AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Edebi Sanatlar & Söz Sanatları (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Edebi Sanatlar

Hasretinden bir okyanus taşırdım, Kirpiklerimin ucunda dalgalanır fırtına, Dünyayı ayağımın altına sererdim de, Bir senin kalbine sığamadım.

Bu dizelerde aşağıdaki söz sanatlarından hangileri vardır?

A

Telmih - Teşbih

B

Mecazımürsel - Tezat

C

Kinaye - Teşhis

D

İstiare - Mübalağa

E

İntak - Tenasüp

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 Edebi Sanatlar

Gönlüm bir esrarengiz yapraktır rüzgârda Sessiz sedasız düşer zamanın nehrine Uzak ufukların ardında bir şehir var Sanki masallardan kalma bir düş gibi

Bu dizelerde yer alan en belirgin söz sanatı, aşağıdakilerden hangisinde kullanılmamıştır?

A

Çöl ortasında yalnız bir vaha gibidir umutlarımız

B

Sular sararmış bir yaprak gibi yüzüyor akarsuda

C

Karanlık gecelerde bir meşale gibi parlıyor gözlerin

D

Gümüş tepsilerde sunuluyor hayat bize zahmetsiz

E

Zamanın kapıları açılır birdenbire akşamüstü

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Öncül dizelerde 'Gönlüm bir yapraktır' ve 'bir düş gibi' ifadeleriyle açık benzetme (teşbih-i tam) sanatı yapılmıştır. D seçeneğinde ise benzetme unsurlarından yalnızca benzeyenin veya kendisiyle benzetilenin kullanıldığı açık istiare (eğretileme) sanatı vardır (gümüş tepsiler ile sunulan hayat kastedilmiş, benzetme yönüyle açık istiare yapılmıştır).

Öncüldeki dizeler incelenir ve 'gönlüm bir yapraktır', 'bir düş gibi' benzetme ögeleri tespit edilir.
Sorunun kökünde aranan sanatın 'Teşbih (Benzetme)' olduğu belirlenir.
A, B, C ve E seçeneklerinde 'gibi' edatıyla veya benzetme unsurlarının tam verilmesiyle teşbih yapıldığı görülür.
D seçeneğinde ise benzetme amacı gütmeden bir benzetme unsuru eksik verilerek istiare yapıldığı tespit edilir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Teşbih sanatı] 'gibidir' edatı ile benzetme yapılmıştır.

B Seçeneği: [Teşbih sanatı] 'gibi' edatı kullanılarak benzetme yapılmıştır.

C Seçeneği: [Teşbih sanatı] 'gibi' edatı kullanılarak benzetme yapılmıştır.

D Seçeneği: [İstiare ve benzetme karıştırılması] Benzetme sanatı aranırken istiare sanatının fark edilememesi.

E Seçeneği: [Benzer yapı] Zamanın kapıları benzetmesi veya dolaylı benzetme algısı.

Soru 3 Edebi Sanatlar

Gülün dalında öter bülbül nâlân olur Görenler seni gonca bir gül zanneder Yoluna döküldü hep yapraklar zamanla Sonbahar geldi diye dağlar perişan olur

Bu dizelerde yer alan en belirgin edebi sanatlar aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

A

Hüsnütalil – teşbih

B

İstifham – teşbih

C

Hüsnütalil – tekrir

D

Tekrir – telmih

E

Teşbih – telmih

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 Edebi Sanatlar (Söz Sanatları)

Aşağıda verilen dizelerin hangisinde tezat (karşıtlık) sanatı kullanılmıştır?

Aşağıdaki dizelerin hangisinde birbirine zıt kavramlar bir arada verilerek tezat sanatı yapılmıştır?

A

Gök mavi, dal yeşil, tarla sarı Kuşların dairesinde bir neşe

B

Ağlamaktan yorulmuş bu gözler Gülmeyi unutmuş eski yazlar

C

Kimi gündüz yandığı nardan Kimi gece üşür karın altından

D

Yollar uzun, ömür kısa bu handa Bir rüya gördük sanki cihanda

E

Zaman akar su gibi bulanık Uzaklarda kalmış o son tandık

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 Edebi Sanatlar

Aşağıdaki dörtlükte dize sonlarında yer alan ses benzerlikleri ve anlam çeşitliliği dikkate alınarak bir edebi sanat yapılmıştır: Bağban yaz gülü al sineme yaz, Bülbül figan eder ağlar yazın yaz. Bir ayrılık bir yoksulluk bir de yaz,

Bu dörtlükteki dize sonlarında bulunan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?

A

Teşbih

B

Tevriye

C

Kinaye

D

Cinas

E

Mecazımürsel

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 6 Edebi Sanatlar

Aşağıdaki dizelerin bazılarında ayraç içinde verilen edebi sanatlar örneklenmiştir.

I. Ne günden gunedir bu gamlı yollar Bu gamlı yollardan geçerken kollar (akis)

II. Eğlen ey sanatkâr, kaçılmaz o yoldan Kaçılmaz gidenler dönmez ki geriye (tezat)

III. Gül gül dedi bülbüle, bülbül gül dedi (tecrid)

IV. Siyah zülfün olaydım döküleydim gerdana (hüsnütalil)

V. Ankara kışını giyinir bir gün (mecazımürsel)

Numaralanmış dizelerin hangisinde, ayraç içinde verilen sanat yoktur?

A

I.

B

II.

C

III.

D

IV.

E

V.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

III numaralı dizede 'tecrid' sanatı değil, kelimelerin yer değiştirmesiyle yapılan 'leff ü neşir' veya tekrara dayalı akis/tekrir sanatı vardır. Tecrid, bir varlığı özelliklerinden soyutlama sanatıdır.

I. Cümle ögelerinin yer değiştireceği şekilde çapraz tekrarlanması 'akis' sanatıdır (Doğru).
II. 'Gidenler dönmez' ifadesinde zıtlık bağlamı veya doğrudan 'kaçılmaz / kaçılmaz' yapıları tezat barındırmaktadır (Doğru).
III. 'Gül' ve 'bülbül' kelimelerinin karşılıklı tekrarlanması tecrid değil, tekrir veya leff ü neşir kapsamındadır; tecrid yoktur (Yanlış).
IV. Zülfün dökülme sebebinin gerdana yakışması güzel nedene (hüsnütalil) bağlanmıştır (Doğru).
V. Ankara şehri kastedilerek insan veya kıyafet unsuru yerine şehir adının kullanılması mecazımürseldir (Doğru).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Akis sanatını karıştırmak] Aday akis sanatının tanımını yanlış yorumlayabilir.

B Seçeneği: [Tezat sanatını gözden kaçırmak] Zıt kavramların uzak olduğunu düşünmek.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Tecrid tanımının yanlış verildiğini fark etmek.

D Seçeneği: [Hüsnütalil yerine başka sanat aramak] Güzel neden bulma mantığını karıştırmak.

E Seçeneği: [Mecazımürsel ad aktarmasını karıştırmak] Şehir adı kullanımını yer-insan ilişkisiyle karıştırmak.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Edebi Sanatlar & Söz Sanatları (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu dizelerde aşağıdaki söz sanatlarından hangileri vardır?

Bu dizelerde yer alan en belirgin söz sanatı, aşağıdakilerden hangisinde kullanılmamıştır?

Bu dizelerde yer alan en belirgin edebi sanatlar aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Aşağıdaki dizelerin hangisinde birbirine zıt kavramlar bir arada verilerek tezat sanatı yapılmıştır?

Bu dörtlükteki dize sonlarında bulunan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?

Numaralanmış dizelerin hangisinde, ayraç içinde verilen sanat yoktur?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Tiyatro & Epik Tiyatro (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Dünya Edebiyatı & Klasik Dönem ve William Shakespeare (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları & Klasisizm, Romantizm, Realizm (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm ve Önemli Romanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Ölçü, Kafiye, Şive ve Nazım Biçimleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)