AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Edebiyatın Tanımı & Edebiyatın Temel Nitelikleri (7 Soruluk Çıkmış Formatında Test)

Edebiyat, tarih boyunca farklı düşünürler tarafından çeşitli şekillerde tanımlanmıştır. Kimileri onu 'sözcüklerle resim yapma sanatı' olarak görürken, kimileri 'toplumsal bir hafıza aktarım aracı' olarak nitelendirmiştir. Bazı kuramcılar ise edebiyatı 'gerçekliğin kurgusal bir düzlemde yeniden inşası' olarak tanımlamış, bir başka grup ise 'okuyucuda estetik haz uyandıran dilsel kurgu' olarak ifade etmiştir. Tüm bu tanımların temelinde, dilin yaratıcı bir biçimde kullanılması ve bir iletinin estetik bir kaygıyla aktarılması yatmaktadır. Bu tanımlar dikkate alındığında; I. Dilin araç olarak kullanılması, II. Estetik bir kaygı taşıması, III. Toplumsal faydayı önceliklendirmesi, IV. Sözlü veya yazılı olarak gerçekleştirilmesi özelliklerinden hangileri tüm tanımlarda ortak bir payda olarak kabul edilebilir?

Mert, arkadaşı Selin'e mesaj atarak 'Yarın akşamki sinema etkinliğine gelmek ister misin?' diye sordu. Selin, 'Harika olur, saat kaçta buluşuyoruz?' diye cevap verdi ve Mert ile anlaştılar.

'Roman' kelimesi Batı dillerinden dilimize geçmiş, başlangıçta 'hikaye' anlamında kullanılmış; zamanla türün gelişimiyle bugünkü teknik anlamını kazanmıştır. Tanzimat döneminde 'roman' kavramı, 'mesnevi' ve 'halk hikayesi' geleneklerinin bir sentezi olarak tartışılmaya başlanmıştır. İlk örnekler Ahmet Mithat Efendi ile verilmiş, teknik açıdan kusursuz örnekler ise Halit Ziya Uşaklıgil ile edebiyatımızda yerini almıştır. Roman, sadece bir olay örgüsü değil, aynı zamanda toplumsal değişimin bir aynası olarak görülmüştür.

Doktor Selin: 'Hastanın satürasyonu düştü, hemen entübe etmemiz lazım.' Köylü Mehmet: 'Bizim tarlanın bereketi bu sene gayet yerinde, ekinler boy verdi.' Gençler: 'Kanka, bu olay çok fena patladı, herkes birbirine girdi.'

Müzik, insan ruhuna hitap eden, zaman içerisinde akıp giden bir sanattır. Resim ise bir anı donduran, mekanda var olan görsel bir sanattır. Edebiyat, dil aracılığıyla zihinde imgeler oluşturan, hem işitsel hem de zihinsel bir süreçtir. Tüm bu sanatlar, insanın estetik ihtiyacını karşılamak ve dünyayı yeniden yorumlamak amacıyla ortaya çıkmıştır. Sanatçı, kullandığı malzemeyi (ses, boya, kelime) kendi estetik süzgecinden geçirerek özgün bir eser ortaya koyar.

Aşağıdaki tabloda bazı sanat dalları ve kullandıkları araçlar verilmiştir: | Sanat Adı | Dalı | Kullanılan Araç | | :--- | :--- | :--- | | Müzik | I | Ses | | Bale | II | Hareket | | Resim | Görsel | III |

A) Tarihsel süreçte toplumların nasıl değiştiğini, sınıflar arası çatışmaları ve ekonomik yapıların insan ilişkilerine etkisini inceleyen metinler. (Sosyoloji) B) İnsanın iç dünyasını, bilinçaltı süreçlerini, korkularını ve travmalarını derinlemesine analiz eden metinler. (Psikoloji) C) Bir bölgenin iklimi, bitki örtüsü ve yeryüzü şekillerinin insan yaşamı üzerindeki etkilerini anlatan metinler. (Coğrafya) D) Varlığın özünü, yaşamın anlamını, iyi ve kötünün ne olduğunu sorgulayan metinler. (Tarih) E) Düşünceyi doğru bir şekilde yapılandırma, akıl yürütme ve çıkarım yapma süreçlerini içeren metinler. (Mantık)