk vurgulanmıştır.

Nazım birimi olarak beyit kullanılmıştır.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Divan şiirinde aşık, sevgilinin cefasından ve aşk derdinden asla şikayetçi değildir; aksine bu derdin artmasını ister çünkü aşk derdi onu olgunlaştırır. Ancak bu şiirde aşık perişan olduğunu, sevgilinin hâlini sormadığını, dertli olduğunu ve sitem/yakarış içinde bulunduğunu belirtmektedir. E seçeneğinde ise 'acının son bulmasından duyulan mutluluk' ifadesi yanlıştır, aşık dertten kurtulmayı değil sevgilinin ilgisini istemektedir.

Şiirin nazım birimi ikişer dizelik gruplar (beyit) hâlindedir.
Dilde 'rûzigâr, zîr u zeber, nazar, devletlü, sultân, şâh-ı hûbân' gibi unsurlar divan edebiyatı mazmun ve tamlamalarını gösterir.
Aşık sevgilinin ilgisizliğinden ve hâlini sormamasından yakınmaktadır.
Zîr (alt) ve zeber (üst) kelimeleriyle tezat sanatı yapılmıştır.
E seçeneğinde iddia edildiği gibi acının son bulmasından duyulan mutluluk söz konusu değildir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

D Seçeneği: [Edebi sanatlar] Zîr (alt) ve zeber (üst) kelimelerindeki tezat sanatını yakalar.

E Seçeneği: [Divan şiiri motifleri yanılgısı] Aşığın dertten hoşnut olması kuralını yanlış yorumlayarak acının son bulmasından mutluluk duyulduğunu sanır.

B Seçeneği: [Dil ve anlatım özellikleri] Metindeki Arapça-Farsça unsurları fark eder.

C Seçeneği: [Tema ve duygu analizi] Aşığın sevgliye yönelttiği sitemi ve yakarışı doğru yorumlar.

A Seçeneği: [Nazım birimi tespiti] Dizelerin ikili gruplar hâlinde yazıldığını ve gazel nazım şekline ait olduğunu doğru tespit eder.

Soru 3 Divan Edebiyatı

XVII. yüzyılda Divan edebiyatında toplumsal hayattaki aksaklıkları gidermeyi, insana ahlaki dersler vermeyi amaçlayan hikemi şiir çığırı açılmıştır. Bu anlayışın en önemli temsilcisi, özellikle oğluna öğüt vermek amacıyla yazdığı mesnevisiyle tanınmış ve toplumsal eleştirileri şiirinin merkezine yerleştirmiştir.

Bu parçada söz edilen sanatçı ve onun bu anlayışı yansıtan eseri aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?

Nabi - Hayriye

Baki - Süleymaniye Mersiyesi

Fuzûli - Hadîkatü's-Süedâ

Şeyh Galip - Hüsn ü Aşk

Nef'î - Sihâm-ı Kaza

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 Divan Edebiyatı

Divan edebiyatı, yüzyıllar boyunca belirli estetik kurallar, mazmunlar ve kalıplaşmış ifadeler etrafında gelişen yüksek zümre edebiyatıdır.

Divan edebiyatı için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Arap ve Fars edebiyatından alınan nazım şekilleri Türk edebiyatına uyarlanmış, eserlerde genellikle Arapça ve Farsça kelime ve tamlamalarla kurulu ağır bir dil tercih edilmiştir.

Şiirlerde göz için uyak anlayışı benimsenmiş, kafiyenin kulak için değil göz için olduğu ilkesiyle Arap harflerinin yazılış benzerliğine dayanan kafiyeler kullanılmıştır.

Eserlerde somut günlük yaşam olayları, halkın yaşadığı gerçekçi ve sıradan problemler en ince ayrıntılarıyla ve sade bir dille işlenmiştir.

Şiirlerde konu bütünlüğünden ziyade parça güzelliğine önem verilmiş, her beyit kendi içinde anlam bütünlüğü taşımıştır.

Sanatçılar, bireysel duygu ve düşüncelerini ifade ederken dahi kalıplaşmış ortak kalıpların (mazmunların) dışına çıkmamaya özen göstermişlerdir.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 Divan Edebiyatı

Fuzuli yaşadığı dönemde "Sultanü'ş-şüarâ" olarak anılmış, tasavvufi derinliğe sahip, mahzun ve lirik aşıkane şiirler yazmıştır. Şiirleri nazım tekniğinden ziyade duygu yoğunluğuyla öne çıkan, dili Azeri Türkçesinin en güzel özelliklerini taşıyan şairin en önemli Türkçe eserlerinden biri mesnevi nazım biçimiyle yazdığı Şâhiy Geda'dır.

Yukarıdaki numaralanmış yerlerin hangilerinde bilgi yanlışı vardır? I. Sultanü'ş-şüarâ II. mahzun ve lirik aşıkane şiirler III. Azeri Türkçesi IV. mesnevi nazım biçimi V. Şâhiy Geda

IV. ve V.

III. ve V.

I. ve IV.

II. ve III.

I. ve II.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Metinde Fuzuli hakkında verilen bilgilerden bazıları hatalıdır. Fuzuli "Sultanü'ş-şüarâ" olarak değil, Baki bu unvanla anılmıştır (Fuzuli için bu unvan kullanılmaz, Baki'ye aittir). Ayrıca Şâhiy Geda değil, Fuzuli'nin en önemli mesnevisi Leylâ vü Mecnûn'dur. Şâhiy Geda ise Yahya Bey'e aittir.

I numaralı yerde geçen 'Sultanü'ş-şüarâ' unvanı Baki'ye aittir, Fuzuli için kullanılmaz (Bilgi yanlışı).
II numaralı yer Fuzuli'nin şiir karakterini (aşıkane, lirik, tasavvufi) doğru yansıtır.
III numaralı yer şairin dili olan Azeri sahasını doğru belirtir.
IV ve V numaralı yerlerde ise Fuzuli'nin mesnevi türündeki başyapıtı Leylâ vü Mecnûn yerine Şâhiy Geda eseri verilmiştir (Şâhiy Geda Yahya Bey'e aittir).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [II numaralı yerin yanlış olduğu düşüncesi] Aday Fuzuli'nin şiirlerinin tasavvufi olmadığını sanabilir.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] I. unvan Baki'ye ait olup Fuzuli ile karıştırılmıştır; IV ve V'te ise Yahya Bey'in eseri Fuzuli'ye mal edilmiştir.

C Seçeneği: [Dil ve içerik çeldiricisi] Aday Azeri Türkçesi bilgisini yanlış yorumlayabilir.

D Seçeneği: [Eser ve dil çeldiricisi] Şâhiy Geda'nın kime ait olduğunu unutmak.

E Seçeneği: [Mesnevi nazım biçimi ve eser adı yanılgısı] Mesnevi kısmının yanlış olduğunu düşünmek.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Klasik Türk Edebiyatı & 16. Yüzyıl Sanatçıları (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Yukarıdaki numaralanmış bilgilerden hangileri "Nedîm ve Nef'î"nin ortak özelliğidir?

Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Bu parçada söz edilen sanatçı ve onun bu anlayışı yansıtan eseri aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?

Divan edebiyatı için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Yukarıdaki numaralanmış yerlerin hangilerinde bilgi yanlışı vardır? I. Sultanü'ş-şüarâ II. mahzun ve lirik aşıkane şiirler III. Azeri Türkçesi IV. mesnevi nazım biçimi V. Şâhiy Geda

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Tiyatro & Epik Tiyatro (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Dünya Edebiyatı & Klasik Dönem ve William Shakespeare (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları & Klasisizm, Romantizm, Realizm (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm ve Önemli Romanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Ölçü, Kafiye, Şive ve Nazım Biçimleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)