AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Edebiyatın Temel Kavramları & Edebiyatın Tarih Bilimiyle ve Gerçeklikle İlişkisi (3 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Yakup Kadri'nin Kurtuluş Savaşı yıllarını işleyen *Yaban* romanını okuyup o dönemki köylü-aydın çatışması ya da Anadolu'nun sosyal yapısı hakkında kesin sosyolojik veya tarihi yargılara varmak, edebiyat metninin işlevini yanlış okumak demektir. Benzer şekilde Kemal Tahir'in *Esir Şehrin İnsanları* romanındaki mütareke dönemi İstanbul'una bakarak dönemin siyasi tarihi birebir çözümlenemez. Çünkü sanatçı tarihsel bir vakayı laboratuvar ortamında inceler gibi aktarmaz; onu kendi estetik süzgecinden geçirerek yeniden yaratır.

I. metin Anadolu'nun iç kesimlerinden güneye inildikçe yüksek platoların yerini dağlık ve engebeli araziler alır. Bu coğrafi geçiş bölgesinde yer alan Göller Yöresi, tektonik ve karstik kökenli çok sayıda tatlı ve tuzlu su gölüne ev sahipliği yapar. Eğirdir, Beyşehir ve Burdur gölleri bu bölgede yüzölçümleri ve derinlikleriyle öne çıkan başlıca su kütleleridir. II. metin Göller Yöresi'nin mavi aynaları, sabahın ilk ışıklarıyla birlikte sarp dağların eteklerinde sessizce uyanır. Suların üzerinde dans eden hafif bir sis perdesi, kıyılardaki sazlıkları ve ulu çınarları gizemli bir rüya âlemine taşır. Buradaki her bir göl, doğanın insanoğluna sunduğu eşsiz birer huzur sığınağıdır; suları öylesine berrak ve dingin ki insan kendini akıp giden zamandan kopmuş hisseder.

Edebiyat dersinde öğretmen, metinleri işlevlerine ve oluşturuluş amaçlarına göre sınıflandırırken öğrencilerden sanatsal (edebi) metinler başlığı altında yer alan türleri örneklendirmelerini istemiştir.