AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Edebî Akımlar & Batı Edebiyatı Akımları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Batı edebiyatında ortaya çıkan bazı edebî akımların temel kabulleri ve sanat anlayışları şunlardır:

Şiir sanatına ilişkin çeşitli poetik görüşlerin numaralandırılmış cümlelerde ifade edildiği şu parçada, edebi akımlarla ilgili değerlendirmeler yapılmıştır: (I) Şiirde biçimsel kusursuzluğu ve ölçü-uyak gibi kalıpları şiddetle reddeden sembolistler, dış dünyanın gerçeğini olduğu gibi yansıtmayı amaçlar. (II) Şair, kelimelerin sözlük anlamının ötesine geçerek onların musiki değerine ve çağrıştırım gücüne önem vermelidir. (III) Anlamın herkes tarafından aynı şekilde anlaşılması yerine, okuyucunun zihninde farklı hayaller uyandırması esas alınmalıdır. (IV) Dış dünya, nesnel gerçekliğiyle değil; şairin iç dünyasında uyandırdığı izlenimler, hayaller ve semboller aracılığıyla aktarılmalıdır. (V) Şiirde sözcüklerin seçimi resim yapar gibi betimlemelerle değil, adeta bir müzik eseri gibi kulağa hitap eden ses uyumlarıyla gerçekleştirilmelidir.

19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarında pozitivist ve materyalist anlayışa bir tepki olarak doğan bu akım, dış dünyanın nesnel gerçekliğinden ziyade, sanatçının iç dünyasının ve ruhsal çalkantılarının dışa vurulması gerektiği inancını savunmuştur. Resim sanatından edebiyata geçen bu anlayışta, modern şehir hayatının yarattığı bunalım, yalnızlık, yabancılaşma ve korkular çarpıcı imgelerle yansıtılmış; mantığın sınırları zorlanmıştır.

Türk edebiyatında Batılı anlamda ilk eserlerin verildiği Tanzimat Dönemi'nde, dönemin genel felsefi ve sanatsal yönelimleri I. ve II. dönemde farklılık göstermiştir. I. dönem sanatçıları toplumu eğitme misyonunu üstlenirken biçimde eski, özde yeni bir anlayış benimsemiş; II. dönem sanatçıları ise 'sanat için sanat' anlayışına yönelerek bireysel temaları işlemiştir.