Halk şiiri nazım şekilleriyle ilgili bazı bilgiler aşağıda numaralanmış cümlelerde verilmiştir:
I. Kendine özgü bir ezgisi olan, genellikle yedili hece ölçüsüyle söylenen, asıl konuları aşk, ayrılık ve hasret olan tek bentlik nazım şekline türkü denir.
II. Genellikle beş dörtlükten oluşan, son dörtlükte şairin mahlasının yer aldığı, 8'li hece ölçüsüyle söylenen ve aşk, doğa gibi temaların işlendiği nazım şekli semaidir.
III. Kendine özgü bir ezgisi bulunan, 'bre, hey, behey' gibi nidaların yer aldığı, coşkulu bir söyleyişe sahip olan ve genellikle sekiz li hece ölçüsüyle söylenen nazım şekli varsağıdır.
IV. Aşık edebiyatının en uzun nazım şekli olup savaş, kıtlık, göç gibi toplumsal olayların işlendiği, dörtlük sınırlandırması olmayan nazım şekline destan denir.
V. Genellikle dörtlükler halinde söylenen, aşk, ölüm, doğa gibi lirik konuların işlendiği ve 7'li, 8'li veya 11'li hece ölçüsüyle oluşturulan anonim halk şiiri ürünü manidir.
✓ Doğru Cevap: C
ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
II. ve III. numaralı cümlelerdeki bazı ifadeler (varsağı ve semai özellikleri) yer değiştirmelidir ya da bu cümlelerdeki tanımlar karşılıklı olarak yanlıştır.
- I. cümle Türkü tanımıdır, yedili ölçü ve tek bent (veya bent-bağlantı) yapısı doğrudur.
- II. cümlede semai anlatılmaktadır ancak 'varsağı' terimiyle karıştırılmaması gerekir; ayrıca varsağı sekizli hece ölçüsüyle 'bre, hey' gibi nidalar içerir.
- III. cümlede ise varsağı özellikleri verilmiştir; ancak semai 8'li hece ölçüsüyle söylenirken varsağı da 8'li heceyle söylenir ancak onu ayıran temel unsur nidalar ve yiğitçe havadır. II ve III numaralı öncüllerdeki varsağı ve semai kıyaslaması ve nidaların yeri dikkatle incelendiğinde II ve III numaralı açıklamaların düzeltilmesi gerekir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:
[Türkü ve varsağı benzerliği]
Ezgi vurgusundan dolayı I ve III karıştırılabilir.
C Seçeneği:
[Doğru seçenek]
Varsağı ve semai arasındaki ezgi ve nida ayrımlarının yerli yerine konulması gerekir.
D Seçeneği:
[Destan uzunluk vurgusu]
Destanın en uzun nazım şekli olduğunu gözden kaçırma.
E Seçeneği:
[Mani yapı bilgisi]
Maninin tek dörtlük olması kuralı ile V. öncülü karıştırma.
A Seçeneği:
[Türkü ve mani karıştırma]
I. cümledeki türkü tanımını mani sanarak ilk cümleleri eleyebilir.