AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Divan Edebiyatı & Sanatçılar ve Eserler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.

✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi

Soru 1 Divan Edebiyatı

Divan edebiyatında sanatçıların üslupları ve eserleri incelenirken bazı kavram ve isim karışıklıkları yaşanabilmektedir.

I. Türkçe telif ilk tezkere olan Heşt Behişt'in yazarıdır ve sade nesir anlayışına yakın bir dili benimsemiştir.

II. 17. yüzyılda Sebk-i Hindî akımının Türk edebiyatındaki öncülerinden olup hikemî şiir çığırının en büyük temsilcisidir.

III. Divan edebiyatında süslü nesrin kurucusu kabul edilir; Tazarruname adlı eseri ünlüdür.

IV. 16. yüzyılda yaşamış, 'Şairler Sultanı' olarak anılmış ve divan şiirinin zirve isimlerinden biri olmuştur.

V. Divan şiirinde toplumsal eleştiriyi ve düşünceyi ön plana çıkaran hikemî tarzın kurucusudur; Hayriyye ve Hayrabad şairidir.

Numaralanmış cümlelerle birlikte verilen sanatçı adları veya özellikleri dikkate alındığında hangi ikisi yer değiştirirse bilgi yanlışlığı giderilmiş olur?

I. ve III.

II. ve IV.

II. ve V.

IV. ve V.

III. ve V.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 Divan Şiiri

Şöyle ki seher vaktinde gülistâna girüp bülbülnümâ âvâz ile efgân eyleyelim Câm-ı Cem nûş edüp Cemşîd devrini yâd edüp bu dehrin safâsını seyrân eyleyelim Gülşen-i âlemde ser-â-ser hüner var iken biz dahi bir nevâ-yı nâlân eyleyelim Gidelim dûş dûşâ ey meh-veş yürü Kâğıthane'ye Gah varup nehir kenarında hırâmân olalım Gah varup Kasr-ı Hümâyun seyrine hayrân olalım Gah gazel okuyup gâh mısra-giryân olalım Gidelim dûş dûşâ ey meh-veş yürü Kâğıthane'ye

Bu dizelerde divan şiiri geleneğinin hangi özelliği örneklendirilmemiştir?

Yaşanan somut mekânları (Kâğıthane) ve günlük yaşamın zevklerini şiire taşıma

Soyut ve metafizik konuları ele alarak dünyevî zevklerden tamamen uzak durma

Aruz ölçüsü ve zengin uyak anlayışıyla ahenk sağlama

Arapça ve Farsça tamlamalarla örülü, süslü bir dil kullanma

Mitolojik ve tarihî kişiliklere (Câm, Cemşîd) atıfta bulunma

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Metinde Kâğıthane gibi somut ve dönemin mesire yerleri ile dünyevî zevkler (eğlence, gezinti) işlenmiştir. Dolayısıyla dünyevî zevklerden tamamen uzak durulduğu söylenemez.

Metin incelendiğinde 'Kâğıthane'ye gidelim' denilerek somut ve yaşanılan bir mekâna atıf yapıldığı görülür.
Câm-ı Cem ve Cemşîd adları ile mitolojik/tarihî unsurlar kullanılmıştır.
Arapça-Farsça kelime ve tamlamalar (gülistân, efgân, nûş edüp) mevcuttur.
Mahallîleşme eğiliminin ve İstanbul hayatının etkileri somut bir şekilde yansıtılmıştır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Metin tamamen dünyevî zevkleri ve eğlenceyi konu edinmiştir, soyutlukla sınırlı değildir.

E Seçeneği: [Ahenk unsurlarını göz ardı etme] Ölçü ve uyak düzenine dikkat etmeyen adaylar bu şıkka şüpheyle yaklaşabilir.

B Seçeneği: [Dilin sade olduğunu sanma] Aday, mahallileşme etkisini görünce dilin tamamen saf Türkçe olduğunu zannedebilir.

A Seçeneği: [Mitolojik unsurların bulunmadığını düşünme] Câm-ı Cem ve Cemşîd adlarını gözden kaçıran adaylar bu şıkka yönelebilir.

C Seçeneği: [Somut mekân vurgusunu fark edememe] Divan şiirini sadece soyut sanan adaylar bu şıkkı eleyebilir.

Soru 3 Divan Edebiyatı

Divan edebiyatı geleneğinde bazı şairler belirli nazım biçimleri, türler ya da akımlarla özdeşleşmiş, edebiyat tarihimizde bu yönleriyle kalıcı bir yer edinmiştir. Nitekim ----

Bu cümle akışına göre aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa bilgi yanlışı ortaya çıkar?

17. yüzyılın önemli mısra ve hikemî tarz şairlerinden olan Nef'î, gazelleriyle tanındığı kadar dönemin devlet adamlarını eleştirdiği Sihâm-ı Kaza adlı eserindeki sert yergileriyle de bilinir.

Ziya Paşa, divan şiiri geleneğine tamamen bağlı kalarak hiçbir yenilik arayışına girmemiş, Batı etkisindeki yenileşme döneminde de eski tarz şiirleri savunmakla yetinmiştir.

Nedim, Lale Devri'nin neşesini, eğlence hayatını ve İstanbul'un semtlerini şiirlerinde başarıyla yansıtmış; mahallîleşme akımının en önemli temsilcisi olmuştur.

Şairlerin sultanı olarak tanınan Bâkî, gazel ve kasidelerindeki kusursuz ahenk ve İstanbul Türkçesini ustalıkla kullanmasıyla öne çıkmıştır.

Şeyh Galip, tasavvufi düşüncenin ve aşkın alegorik olarak işlendiği Hüsn ü Aşk adlı mesnevisiyle Sebk-i Hindî akımının Türk edebiyatındaki en büyük temsilcileri arasında yer alır.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Ziya Paşa divan şiiri geleneğine bağlı kalmakla birlikte, yazdığı 'Harabat' mukaddimesiyle tezat oluşturacak şekilde 'Şiir ve Hakikat' makalesinde ve yeni edebiyat anlayışında Batı tarzı yenilikleri savunmuş, ikircikli bir tutum sergilemiştir. Bu nedenle divan şiirine tamamen bağlı kalıp yenilik arayışına hiç girmediğini söylemek yanlıştır.

A seçeneğinde Şeyh Galip ve Hüsn ü Aşk eseri ile Sebk-i Hindî ilişkisi doğrudur.
B seçeneğinde Bâkî'nin 'Sultânü'ş-Şuarâ' unvanı ve İstanbul Türkçesindeki ustalığı doğrudur.
C seçeneğinde Nef'î'nin hiciv sahasındaki başyapıtı Sihâm-ı Kaza ve hikemî/yergi üslubu doğrudur.
D seçeneğinde Nedim'in Lale Devri ve mahallîleşme akımıyla özdeşleşmesi doğrudur.
E seçeneğinde Ziya Paşa'nın yenilik arayışına hiç girmediği iddiası yanlıştır; çünkü Ziya Paşa Tanzimat döneminde ikili bir kimlik sergilemiş, hem eski hem yeni edebiyat arasında köprü olmaya çalışmıştır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Nef'î ve Sihâm-ı Kaza] Doğrudur, çeldirici değildir.

A Seçeneği: [Şeyh Galip ve Sebk-i Hindî ilişkisi] Doğrudur, çeldirici değildir.

B Seçeneği: [Bâkî ve İstanbul Türkçesi] Doğrudur, çeldirici değildir.

D Seçeneği: [Nedim ve Mahallîleşme] Doğrudur, çeldirici değildir.

E Seçeneği: [Ziya Paşa'nın edebî kimliği hakkında tek taraflı yargı] Aday Ziya Paşa'nın Harabat'ını hatırlayıp tamamen eski taraftarı olduğunu düşünerek bu şıkkın doğru olduğunu sanabilir ancak kendisi Batı edebiyatından çeviriler de yapmış ve ikircikli kalmıştır.

Soru 4 Divan Edebiyatı

Divan edebiyatı nazım şekilleri, akımları ve sanatçıları üzerine çalışma yapan bir araştırmacı, yazar ve eser eşleştirmeleriyle ilgili bazı notlar almıştır.

Bu araştırmacının aldığı notların hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?

Nabi, *Tuhfetü'l-Haremeyn* adlı eserinde İstanbul'daki saray yaşamını ve dönemin sosyal çalkantılarını ele almıştır.

Fuzuli, Türkçe *Leyla vü Mecnun* mesnevisinde beşeri aşktan ilahi aşka geçişi ustalıkla işlemiştir.

Şeyh Galip'in *Hüsn ü Aşk* adlı mesnevisi, tasavvufi ve alegorik unsurlarla örülü ilahi aşkı anlatan bir eserdir.

Baki, *Süleymaniye Mersiyesi* ile Kanuni Sultan Süleyman'ın ölümü üzerine duyduğu üzüntüyü musammat nazım biçimiyle dile getirmiştir.

Nef'i, *Şaham-ı Kaza* adlı eserinde övgü ve yergi türünün en sert örneklerini bir arada sunmuş, hicivde zirveye ulaşmıştır.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 Divan Edebiyatı

Divan edebiyatında eserlerin yazılış amaçlarından şekil özelliklerine kadar pek çok kavram özel terimlerle ifade edilmektedir.

I. Bir düşünceyi, olayı veya soyut kavramı simgelerle somutlaştırarak göz önüne getirme sanatıdır. (Alegori)

II. Manzum veya mensur eserlerin, özellikle mesnevilerin başında yer alan ve eserin yazılış nedenini açıklayan giriş bölümüdür. (Dibace)

III. Beş mesneviden oluşan eserler topluluğudur. (Hamse)

IV. Divan şiiri geleneğinde başka bir şairin şiirine, aynı şekil ve aruz ölçüsüyle yazılan benzer şiirlerdir. (Nazire)

V. Belli bir kavramı aksettirmek için kullanılan, gelenekleşmiş kalıplaşmış benzetmelerdir. (Mazmun)

Numaralanmış cümlelerin hangilerinde ayraç içinde verilen terimlerin yer değiştirmesiyle bilgi yanlışlığı giderilmiş olur?

I. ve II.

I. ve III.

III. ve IV.

IV. ve V.

II. ve III.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Divan Edebiyatı & Sanatçılar ve Eserler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Numaralanmış cümlelerle birlikte verilen sanatçı adları veya özellikleri dikkate alındığında hangi ikisi yer değiştirirse bilgi yanlışlığı giderilmiş olur?

Bu dizelerde divan şiiri geleneğinin hangi özelliği örneklendirilmemiştir?

Bu cümle akışına göre aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa bilgi yanlışı ortaya çıkar?

Bu araştırmacının aldığı notların hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?

Numaralanmış cümlelerin hangilerinde ayraç içinde verilen terimlerin yer değiştirmesiyle bilgi yanlışlığı giderilmiş olur?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Tiyatro & Epik Tiyatro (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Dünya Edebiyatı & Klasik Dönem ve William Shakespeare (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları & Klasisizm, Romantizm, Realizm (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm ve Önemli Romanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Ölçü, Kafiye, Şive ve Nazım Biçimleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)