AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Halk Şiiri & Koşma ve Semai Karşılaştırması (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Halk Şiiri

I. Çaldım yari kapısını açmadı Boynu bükük boynuma sarılmadı Bülbül güle küstü dalı kalmadı Gönül hasretinden zara m'eylesin II. Bülbül ne yatarsın gamlı yas ile Dağlar bürünmüştür kara yas ile Elim ermez güle gonca tas ile Ötme bülbül ötme şen değil bağım

Bu şiir parçalarının ortak olan özellikleri, aşağıdakilerden hangisidir?

E

Her ikisinin de tasavvufi hiciv amacıyla yazılmış olması

D

Birincisinde yiğitçe bir üslup, ikincisinde ise pesimist bir bakışın hâkim olması

B

Aynı nazım şekline ve kafiye örgüsüne sahip bulunmaları

C

İkisinde de ayrılık ve hüzün temasının ağır basması

A

İkisinin de sekizli hece ölçüsüyle kaleme alınmış olması

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 Tasavvuf Edebiyatı

Aşkın oduna yanıp tüteyim Mecnun olup çöllerde yiteyim Beni dağlayın dermana yeteyim Çağırılayım Mevla'm seni

Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A

Dörtlük nazım birimiyle yazıldığı

B

Tasavvuf edebiyatı nazım türlerinden ilahi özelliği taşıdığı

C

Şairin şiirde mahlasına yer verdiği

D

İlahi aşk ve vuslat arzusunu işlediği

E

Dini-tasavvufi Türk şiiri geleneğine ait olduğu

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 3 Halk Edebiyatı Nazım Şekilleri ve Türleri

Düldül'ün tırnakları ses verir taştan Kurt mu yedi seni dünkü yarıştan Ayırırlar seni dadaş gardaştan Aslan yatağından kurban seçilmez

Bu dörtlük içerik özellikleri dikkate alındığında halk edebiyatının hangi nazım türüne örnek gösterilebilir?

C

Taşlama

B

Güzelleme

D

Ağıt

E

Destan

A

Koçaklama

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 Halk Şiiri Nazım Şekilleri ve Türleri

Aşağıdaki dizelerden hangisi, halk edebiyatında eleştiri amacıyla yazılmış bir şiirden (taşlamadan) alınmış olabilir?

Bu dizeler incelediğinde eleştirel bir üslup barındıran seçenek doğru yanıt olacaktır.

A

Şu yaylanın çimenine kurbanam Nazlı yari gördüm bugün şad oldum

D

Eğri büğrü işler halkın dilinde Hak adalet kilitlenmiş kilitde

E

Bülbül ne gezersin gülün dalında Bahar erdi karlar eridi dağda

C

Ağalık vermekle, zengin yığmakla Yiğit belli olur at sürümekle

B

Yiğit olan meydandan baş esirgemez Zalimlerin zulmü kılıçtan keskin

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 İslamiyet Sonrası Türk Edebiyatı

Yüce dağ başında yatar er katarı Geçti dost kervanı eyledi batı Nideyim el ile çekilmez yateri Beni hasret koydun gül yüzlü yari

Özellikleri verilen bu dörtlük aşağıdaki nazım biçimlerinin hangisinden alınmış olabilir?

A

Mani

D

Varsağı

E

Semai

C

Destan

B

Koşma

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 6 Halk Edebiyatı - Mani

Bülbül ötmez gül yok imiş Bu dağlarda yol yok imiş Cümle âlem sultan olsa Benim yarim kul yok imiş

I. $4 + 3 = 7$ 'li hece ölçüsüyle kaleme alınmıştır.

II. Düz mani nazım biçiminin özelliklerini taşımaktadır.

III. İlk iki dize dolgu (doldurma) dizesi işleviyle kurulmuştur.

IV. Cinaslı uyak kullanımına yer verilmiştir.

V. 5. hecede durak yapılması gereken bir yapı arz eder.

Yukarıdaki dizelerle ilgili olarak numaralanmış cümlelerin hangilerinde bir bilgi yanlışı yapılmıştır?

D

Yalnız IV.

E

Yalnız V.

B

II. ve IV.

C

III. ve V.

A

I. ve III.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Verilen dörtlük düz manidir, 7'li hece ölçüsüyle yazılmıştır ve ilk iki dize uyağı tamamlama/doldurma amaçlıdır. Ancak durak 4+3 veya 3+4 şeklindedir, 5. hecede durak yoktur.

Dizelerdeki heceler sayıldığında 7'li hece ölçüsü ( $4+3$ ) olduğu görülür (I. öncül doğru).
Tek dörtlükten oluşan ve tüm dizeleri uyaklı olan bu tür düz manidir (II. öncül doğru).
İlk iki dize asıl söylenmek istenenle doğrudan ilgili olmayıp kafiyeyi uydurmak için konulan dolgu dizeleridir (III. öncül doğru).
Kafiye düzeni aaxa şeklindedir, cinaslı uyak yoktur (IV. öncül bilgi yanlışı içermez çünkü IV. öncülün doğruluğu aranıyor veya yanlıştır denmiyor; detaylı inceleyelim: 'yok imiş'ler rediftir, 'gül' ve 'yol' zengin uyak değil tam/tunç benzeri aranabilir ama IV. öncül yanlıştır çünkü cinas yoktur). Soru kökünde bilgi yanlışını soruyor.
Hece durakları 4+3 duraklıdır. 5. hecede durak yoktur (V. öncül bilgi yanlışıdır).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [I ve III'ün yanlış olduğunu düşünmek] Öğrenci 7'li ölçüyü veya doldurma dizeyi yanlış yorumlar.

C Seçeneği: [III ve V'i işaretlemek] III. öncülün doldurma dize kuralına yabancı olmak.

B Seçeneği: [II ve IV'ün yanlış olduğunu düşünmek] Mani türü ve uyak özelliklerinde kararsız kalmak.

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mantık

D Seçeneği: [Yalnız IV'ü seçmek] Cinaslı uyak olmadığını fark edememek.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Halk Şiiri & Koşma ve Semai Karşılaştırması (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu şiir parçalarının ortak olan özellikleri, aşağıdakilerden hangisidir?

Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Bu dörtlük içerik özellikleri dikkate alındığında halk edebiyatının hangi nazım türüne örnek gösterilebilir?

Bu dizeler incelediğinde eleştirel bir üslup barındıran seçenek doğru yanıt olacaktır.

Özellikleri verilen bu dörtlük aşağıdaki nazım biçimlerinin hangisinden alınmış olabilir?

Yukarıdaki dizelerle ilgili olarak numaralanmış cümlelerin hangilerinde bir bilgi yanlışı yapılmıştır?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Tiyatro & Epik Tiyatro (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Dünya Edebiyatı & Klasik Dönem ve William Shakespeare (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları & Klasisizm, Romantizm, Realizm (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm ve Önemli Romanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Ölçü, Kafiye, Şive ve Nazım Biçimleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)