Aşağıda edebiyatımızdaki bazı türlerle ilgili açıklamalar ve bu açıklamaların sonuna ayraç içinde ilgili oldukları türler verilmiştir.
I. Olağanüstü varlıkları ve olayları konu edinen ya da tarihsel bir olaya olağanüstü öğeler katarak öyküleyen anı türüdür. (Destan)
II. Klasik Türk edebiyatı geleneğinde aşk, tasavvuf, savaş, kahramanlık ve mizah gibi konuların işlendiği aruz ölçüsüyle yazılan manzum hikâyelerdir. (Mesnevi)
III. Geleneksel bir içeriğe sahip, sözlü gelenek yoluyla kuşaktan kuşağa aktarılan, genellikle aşk ve kahramanlık temalarını işleyen manzum-mensur karışık ürünlerdir. (Halk hikâyesi)
IV. Daha çok çocuk geleneklerinde yer alan, ses ve sözcük benzerliğine göre sıralanan, söyleyeni belli olmayan kalıplaşmış sözlerdir. (Tekerleme)
V. Hayal ürünü olan, bilinmeyen bir zamanda geçen, kişi ve olayları insanüstü nitelikler taşıyan, evrensel motifler barındıran kısa anlatılardır. (Masal)
✓ Doğru Cevap: B
ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
II. ve V. numaralı cümlelerdeki ayraç içindeki terimler birbiriyle karıştırılmıştır.
- I. cümle Destan türünü doğru tanımlamaktadır.
- II. cümledeki 'Klasik Türk edebiyatı geleneğinde aruzla yazılan manzum hikâyeler' tanımı Mesnevi'ye aittir ancak ayraç içinde Mesnevi yerine yanlış eşleşme kontrol edilmelidir.
- II. cümlede verilen özellik Mesnevi'yi işaret ederken, V. cümlede verilen 'hayal ürünü, bilinmeyen zaman, insanüstü nitelikler' Masal'ı işaret eder. Metinlerdeki bazı kavramların yer değiştirmesi gerekir.
- Sorunun orijinal kurgusuna göre II. ve V. öncüllerdeki açıklamalar ile terimlerin yer değiştirmesi veya eşleşen yanlışların düzeltilmesi sağlanır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:
[I. öncülün destan tanımını yanlış yorumlama]
Destan ve masal özelliklerini karıştırma ihtimali.
E Seçeneği:
[Son öncüllere odaklanma yanılgısı]
IV. ve V. öncülleri birbiriyle çeliştirme.
D Seçeneği:
[Kısmi bilgi eksikliği]
II. öncülü doğru görüp IV. öncülü yanlış yorumlama.
C Seçeneği:
[Tekerleme ve halk hikayesini karıştırma]
Çocuk gelenekleri ile halk hikayesini yanlış bağdaştırma.
B Seçeneği:
[Doğru seçenek]
Kavramların doğru eşleştirilmesiyle ulaşılan sonuç.