AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Halk Edebiyatı Nazım Biçimleri & Koşma ve Semaî (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Halk Edebiyatı Nazım Biçimleri

Gönül gurbet ele varma Ya gelinir ya gelinmez Her giden bir haber sorma Ya bilinir ya bilinmez Altın tenden tüy mü çıkar Bülbül gülden soy mu çıkar Can candan ayrı mı düşer Ya ölünür ya ölünmez

Bu dörtlüklerin nazım biçimleri, sırasıyla aşağıdakilerin hangisidir?

D

Semai - Varsağı

E

Destan - Koşma

B

Semaî - Koşma

C

Koşma - Semaî

A

Mani - Destan

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 Halk Edebiyatı

Aşağıdaki tabloda I. grupta bazı halk edebiyatı nazım biçimleri/türleri, II. grupta ise bu nazım şekilleriyle ilgili bazı terimler ve özellikler verilmiştir.

I. Destan -> I. Yavuz

II. Semaî -> II. 8'li hece ölçüsü

III. Varsayı -> III. 'Bire bhey' ünlemi

IV. İlahi -> IV. Cinaslı uyak

V. Destan -> V. Redifli kafiye

Yukarıda I. grupta yer alan nazım biçimleri/türlerinden hangisi, II. gruptakilerle eşleştirildiğinde dışta kalır?

B

II

C

III

D

IV

E

V

A

I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 3 Şiir Bilgisi

Tabloda Türk edebiyatına ait bazı nazım şekillerinin birim değerleri (nazım birimi) ve eser boyunca kullanılan birim sayıları verilmiştir.

I. ---- | Beyit | 3-5

II. Koşma | ---- | 3-6

III. Murabba | Dörtlük | ----

Yukarıdaki tabloda boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

E

Müseddes – Bent – 4-8

D

Tuyuğ – Beyit – 4-6

B

Kaside – Dörtlük – 3-6

C

Kaside – Dörtlük – 3-7

A

Kaside – Dörtlük – 4-8

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 İslamiyet Sonrası Türk Edebiyatı

Sabahın seherinde çalar dertli saz, Bülbülün figanı yakar, gelmez yaz, Gönül garip kalmış, unutmaz sızı, Dağlar ardında kalmış o yârin izi.

Bu dörtlük, biçim ve kafiye düzeni göz önüne alındığında halk edebiyatındaki nazım şekillerinden hangisine örnek oluşturur?

A

Koşma

B

Semai

C

Varsağı

E

Destan

D

Mani

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 Halk Şiiri

• Bülbül har eyler seni, Gülzar zar eyler seni, Eğer yad el değse, Ah u zar eyler seni. • Gidiyorum asırlık yoldan, Ayrı düştüm gonca gülden, Bülbül figan eder dilden, Kim duyar benim sesimi?

I. Her iki şiir de âşık tarzı halk şiiri geleneğinin ürünleridir.

II. Birincisi mani, ikincisi düz uyak düzeniyle yazılmış sekizli hece ölçüsüne sahip bir semaidir.

III. İki şiirin de ana teması ayrılık ve hasrettir.

IV. Birincisi tek bentlik anonim/âşık tarzı mani, ikincisi ise koşma veya semai nazım şekline örnektir.

V. Her iki şiirde de anlam son iki dizede yoğunlaşmakta, asıl söylenmek istenen vurucu nokta sondadır.

Verilen şiirlerin karşılaştırıldığı yukarıdaki numaralanmış yargıların hangisinde bir yanlıştır?

A

I

D

IV

E

V

B

II

C

III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Mani nazım şekillerinde asıl duygu, düşünce ve vurucu mesaj genellikle son iki dizede (cahil/doldurma olmayan asıl uyanık dizelerde) verilirken; semai nazım şekillerinde anlam tüm bende veya son dörtlüğe doğru yayılır, manideki gibi 'doldurma ilk iki dize ve asıl vurucu son iki dize' kuralı katı bir şekilde aranmaz.

Birinci şiir 7'li hece ölçüsüyle yazılmış, aaxa uyak düzenine sahip bir manidir (ilk iki dize doldurmadır, asıl anlam son iki dizededir).
İkinci şiir 8'li hece ölçüsüyle yazılmış bir semaidir.
V. yargıda her iki şiirde de asıl duygunun son iki dizede dile getirildiği söylenmiştir; bu durum mani için geçerliyken semai için her zaman geçerli değildir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [III numaralı yargının doğruluğu] Tematik inceleme doğrudur.

B Seçeneği: [II numaralı yargının doğruluğu] Ölçü ve uyak türü doğru analiz edilmiştir.

D Seçeneği: [IV numaralı yargının doğruluğu] Nazım şekilleri doğru sınıflandırılmıştır.

E Seçeneği: [Mani ile semainin yapısal özelliklerini karıştırma] Aday manideki son iki dize kuralını semaiye de yanlışlıkla genelleyebilir.

A Seçeneği: [I numaralı yargının doğruluğu] Aday her iki şiirin de halk edebiyatı ürünü olduğunu bilir.

Soru 6 Edebi Sanatlar

Dedim gonca nedir dedi dudaktır Dedim lale nedir dedi yanaktır Dedim bu naz nedir dedi haktır Dedim vazgeçelim dedi ki yok yok

Bu dizelerde aşağıdakilerden hangisi örneklendirilmemiştir?

A

Benzetme sanatı

D

İlahi aşk teması

E

Tasavvufi semboller

C

Redif kullanımı

B

Soru cevap (mürafae) tarzı

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Halk Edebiyatı Nazım Biçimleri & Koşma ve Semaî (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu dörtlüklerin nazım biçimleri, sırasıyla aşağıdakilerin hangisidir?

Yukarıda I. grupta yer alan nazım biçimleri/türlerinden hangisi, II. gruptakilerle eşleştirildiğinde dışta kalır?

Yukarıdaki tabloda boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Bu dörtlük, biçim ve kafiye düzeni göz önüne alındığında halk edebiyatındaki nazım şekillerinden hangisine örnek oluşturur?

Verilen şiirlerin karşılaştırıldığı yukarıdaki numaralanmış yargıların hangisinde bir yanlıştır?

Bu dizelerde aşağıdakilerden hangisi örneklendirilmemiştir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Tiyatro & Epik Tiyatro (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Dünya Edebiyatı & Klasik Dönem ve William Shakespeare (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları & Klasisizm, Romantizm, Realizm (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm ve Önemli Romanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Ölçü, Kafiye, Şive ve Nazım Biçimleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)