AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Halk Edebiyatı & Türkü ve Mani (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.

✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi

Soru 1 Halk Edebiyatı

I. metin Yeşil kurbağalar öler göllerde Kırıldı kanadımız kaldık çöllerde Eşten dosttan ayrı düşmüş ellerde Ötme bülbül ötme şen değil bağım Vur kazmayı dağa taşa Gelsin bu dertler başa II. metin Ağlarım hatıra geldikçe gülüştüklerimiz Muhabbet kılardık dünü gün söyleşip biz Sen benden ayrılalı ey gonce dehen Dünya harap oldu yıkıldı evimiz

Bu metinlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Her iki metinde de kafiye ve raddife yer verilmiştir.

Her iki metinde de şairin adını veya mahlasını içeren tapşırma bölümü bulunmamaktadır.

I. metinde iş türkülerine özgü nakarat (kavuştak) dizelerine yer verilmiştir.

II. metin, 8'li hece ölçüsüyle yazılmış bir semaidir.

I. metin, bent ve kavuştak bölümlerinden oluşan türkü nazım türüne örnektir.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 İslamiyet Sonrası Türk Edebiyatı

Aşağıda anonim halk edebiyatından alınmış iki farklı mani örneği verilmiştir: I. Bülbül ötmez bağlarda Gül açılmaz dağlarda Kurban olam geline Böyle güzel çağlarda Derdim çoktur hangisine yanayım II. Dağlar Yar yolunu bağlar Beni yakan dağlardır Bir gün garip koysalar Eller bana ağlar

Aşağıda verilen bilgilerden hangisi, yukarıdaki şiirlerin ortak bir özelliği değildir?

Birincisi yedekli (artık), ikincisi ise kesik mani örneğidir.

Doldurma sözlerle başlanan ilk dizeler kafiye uyumu gözetilerek oluşturulmuştur.

Dörtlükler halinde veya tek dörtlük üzerine ekleme yapılarak kurulmuştur.

İkisinde de 7'li hece ölçüsü kullanılmıştır.

İki şiirde de cinaslı uyak kullanılmıştır.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Birinci şiir beş dizeden oluşan yedekli manidir ve 'bağlarda/dağlarda/çağlarda' tam uyak içerir, cinaslı uyak yoktur. İkinci şiir ise kesik manidir ve ilk dize cinaslı uyaktır (Dağlar / bağlar). Dolayısıyla iki şiirde de cinaslı uyak olduğu söylenemez.

I. şiir beş mısradan oluşmuştur ve sonuna eklenen iki mısra ile yedekli (artık) mani olmuştur. Kafiyeleri bağlar, dağlar, çağlar kelimelerindedir (tam uyak).
II. şiir ilk dizesi tek kelimelik ve eksik olan kesik (Cinaslı) manidir. 'Dağlar' ve 'bağlar' kelimelerinde cinaslı uyak vardır.
C seçeneğinde her iki şiirde de cinaslı uyak olduğu iddia edilmiştir ancak I. şiirde cinas yoktur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Aday, I. şiirdeki kafiyeleri cinas sanarak ortak olduğunu düşünür.

B Seçeneği: [Hece ölçüsü sayım hatası] Manilerin genel olarak 7'li hece ölçüsüyle yazıldığı kuralını hatırlar.

D Seçeneği: [Doldurma dize mantığı] Manilerin ilk iki dizesinin anlam bakımından zayıf, kafiyeyi uydurmak için konulan doldurma dizeler olduğunu bilir.

E Seçeneği: [Mani nazım şekli yapısı] Klasik manilerin tek dörtlükten oluştuğunu, gerekirse uzatıldığını bilir.

A Seçeneği: [Mani türlerini karıştırma] I. şiirin 5 mısra olduğunu (yedekli), II. şiirin ilk dizesinin eksik olduğunu (kesik) doğru tespit eder.

Soru 3 Divan ve Halk Şiiri Geleneği

I. metin: Bâbür'den erzâk-ı aşkı kim fetheyleye Sâlik-i rah-ı mahabbet bî-Ser ü pâdir yine Ey Bâbür gam çekme sen bu derd-i aşktan Katre-i ashaktan özge çâre-i şifâdır yine II. metin: Bülbül ne ötüşürsün bu garip elde Bahar mıdır, yaz mıdır, ay mıdır bilmem Şu garip gönlümün feryadı zârda Gurbet elde başa gelen hal mıdır bilmem

Yukarıdaki şiirlerin karşılaştırılmasıyla ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Her ikisinde de şairlerin mahlasına yer verilmiştir.

II. metin I. metne göre daha sade ve yalın bir dille oluşturulmuştur.

I. metin gazet nazım şekliyle, II. metin koşma nazım şekliyle kaleme alınmıştır.

I. metin Divan edebiyatı, II. metin halk edebiyatı geleneğiyle yazılmıştır.

İkisinde de aşka ve gurbete dair benzer tematik unsurlar işlenmiştir.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 Halk Şiiri Nazım Şekilleri ve Türleri

Bülbül ötmez dalın yok, Gözlerimde yaşın çok, Ölüm Allah'ın emri, Ayrılmaya halim yok.

Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Konusuna ve işlediği temaya göre "ağıt" türüne örnektir.

Anonim halk şiiri nazım şekli olan "mani" türündedir.

Dört dizeden oluşan ve tek bentlik şiir geleneğine aittir.

1, 2 ve 4. dize kendi arasında uyaklıdır (cinaslı/düzyazı uyak).

7'li hece ölçüsüyle söylenmiştir.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Verilen dörtlük bir mani örneğidir; ölüm ve ayrılıktan bahsetse de genel yapısı, uyak düzeni ve ölçüsü bakımından anonim halk şiirindeki düz mani geleneğine dayanır. Ağıt ise İslamiyet öncesi edebiyattaki sagunun halk edebiyatındaki karşılığıdır ve genellikle kopuz eşliğinde söylenen özel bir ezgisi vardır.

Şiirin hece sayısını hesaplayalım: 'Bül-bül öt-mez da-lın yok' -> 7 hece.
Nazım şeklini inceleyelim: Tek bentlik, aaxa uyak düzenine sahip 7'li hece ölçülü bir manidir.
Türünü inceleyelim: Her ne kadar 'ölüm' ve 'ayrılık' teması geçse de bu bir ağıt değil, anonim halk edebiyatının en yaygın nazım şekli olan manidir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Hece ölçüsü sayım hatası] Durak veya hece sayımında hata yapma riski.

A Seçeneği: [Doğru seçenek (Yanlış olan bilgi)] Adaylar şiirdeki ölüm vurgusunu görünce bu seçeneğin yanlış olduğunu fark eder.

E Seçeneği: [Anonim halk şiiri türleri] Maninin anonim halk edebiyatına ait olduğunu bilmeme riski.

D Seçeneği: [Nazım şekli yapısı] Maniyə ait yapı özelliklerinin karıştırılması.

B Seçeneği: [Uyak düzeni yanılgısı] Aday dizelerin uyak örgüsünü (dalın yok, yaşın yok, halim yok) karıştırabilir.

Soru 5 İslamiyet Sonrası Türk Edebiyatı

Aşkınla bu mahzenleri pür-nur eyle Gönlümdeki bu dertleri mesrur eyle Kıl beni aşkınla dahi mahsur eyle Sensindir kulun maksuduna erdiren

Bu dörtlük içerik ve tema özellikleri göz önüne alındığında aşağıdaki nazım türlerinin hangisinden alınmış olabilir?

Destan

Güzelleme

Taşlama

İlahi

Koçaklama

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Halk Edebiyatı & Türkü ve Mani (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu metinlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Aşağıda verilen bilgilerden hangisi, yukarıdaki şiirlerin ortak bir özelliği değildir?

Yukarıdaki şiirlerin karşılaştırılmasıyla ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Bu dörtlük içerik ve tema özellikleri göz önüne alındığında aşağıdaki nazım türlerinin hangisinden alınmış olabilir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Tiyatro & Epik Tiyatro (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Dünya Edebiyatı & Klasik Dönem ve William Shakespeare (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları & Klasisizm, Romantizm, Realizm (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm ve Önemli Romanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Ölçü, Kafiye, Şive ve Nazım Biçimleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)