AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Edebi Akımlar & Realizm (Gerçekçilik) (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Güneş batarken iskeledeki balıkçı barınaklarının arkasında, rüzgarın şiddetinden rengi solmuş mavi boyalı tahtalar gıcırdıyordu. Yaşlı taklacı Niko, nasırlı elleriyle ağın sökülen yerlerini dikerken, çırağı Ali ses vermeden mazot tenekesinin üzerine oturmuştu. Denizin ağır kokusu, sığ kesimlerdeki yosunların buruk esintisiyle karışıyordu. Niko, başını kaldırmadan mırıldandı: "Oğul, bu deniz ekmek kapısıdır ama sabır da ister." Ali, sönmeye yüz tutmuş izmariti denize fırlattı, gözlerini uzaktaki paslı vapurun bacasından tüten siyah dumana dikti.

19. yüzyılın son çeyreğinde plastik sanatlardaki değişim dalgasının bir yansıması olarak doğan bu akım, dış dünyanın nesnel gerçekliğini değil, sanatçının zihninde uyandırdığı anlık duyumları ve izlenimleri yansıtmayı hedefler. Bu anlayışı benimseyen bir yazar, doğayı ya da nesneyi olduğu gibi aktarmaktan kaçınır; onun yerine sisli, bulanık ve kişisel bir süzgeçten geçirilmiş hayaller dünyasını kurar. Biçim ve ölçü kaygısının arkaya itildiği, dilin ve anlatımın tamamen öznel bir müzikaliteyle biçimlendiği bu sanat evreninde, mutlak gerçeğin bilgisine ulaşılamayacağı kabul edilir.

Geniş caddenin köşesindeki kahvenin önünde soluklanan ihtiyar adam, yıllar önce bıraktığı bu kasabanın şimdi ne kadar yabancılaştığını düşünüyordu. Kendi kendine mırıldandı: "İnsan, toprağından kopunca bir kök gibi kuruyormuş meğer." Oysa bu sırada, kasabanın en görkemli konağında oturan genç kaymakam, ihtiyar adamın varlığından tamamen habersiz, masasının başında yeni çıkacak kararnameleri inceliyordu. Yazar, tam bu noktada araya girerek, "Eğer ihtiyar biraz daha erken gelseydi, belki de kaderin onlara hazırladığı o acı sürprizi önleyebilirdi; ne yazık ki zaman, merhametsiz bir çark gibi dönüyordu," diyerek iç çekti. Okurun henüz tanımadığı bu ihtiyar, yılların bükemediği sırtıyla yürümeye devam etti.

Şafak çökerken sararmış yapraklar arasında yürüyen şair, ruhunun derinliklerindeki hznü doğanın solgun renkleriyle örtüştürür. Dış dünyanın gerçeği olduğu gibi değil, kendi iç dünyasında uyandırdığı izlenimlerle, tınıların ve renklerin gizemli bir müziği eşliğinde aktarır. Sözcükler birer anlam aracı olmaktan çok, çağrışım gücü yüksek tınılar olarak kurgulanmıştır.