AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Divan Edebiyatı & Tasavvufi Eserler ve Gülşehri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.

✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi

Soru 1 Divan Edebiyatı

Türk tasavvuf edebiyatının en önemli alegorik eserlerinden biri olan Gülşehri'nin *Mantıku't-Tayr* adlı eseri, Feridüddin Attâr'ın aynı adlı eserinden hareketle kaleme alınmıştır. Eser, şekil ve içerik bakımından divan şiirinin geleneksel unsurlarını barındırır.

Aşağıdakilerden hangisi Mantıku't-Tayr ile ilgili olarak söylenemez?

Aruz ölçüsüyle ve nazım biçimi olarak mesnevi nazım şekliyle kaleme alınmıştır.

Konu düz yazıyla (mensur) oluşturulmuş, aralara serpiştirilen manzum parçalarla eser zenginleştirilmiştir.

Eserdeki kuşların yaptığı yolculuk, tasavvuftaki nefs mertebelerini ve seyr-ü sülûk aşamalarını simgelemektedir.

14. yüzyıl Anadolu Türk edebiyatının kurucu ve önemli şairlerinden biri olan Gülşehri tarafından yazılmıştır.

Eserde işlenen temel tema, insanın nefsini yenerek ilahi aşka ulaşma çabasını anlatan Vahdet-i Vücut düşüncesidir.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 Şiir Bilgisi ve Edebiyat Dönemleri

I. Erişti mülk-i şitâ zîb ü zîver erdi cihâna Saraldı bağ ü bostan döndü yir yüzü kehkeşâna II. Bahar erişip de taun açanda Yeşil baş hevesli sular coşanda Koyun kuzu ile kıra göçende Yaylalar yaylaması sevcedir

Birincisi Fuzûlî'den, ikincisi Dadaloğlu'ndan alınan bu dizeler için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Her ikisinde de doğa olaylarının insan üzerindeki yansımaları işlenmiştir.

Her iki şiir de dörtlük nazım birimiyle kurulmuştur.

I. şiir divan edebiyatı geleneğine, II. şiir halk edebiyatı geleneğine aittir.

I. şiir Arapça ve Farsça kelime ve tamlamalarla doluyken, II. şiir tamamen sade bir Türkçe ile söylenmiştir.

I. şiirde aruz vezni, II. şiirde hece vezni kullanılmıştır.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 3 Divan Edebiyatı Akımları

Divan edebiyatında özellikle Hint alt kıtasındaki şairlerin üslup özelliklerinden etkilenilerek ortaya çıkan; günlük hayattan uzak, tamamen zihinsel tasarımlara ve ince hayallere dayanan bir anlatım yolu benimsenmiştir. Bu anlayışta sözü uzatmak, anlamı birkaç kat derinliğe gömmek ve okuyucuyu zihinsel bir bulmaca çözmeye yöneltmek temel amaçtır. Nailî ve Neşâtî gibi isimlerin öncülük ettiği bu akım, Şeyh Galip'in Hüsn ü Aşk mesnevisinde zirveye ulaşmıştır.

Bu parçada söz edilen Divan edebiyatı akımı aşağıdakilerden hangisidir?

Türki-i Basit

Sebk-i Hindî

Nev-Yunanilik

Hikemî tarz

Mahallîleşme

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 Divan Edebiyatı

Divan edebiyatı sanatçıları ve eserleri üzerine yapılan bazı eşleştirmelerde bilgi yanlışlıkları bulunmaktadır.

I. -----, hamse sahibi usta bir şair olup Türkçe divanının yanı sıra Azeri Türkçesiyle yazdığı şiirleriyle tanınır ve Lâmiî Çelebi olarak bilinir.

II. -----, Sebk-i Hindi tarzının Türk edebiyatındaki en önemli temsilcilerinden biridir ve Nairî mahlasıyla yazdığı gazelleriyle ünlüdür.

III. -----, tezkere türünün edebiyatımızdaki ilk örneği olan Heşt Behişt adlı eserin yazarıdır.

IV. -----, Anadolu'da divan şiirinin kurucularından kabul edilen, şiirlerinde mutasavvıf kimliğiyle öne çıkan ve Garipnâme adlı mesnevisiyle tanınan sanatçıdır.

V. -----, Kanuni Mersiyesi ile tanınan, kaside nazım şeklindeki ustalığıyla 'Şeyhüşşuara' unvanını alan divan şairidir.

Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde, boş bırakılan yere ayraç içindeki sanatçı getirilirse verilen bilgi yanlış olur?

III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

I numaralı öncülde adı geçen ve Azeri Türkçesiyle yazdığı şiirleri, hamse sahibi olmasıyla tanınan sanatçı Lâmiî Çelebi değil, Ali Şîr Nevâî ya da Fuzûlî gibi isimlerle karıştırılan Ali Şîr Nevâî'dir (veya öncüldeki tanım Fuzûlî veya Ali Şîr Nevâî'ye aittir, Lâmiî hamse sahibidir ancak Azeri Türkçesiyle değil Osmanlı sahasında yazmıştır).

Öncüllerdeki sanatçı-eser eşleştirmeleri tek tek incelenmiştir.
I. öncüldeki hamse sahibi ve Azeri Türkçesiyle yazma özellikleri Fuzûlî veya Ali Şîr Nevâî'yi düşündürtür; Lâmiî Çelebi ise Bursa sahasında yazmış, Farsçadan çevirileriyle tanınan bir hamse şairidir.
Diğer öncüllerdeki bilgiler (Sehî Bey'in Heşt Behişt'i, Âşık Paşa'nın Garipnâme'si, Baki'nin Kanuni Mersiyesi) tamamen doğrudur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Doğru seçenek] Aday, Lâmiî Çelebi'nin hamse sahibi olduğunu bilip öncülü doğru kabul edebilir ancak Azeri Türkçesi vurgusu yanlıştır.

D Seçeneği: [Âşık Paşa Garipnâme] Garipnâme Âşık Paşa'nındır.

E Seçeneği: [Bâkî Kanuni Mersiyesi] Kanuni Mersiyesi Bâkî'ye aittir.

B Seçeneği: [Nâilî bilgisi] Nâilî, Sebk-i Hindî'nin önemli temsilcisidir.

C Seçeneği: [Sehî Bey tezkiresi] Heşt Behişt ilk tezkeredir.

Soru 5 Divan Edebiyatı

Eski Türk edebiyatının oluşum döneminde Anadolu'da tasavvufi düşünceyi yayan, mesnevi nazım şeklinin ilk örneklerini veren ve Farsça eserler kaleme alarak dönemin kültür dilini şekillendiren bazı önemli sanatçıların özellikleri şunlardır:

I. Eserlerinde genellikle tasavvufi düşünceyi ve sade bir Türkçeyi benimsemiş, mesnevi türündeki "Risaletü'n-Nushiyye" adlı didaktik eseriyle tanınmıştır.

II. Mantıku't-Tayr adlı eseri Farsçadan Türkçeye çevirmiş, aynı zamanda Gülşehri'nin de hocası olarak bilinen ve Anadolu'daki divan şiirinin temellerini atan XIV. yüzyıl mutasavvıf şairidir.

III. İran edebiyatından çevirdiği veya uyarladığı eserlerle tanınan, özellikle "Hüsrev ü Şirin" mesnevisiyle ün kazanan ve divan şiirinde mahlas kullanan ilk şairler arasında yer alır.

IV. Asıl adı Mehmed olan, 14. yüzyılda yaşamış ve İskendername adlı ansiklopedik mesnevisiyle hem tarihi hem coğrafi bilgileri şiirleştirmiştir.

Bu öncüllerde, aşağıdaki sanatçılardan hangisiyle ilgili bir bilgi verilmemiştir?

Şeyyad Hamza

Ahmedi

Gülşehri

Hoca Dehhani

Yunus Emre

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Öncüllerde verilen bilgiler incelendiğinde Hoca Dehhani ile ilgili herhangi bir açıklama bulunmamaktadır.

I numaralı öncül Yunus Emre'nin 'Risaletü'n-Nushiyye' adlı eserine ve tasavvufi yönüne işaret etmektedir.
II numaralı öncül Mantıku't-Tayr çevirisi ve Gülşehri'nin hocası olma özelliğiyle Ahmedi/Şeyhi veya Hoca Mahmut gibi isimleri düşündürse de, Gülşehri'nin hocası olan kişi genellikle Âşık Paşa veya Hoca Mahmud'dur; ancak IV. öncül Ahmedi'dir.
III numaralı öncül 'Hüsrev ü Şirin' yazarı Şeyhi'yi tarif etmektedir.
IV numaralı öncül 'İskendername' yazarı Ahmedi'yi tanımlamaktadır.
Hoca Dehhani divan edebiyatında din dışı konularda şiir yazan ilk şair olarak bilinir ancak metinlerde bu bilgiye yer verilmemiştir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Metinde Hoca Dehhani'ye ait hiçbir ibare veya eser yer almamaktadır.

E Seçeneği: [İskendername'nin yazarını unutmak] IV numaralı öncüldeki İskendername'yi Ahmedi ile eşleştirir.

D Seçeneği: [Gülşehri'nin Mantıku't-Tayr eserini gözden kaçırmak] II numaralı öncüldeki açıklamayı Gülşehri ile eşleştirir.

A Seçeneği: [Yunus Emre'nin sadece ilahileriyle bilindiğini zannetmek] Risaletü'n-Nushiyye eserini Yunus Emre'ye atfederek I numaralı öncülü eler.

C Seçeneği: [Şeyyad Hamza ile Şeyhi'yi karıştırmak] Aday III. öncüldeki Hüsrev ü Şirin'i Şeyyad Hamza ile karıştırabilir.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Divan Edebiyatı & Tasavvufi Eserler ve Gülşehri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Aşağıdakilerden hangisi Mantıku't-Tayr ile ilgili olarak söylenemez?

Birincisi Fuzûlî'den, ikincisi Dadaloğlu'ndan alınan bu dizeler için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Bu parçada söz edilen Divan edebiyatı akımı aşağıdakilerden hangisidir?

Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde, boş bırakılan yere ayraç içindeki sanatçı getirilirse verilen bilgi yanlış olur?

Bu öncüllerde, aşağıdaki sanatçılardan hangisiyle ilgili bir bilgi verilmemiştir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Tiyatro & Epik Tiyatro (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Dünya Edebiyatı & Klasik Dönem ve William Shakespeare (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları & Klasisizm, Romantizm, Realizm (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm ve Önemli Romanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Ölçü, Kafiye, Şive ve Nazım Biçimleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Aşağıdakilerden hangisi *Mantıku't-Tayr* ile ilgili olarak söylenemez?

Birincisi Fuzûlî'den, ikincisi Dadaloğlu'ndan alınan bu dizeler için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Bu parçada söz edilen Divan edebiyatı akımı aşağıdakilerden hangisidir?

Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde, boş bırakılan yere ayraç içindeki sanatçı getirilirse verilen bilgi yanlış olur?

Bu öncüllerde, aşağıdaki sanatçılardan hangisiyle ilgili bir bilgi verilmemiştir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Tiyatro & Epik Tiyatro (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Dünya Edebiyatı & Klasik Dönem ve William Shakespeare (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları & Klasisizm, Romantizm, Realizm (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm ve Önemli Romanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Ölçü, Kafiye, Şive ve Nazım Biçimleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Aşağıdakilerden hangisi Mantıku't-Tayr ile ilgili olarak söylenemez?