AYTTürk Dili ve Edebiyatı⚡ Canlı Süre Tutmalı & İnteraktif
AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Halk Edebiyatı & Aşık Edebiyatı Nazım Türleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Halk Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
📝 6 Soru⏱️ 10 Dakika🎯 ÖSYM Sınav Formatı🧠 Çeldirici & Bilişsel Teşhisli📊 Anında Karne & Net Hesabı
Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 6 Soru Cevaplandı
Soru 1Halk Edebiyatı
Dinlemez sözümü asla büyükler,
Harman yeri kapattı hep tulumlar,
Köyde kalmadı ne öküz ne develer,
Harmancılar ekinleri hep yaktılar.
Bu dörtlükte, içeriği ve eleştirisel üslubu göz önüne alındığında aşağıdaki türlerin hangisine özgü nitelikler ağırluktadır?
D
Ağıt
E
Destan
B
Taşlama
C
Varsağı
A
Koçaklama
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Verilen dörtlükte sosyal hayattaki aksaklıklar ve kişilerin davranışları eleştirilmektedir. Bu yönüyle tür taşlamadır.
Dörtlüğün teması incelenir.
Toplumsal düzenin bozuklukları ve eleştirel bir üslup aranır.
Eleştiri unsurunun halk edebiyatındaki karşılığının 'taşlama' olduğu belirlenir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Uzun olay anlatımı]Toplumsal olayları genel bir destan parçası sanma.
D Seçeneği:[Üzüntü unsuru]Olumsuzlukları ölüm veya acı temasıyla karıştırma.
C Seçeneği:[Biçimsel benzerlik]Varsağı türünün ezgisel yapısıyla karıştırma.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Eleştirel tonu ve aksaklıkları doğru analiz etme.
A Seçeneği:[Kahramanlık temasıyla karıştırma]Köydeki mücadeleci durumları kahramanlık sanma.
Soru 2Halk Edebiyatı
Aşağıdaki dizelerin hangisinde, Türk halk edebiyatında yiğitlik, kahramanlık ve savaş temalarını işleyen koçaklama türüne ait söyleyiş özellikleri belirgin olarak öne çıkmaktadır?
Bu dizelerden hangisi koçaklama türüne örnektir?
E
Bir dermansız derde düştüm bu anda,
Beni bu hâllere koyanlar kanda?
D
Ey kaşları keman, kirpikleri ok,
Sana benden başka kul olan var mı?
C
Gönül gurbet ele varma,
Ya dön gelir ya dönme yare.
Bülbül figan eder güller açılır,
Sineme bir ateş düşer deçilier.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Koçaklama, halk edebiyatında kahramanlık, savaş, yiğitlik ve mertlik konularının işlendiği nazım türüdür. B seçeneğinde geçen 'kalkan', 'koç yiğitler atlanır', 'dağlar sarsılır' gibi ifadeler bu türe özgü savaş ve kahramanlık atmosferini yansıtır.
A seçeneğinde lirik (aşk/hasret) söyleyiş hâkimdir.
B seçeneğinde savaş ve kahramanlık ögeleri (kalkan, koç yiğitler) yer alır, bu koçaklamadır.
C seçeneğinde nasihat (taşlama/güzelleme arası öğüt) vardır.
D seçeneğinde divan edebiyatı mazmunlarına benzer lirik bir söyleyiş vardır.
E seçeneğinde tasavvufi veya lirik bir yakınma söz konusudur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Gurbet teması]Gurbet ele varma ifadesi koçaklama sanılmasına yol açabilir.
D Seçeneği:[Divan tarzı söyleyiş]Kaşları keman ifadesi aşk şiirlerini (güzelleme) çağrıştırır.
E Seçeneği:[Dert ve hüzün]Dertli söyleyişler bazen koçaklamadaki mücadele ruhuyla karıştırılabilir.
A Seçeneği:[Doğa ve duygu unsurlarını karıştırma]Bülbül ve gül geçmesi nedeniyle semai veya güzelleme ile karıştırılabilir.
Soru 3Halk Edebiyatı
Türk halk edebiyatı nazım şekilleri ve türleri, kendine has biçimsel ve içerik özellikleri ile ayrışmaktadır.
Aşağıdaki açıklamalardan hangisi, ayraç içinde belirtilen terimle ilgili değildir?
A
Divan edebiyatındaki murabba nazım biçimiyle benzerlik gösteren, genellikle aşk, ayrılık gibi temaların işlendiği, dörder dizelik bentlerden oluşan ve ilk iki dizesi doldurma olan nazım şeklidir. (Mâni)
B
Sığır, yuğ ve şölen adı verilen törenlerde ortaya çıkan, doğa güçlerinin ve kahramanlıkların konu edildiği, İslamiyet öncesi Türk şiirinin en eski örneklerindendir. (Koşuk)
C
Âşık edebiyatında genellikle 11'li hece ölçüsüyle söylenen, kendine özgü bir ezgisi bulunan, dörtlük sayısı 3 ile 6 arasında değişen ve son dörtlükte şairin mahlasının geçtiği nazım biçimidir. (Koşma)
E
Bir şiirde her bendin sonunda tekrarlanan ve şiire müzikalite katan dize veya dizelerdir. (Vasıta)
D
Tekke edebiyatında, Allah'ı övmek ve O'na yalvarmak amacıyla yazılan, özel bir ezgiyle okunan ve genellikle Yunus Emre ile tanınan nazım türüdür. (İlahi)
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
E seçeneğinde 'Vasıta' olarak tanımlanan kavram, şiirde her bendin sonunda tekrarlanan dize veya dizeler değil, Divan edebiyatında vasıta beyitidir. Halk edebiyatında bentlerin sonunda tekrarlanan mısralara 'nakarat' denir.
Mâninin tanımı ve özellikleri (dörder dizelik, ilk iki dize doldurma) doğrudur.
Koşukun İslamiyet öncesi dönemde sığır ve şölenlerde söylendiği bilgisi doğrudur.
Koşmanın Âşık edebiyatındaki özellikleri (11'li hece, mahlas geçmesi) doğrudur.
İlahinin Tekke edebiyatındaki işlevi ve Yunus Emre ile özdeşleştiği doğrudur.
Vasıta, Halk edebiyatı terimi olmayıp genellikle Divan edebiyatındaki musammatlarda veya uzun nazım şekillerinde (mesnevi vb.) beyitler arası geçişi sağlayan vasıta beyitidir. Halk şiirinde tekrar eden dizelere nakarat denir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Mâni tanımının karıştırılması]Mâninin yapı özelliklerini tam hatırlayamayan adaylar bu seçeneği eleyemeyebilir.
E Seçeneği:[Vasıta ve nakarat kavramlarının karıştırılması]Doğru seçenektir. Vasıta beyiti Divan edebiyatına aittir, halk edebiyatındaki karşılığı nakarattır.
D Seçeneği:[Tekke edebiyatı nazım türleri]Nefes ile İlahi türü karıştırılabilir.
B Seçeneği:[İslamiyet öncesi dönem terimleri]Koşuk kavramını sagu ile karıştıran adaylar bu ifadeyi yanlış zannedebilir.
C Seçeneği:[Koşma özellikleri]Varsağı veya semai ile karıştırılabilir.
Soru 4İslamiyet Sonrası Türk Edebiyatı
Yüksek yüksek tepelere ev kurmasınlar
Aşiret malını da dermesinlar
Kardeşi olan da bir toya varmasın
El kızı değil mi aman, oturmasınlar
Bu şiirle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A
Düz uyak (aaab) biçiminde uyaklandığı
D
Hece ölçüsünün 8'li kalıbıyla yazıldığı
E
Redif ve kafiyeye yer verildiği
B
Gurbet ve yalnızlık temasını işlediği
C
Türkü nazım şekliyle söylendiği
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Verilen dörtlük bir türkü örneğidir. Türküler genellikle 8'li veya 11'li hece ölçüsüyle yazılır. Uyak düzeni aaab şeklindedir. Şiirde gurbet ve yalnızlık değil, gelin olma (kızın evden ayrılıp yabancı bir yere gitmesi, sılaya hasret) teması işlenmiştir.
Şiirin uyak düzeni: kurmasınlar (a), dermesinlar (a), varmasın (b - redif/uyak farkı var, düzeltelim: kurmasınlar/dermesinlar/oturmasınlar -> aaab şeklindedir).
Teması: Gelin gitme, ana baba ocağından ayrılma (gelin havası/türkü) üzerinedir; doğrudan genel anlamda 'gurbet ve yalnızlık' teması yerine evlilik/göç bağlamında sılaya yabancılaşma işlenmiştir ancak B seçeneğindeki ifade genel gurbet ve yalnızlık olarak ele alındığında türküdeki ana izleğin (gelinlik psikolojisi) daraltılması veya yanlış nitelenmesi anlamına gelir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Tema yanılgısı]Doğru seçenek budur çünkü şiir genel gurbet değil, gelin gitme (evlenme) temalıdır.
C Seçeneği:[Nazım şekli]Nakaratı ve ezgisi olmasa da anonim halk şiiri türkü formundadır.
E Seçeneği:[Ahenk unsurları]-sınlar ekleri rediftir.
D Seçeneği:[Ölçü analizi]Hece sayıları 8'lidir.
A Seçeneği:[Uyak düzeni tespiti]kurmasınlar, dermesinlar, oturmasınlar sözcükleri 'aaab' düzenindedir.
Soru 5Tasavvuf Edebiyatı
Tasavvuf edebiyatında her nazım türünün kendine has bir konusu, amacı ve işleyiş biçimi bulunmaktadır.
Aşağıdaki tanımlardan hangisi, ayraç içinde verilen nazım türüyle ilgili değildir?
A
Piri veya mürşidin, tarikat yeni katılan dervişlere tasavvufun adabını, tarikat derecelerini ve kurallarını öğütlemek amacıyla yazdığı şiirlerdir. (Nutuk)
B
Allah'ı övmek, O'na olan aşkı dile getirmek ve belirli bir makamla okunmak amacıyla yazılan tasavvuf edebiyatı nazım türüdür. (İlahi)
C
Evrenin ve insanın Allah'tan gelip yine Allah'a döneceğini (devir nazariyesini) felsefi bir bakış açısıyla anlatan şiirlerdir. (Şathiye)
D
Tarikat erbabının, vahdet-i vücut anlayışını, Hz. Muhammed ve Hz. Ali sevgisini dile getirdiği, genellikle Bektaşi şairlerce yazılan nefis şiirleridir. (Nefes)
E
Tasavvufi düşünceleri, ayet ve hadisleri iğneleyici, alaycı bir üslupla ve zâhirde saçma görünen ifadelerle aktaran şiirlerdir. (Şathiye)
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Evrenin ve insanın Allah'tan gelip yine Allah'a döneceğini anlatan nazım türü 'Şathiye' değil, 'Devriye'dir.
A şıkkında verilen tanım 'Nutuk' nazım türüne aittir ve doğrudur.
B şıkkında verilen tanım 'İlahi' nazım türüne aittir ve doğrudur.
C şıkkında devir nazariyesini anlatan şiirler için 'Şathiye' denilmiştir; ancak bu tanım 'Devriye' nazım türüne aittir.
D şıkkında verilen tanım 'Nefes' nazım türüne aittir ve doğrudur.
E şıkkında verilen tanım 'Şathiye' nazım türüne aittir ve doğrudur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Nutuk kavramının tanımı]Doğru eşleşmedir.
B Seçeneği:[İlahi kavramının tanımı]Doğru eşleşmedir.
C Seçeneği:[Devriye ve Şathiye kavramlarının karıştırılması]Aday devir konusunu şathiye ile karıştırarak bu ifadenin yanlış olduğunu ve cevabın bu olduğunu fark eder.
E Seçeneği:[Şathiye kavramının tanımı]Doğru eşleşmedir.
D Seçeneği:[Nefes kavramının tanımı]Doğru eşleşmedir.
Soru 6Halk Şiiri Nazım Türleri
Erenler meydanına varanlar,
Nefsinin esaretinden kaçanlar,
Hak yoluna baş koyup geçenler,
Bilir misin bu dünya kimindir?
Bu dörtlükte, aşağıdaki halk şiiri nazım türlerinden hangisine özgü nitelikler ağır basmaktadır?
A
Güzelleme
E
Ağıt
D
Nutuk
B
Koçaklama
C
Taşlama
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Verilen dörtlükte tarikat adabı, dervişliğe geçiş kuralları ve hak yolu öğretilmektedir. Bu nitelikler 'Nutuk' nazım türüne aittir.
Dörtlüğün teması incelendiğinde dünyevi unsurlardan arınma ve tasavvufi bir eğitim vurgulanmaktadır.
Aşık edebiyatında tarikat büyüklerinin dervişlere yol göstermek, adab erkân öğretmek amacıyla söyledikleri şiirlere 'Nutuk' denir.
Diğer seçeneklerde yer alan güzelleme sevgi/doğa, koçaklama kahramanlık, taşlama eleştiri, ağıt ise ölüm teması işler.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Dünyanın geçiciliği temasını ölüm ve yasla karıştırmak]Dünyanın geçiciliğinden bahseden her metni ağıt sanma yanılgısı
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Tarikat adabını ve dervişliğe giriş aşamalarını doğru tespit etme
B Seçeneği:[Mücadele ve erlik kavramlarını yiğitlikle karıştırmak]'Meydan', 'baş koymak' gibi ifadeleri kahramanlık unsuru sanma
C Seçeneği:[Sorgulayıcı tonu eleştiriyle karıştırmak]'Bilir misin bu dünya kimindir?' sorusunu bir yergi unsuru olarak yorumlama
A Seçeneği:[Lirik söyleyişi tasavvufi coşkuyla karıştırmak]Aşk ve duygu ağırlıklı sanarak güzellemeye yönelme
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Türk Dili ve Edebiyatı ve AYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Tiyatro" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Dünya Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Şiir Bilgisi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT • Türk Dili ve EdebiyatıAYT Türk Dili ve Edebiyatı: Halk Edebiyatı & Aşık Edebiyatı Nazım Türleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)