AYTTürk Dili ve Edebiyatı⚡ Canlı Süre Tutmalı & İnteraktif
AYT Türk Dili ve Edebiyatı: İslamiyet Öncesi ve İlk Müslüman Türk Devletleri Edebiyatı & Geçiş Dönemi Eserleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "İslamiyet Öncesi ve İlk Müslüman Türk Devletleri Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
📝 5 Soru⏱️ 10 Dakika🎯 ÖSYM Sınav Formatı🧠 Çeldirici & Bilişsel Teşhisli📊 Anında Karne & Net Hesabı
Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 5 Soru Cevaplandı
Soru 1İslamiyet Öncesi ve İlk Müslüman Türk Devletleri Edebiyatı
Türk edebiyatının ilk yazılı ürünlerinden olan ve içinde döneme ait atasözlerini (sav), toplumsal değer yargılarını barındıran bazı sözler şunlardır:
I. Aç ne yemez, tok ne demez
II. Er atın biner, beg atın sıgır
III. Bir bilgin birse bilmes, bilmişler birse bilmes
İçerisinde bu tarz halk deyimleri, savlar ve Türkçe'nin zenginliğini Arapça bilenlere kanıtlama amacı taşıyan örnekler barındıran bu yapıt aşağıdakilerden hangisidir?
A
Atabetü'l-Hakayık
D
Divan-ı Hikmet
E
Orhun Kitabeleri
B
Divanü Lügati't-Türk
C
Kutadgu Bilig
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Verilen atasözü niteliğindeki savlar ve dil malzemesi Kaşgarlı Mahmud'un kaleme aldığı Divanü Lügati't-Türk'te yer alır.
Öncüllerde verilen cümlelerin 'sav' yani atasözü niteliği taşıdığı tespit edilir.
Türkçe'nin zenginliğini göstermek ve Araplara Türkçe öğretmek amacıyla yazılan sözlük niteliğindeki eser hatırlanır.
Bu özelliklerin Divanü Lügati't-Türk'e ait olduğu belirlenir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Sav örneklerinin bulunduğu ansiklopedik sözlük.
D Seçeneği:[Tasavvufi şiirler]Ahmed Yesevi'nin eseri olması sebebiyle karıştırılabilir.
E Seçeneği:[Yazılı ilk belgeler]İlk Türkçe yazılı metinler olması nedeniyle öncüllerle ilişkilendirilebilir.
A Seçeneği:[Geçiş dönemi eseri karıştırma]Geçiş dönemi eserlerinden biri olduğu için adaylar bu şıkka yönelebilir.
C Seçeneği:[Siyasetname türü karıştırma]Kutadgu Bilig ile Divanü Lügati't-Türk karıştırılabilir.
Soru 2İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı
"Biz, Türk bilge kağanları; ey Tanrı iradesiyle yaratılmış Türk budunu, üstte mavi gök çökmedikçe, altta yağız yer delinmedikçe ilini, töreni kim bozabilir? Ben ki kağan olarak tahta oturduğumda dört bir yana seferler düzenledim, halkımı refaha kavuşturdum. Bu taşları ve kitabeleri yeğenim Yollug Tigin yazdı, ebedileştirdi."
I. Türk milletinin bağımsızlık bilincini ve devlet felsefesini yansıtır.
II. Eserin dili, yabancı etkilerden tamamen arındırılmış saf Uygur alfabesiyle yazılmış metinlerdir.
III. Siyasetname niteliği taşıyan ilk hitabet ve hatıra türünün ilk örneklerindendir.
IV. Göçebe yaşam tarzından yerleşik hayata geçişin ilk mimari izlerini barındırır.
Verilen parça ve Orhun Abideleri'nin genel özellikleri dikkate alındığında yukarıdaki yargılardan hangileri söylenebilir?
A
I ve II
D
II ve IV
E
III ve IV
B
I ve III
C
II ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Orhun Abideleri Göktürk dönemine ait olup Köktürk alfabesiyle yazılmıştır. Siyasetname niteliğinde ve hatıra türünün ilk örneğidir.
Öncüldeki ifadeler bağımsızlık ve devlet felsefesini (millî kimliği) vurgulamaktadır (I. yargı doğru).
Kağanların millete hitap etmesi ve geçmişteki olayları ders niteliğinde anlatması hitabet ve siyasetname özelliği taşır (III. yargı doğru).
Kitabeler yazılı taştan ibarettir, yerleşik hayata geçişin mimari izleri olarak değerlendirilemez (IV. yargı yanlış).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Eksik değerlendirme]II. öncüldeki yanlışı fark edemeyen aday.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analitik yaklaşım.
D Seçeneği:[Mimari yanılgısı]Taş yontturma ifadesini mimariyle karıştıran aday.
E Seçeneği:[Tümcül yanlış]Metnin geneline odaklanıp tarihsel dönem ayrımlarını atlayan aday.
A Seçeneği:[Alfabe karışıklığı]Metnin ilk Türk yazılı eserleri olduğunu bilip alfabe detayını gözden kaçıran aday seçer.
Soru 3İslamiyet Etkisinde Gelişen Türk Edebiyatı
Türklerin İslamiyet'i kabulüyle birlikte edebiyatımızda hem millî unsurlar hem de İslami kültürün etkileri bir arada görülmeye başlanmıştır. Bu döneme ait bazı önemli eserler ve özellikleri şunlardır:
I. Hakaniye Türkçesiyle yazılmış olup Doğu Karahanlı hükümdarına sunulmuştur; eser, mutluluk veren bilgi anlamına gelir ve alegorik bir anlatımı vardır.
II. Arapça öğrenmek isteyenlere Türkçenin üstünlüğünü kanıtlamak ve dilin zenginliğini göstermek amacıyla kaleme alınmış ansiklopedik bir sözlüktür.
III. Edip Ahmed Yükneki tarafından yazılan eser, hak yolu bulmak ve ahlaklı bir insan olmanın yollarını öğretmek amacıyla nasihat niteliğinde oluşturulmuştur.
IV. Yunus Emre'ye ait olduğu bilinen, aruz ölçüsüyle kaleme alınmış ve tasavvufi düşünceleri alegorik bir dille işleyen didaktik bir mesnevidir.
Bu numaralanmış açıklamalar arasında aşağıda verilen eserlerden hangisiyle doğrudan ilişkilendirilebilecek bir bilgi bulunmamaktadır?
A
Kutadgu Bilig
E
Divan-ı Hikmet
D
Risaletü'n-Nushiye
B
Divanü Lügati't-Türk
C
Atabetü'l-Hakayık
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Öncüllerde verilen özellikler sırasıyla Kutadgu Bilig, Divanü Lügati't-Türk, Atabetü'l-Hakayık ve Risaletü'n-Nushiye eserleriyle eşleşmektedir. Hoca Ahmed Yesevi'nin eseri olan Divan-ı Hikmet ile ilgili doğrudan bir öncül verilmemiştir.
I. öncül Kutadgu Bilig'i tanımlamaktadır.
II. öncül Divanü Lügati't-Türk'ü tanımlamaktadır.
III. öncül Atabetü'l-Hakayık'ı tanımlamaktadır.
IV. öncül Risaletü'n-Nushiye'yi tanımlamaktadır.
Divan-ı Hikmet metinde yer almayan seçenektir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[III. öncül ile eşleşir]Atabetü'l-Hakayık'ın ahlak temalı olduğunu bilir.
B Seçeneği:[II. öncül ile eşleşir]Divanü Lügati't-Türk'ün ansiklopedik yapısını hatırlar.
E Seçeneği:[Doğru cevap]Divan-ı Hikmet'e ait bir öncülün metinde bulunmadığını fark eder.
D Seçeneği:[IV. öncül ile eşleşir]Risaletü'n-Nushiye'nin Yunus Emre'ye ait alegorik mesnevi olduğunu hatırlar.
A Seçeneği:[I. öncül ile eşleşir]Kutadgu Bilig'in özelliklerini bilir.
Soru 4İslamiyet Öncesi ve İlk Türk-İslam Devletleri
Yusuf Has Hacib tarafından kaleme alınan ve Karahanlı Hükümdarı Tabgaç Buğra Han'a sunulan Kutadgu Bilig, siyasetname türünün İslam edebiyatındaki ilk örneklerindendir. Eserde ideal bir devlet yönetiminin nasıl olması gerektiği dört sembolik şahsiyet üzerinden diyaloglarla aktarılmıştır.
I. Kün Togdı: Hükümdar - Adalet
II. Ay Toldı: Vezir - ----
III. ----: Vezirin kardeşi/akrabası (Derviş) - Akıbet (Kanaat)
Bu tabloda boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
A
Ögdülmüş - Mutluluk
B
Odgurmuş - Saadet
D
Odgurmuş - Akıbet
E
Ögdülmüş - Akıbet
C
Ögdülmüş - Akıl
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kutadgu Bilig'deki sembolik karakterler: Kün Togdı (Hükümdar-Adalet), Ay Toldı (Vezir-Saadet/Mutluluk), Ögdülmüş (Vezirin oğlu-Akıl/Anlam), Odgurmuş (Vezirin akrabası/derviş-Akıbet/Kanaat). Tabloda II numaralı yerde Ay Toldı'nın kavramı (Mutluluk/Saadet) verilmiş, III numaralı yerde ise Odgurmuş karakteri ve temsil ettiği kavram sorulmaktadır.
Öncüldeki III. karakter derviş konumundaki kişidir ve adı Odgurmuş'tur.
Odgurmuş eserde 'Akıbet'i (dünyanın sonunu, kanaati) temsil eder.
Bu doğrultuda boşluklara 'Odgurmuş' ve 'Akıbet' gelmelidir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Ögdülmüş ve Akıl eşleştirmesi doğru görünse de III. öncüldeki karakter adı yanlıştır.]Akıl kavramının Ögdülmüş'e ait olduğunu bilen aday ilk boşluğa yanlış isim yazabilir.
B Seçeneği:[Odgurmuş doğru bilinmiş ancak kavram yanlış verilmiştir.]Karakter ismini hatırlayan aday ikinci boşluktaki kavramda çeldiriciye düşebilir.
E Seçeneği:[Ögdülmüş ve akıbet kavramları karıştırılmıştır.]İsim ve kavram hafızasında karışıklık yaşayan adaylar bu şıkkı işaretleyebilir.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Karakter ve kavram eşleştirmesine tam hakim olan aday doğru seçeneğe ulaşır.
A Seçeneği:[Ögdülmüş karakteri ile Ay Toldı'nın kavramı karıştırılmıştır.]Ögdülmüş adını hatırlayan aday kavramı yanlış eşleştirebilir.
Soru 5İslamiyet Etkisindeki Türk Edebiyatı
Türk dilinin zenginliğini, çeşitliliğini ve kurallarını ortaya koymak amacıyla kaleme alınan eserlerde, dönemin sözlü kültür ürünlerinden geniş ölçüde yararlanılmıştır. Yazar, sadece kelime listesi vermekle kalmamış; Türk boylarının konuşma özelliklerini bizzat yerinde inceleyerek derlemiştir. Eserde atasözlerine, şiir örneklerine ve günlük yaşamı yansıtan ifadelere yer verilmesi, çalışmanın sadece dil bilgisel bir kılavuz olmadığını, aynı zamanda dönemin sosyokültürel yapısını ve estetik zevkini günümüze taşıyan kapsamlı bir ansiklopedi niteliği taşıdığını göstermektedir.
Bu parçada söz edilen eser ve özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisine ulaşrılamaz?
C
Arapça ve Farsça kelimelerin kullanımını tamamen yasaklayan bir kural bilinci güdüldüğüne
B
Eserin yazılışında derleme yöntemine ve sözlü gelenek ürünlerine başvurulduğuna
D
Dönemin sosyal yaşantısı, kültürü ve folklorik değerleri hakkında ipuçları barındırdığına
E
Şiir tanıkları ve atasözleri aracılığıyla estetik ve didaktik ögelerin harmanlandığına
A
Farklı Türk boylarının dil özelliklerinin karşılaştırmalı olarak incelendiğine
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Parçada Divânü Lügati't-Türk'ün özellikleri anlatılmakta olup, eser Arapça yazılmış ve Türklere Arapçayı öğretmeyi amaçlamıştır; dolayısıyla Arapça kelimelerin kullanımını yasaklayan bir durum söz konusu değildir.
Parçadaki ipuçları (sözlü kültür ürünleri, boyların incelenmesi, ansiklopedik nitelik) Divânü Lügati't-Türk'ü işaret etmektedir.
A şıkkı, boyların dillerinin incelenmesiyle doğrudan örtüşmektedir.
B şıkkı, sözlü gelenekten ve derlemeden yararlanılmasıyla ilgilidir.
C şıkkında yer alan 'Arapça ve Farsça kullanımını tamamen yasaklayan kural bilinci' ifadesi yanlıştır çünkü eser Araplara Türkçeyi öğretmek için Arapça yazılmıştır.
D ve E şıkları ise sosyal yaşam, folklorik ögeler ve didaktik yapı ile uyuşmaktadır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Aday eserin özelliğini bildiği için bu çeldiricinin yanlış olduğunu tespit eder.
A Seçeneği:[Parçadaki 'boyların dilleri' vurgusundan hareketle bu seçeneğe yönelme]Metinde farklı boyların dillerinin incelendiği açıkça belirtilmiştir.
B Seçeneği:[Sözlü kültür ürünlerinden yararlanılması bilgisini göz ardı etme]Derleme yöntemi metinde doğrudan vurgulanmaktadır.
D Seçeneği:[Sosyal yaşantı ifadelerini gözden kaçırma]Görgü ve bilgiler kısmından sosyal yaşantıya ulaşılabilir.
E Seçeneği:[Şiir tanıkları ve atasözlerinin estetik işlevini eleme]Metindeki şiir ve atasözü vurgusu bunu doğrular.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Türk Dili ve Edebiyatı ve AYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Tiyatro" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Dünya Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Şiir Bilgisi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT • Türk Dili ve EdebiyatıAYT Türk Dili ve Edebiyatı: İslamiyet Öncesi ve İlk Müslüman Türk Devletleri Edebiyatı & Geçiş Dönemi Eserleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)