AYTTürk Dili ve Edebiyatı⚡ Canlı Süre Tutmalı & İnteraktif
AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Divan Edebiyatı & Mesnevi (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Divan Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
📝 5 Soru⏱️ 10 Dakika🎯 ÖSYM Sınav Formatı🧠 Çeldirici & Bilişsel Teşhisli📊 Anında Karne & Net Hesabı
Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 5 Soru Cevaplandı
Soru 1Divan Edebiyatı
15. yüzyılın usta şairlerinden biri, kendisine bağışlanan köyün gelirini tahsil etmek isterken köyün eski sahipleri tarafından haksızlığa uğramış, darp edilerek üzerindeki eşyaları gasp edilmiştir. Uğradığı bu haksızlığı ve yaşadığı hayal kırıklığını doğrudan ifade etmek yerine, toplumsal ve bireysel aksaklıkları eleştirel bir yaklaşımla, hayvanlar üzerinden sembolik bir dille anlattığı ünlü mesnevisinde dile getirmiştir.
Bu parçada söz edilen eser ve özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A
Toplumsal eleştiri barındıran mizahi ve alegorik bir anlatıma sahip olduğu
B
Kahramanları aracılığıyla insani zaafların ve adaletsizliklerin eleştirildiği
C
Divan edebiyatının en uzun mesnevi örneği kabul edilip aşk ve kahramanlık konularını işlediği
E
Sanatçının bizzat yaşadığı gerçek bir olaydan esinlenerek kurgulandığı
D
Fabl türünün özellikleriyle ortak yönler taşıdığı
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Harnâme, Türk edebiyatındaki en uzun mesnevi değil, hacim olarak oldukça küçük (yaklaşık 126 beyit) olan ve hiciv türünün başyapıtlarından biri sayılan bir eserdir. Ayrıca aşk ve kahramanlık değil, sosyal eleştiri ve mizah barındırır.
Metinde anlatılan eserin Şeyhî'nin 'Harnâme' adlı eseri olduğu tespit edilir.
Harnâme'nin bir hiciv ve mizah eseri olduğu, mesneviler arasında hacim olarak küçük olduğu hatırlanır.
A şıkkı, eserin alegorik ve eleştirel yönüyle örtüşmektedir.
B şıkkı, fabl unsurlarını ve insan zaaflarının yansıtılmasını doğru açıklar.
C şıkkındaki 'en uzun mesnevi' ve 'aşk temalı' ifadeleri gerçeğe aykırıdır; en uzun mesnevi Türk edebiyatında genellikle Şeyh Galip'in Hüsn ü Aşk'ı veya Fuzuli'nin Leyla vü Mecnun'u gibi uzun mesnevilerle kıyaslandığında Harnâme çok kısadır.
D şıkkı fabl özelliklerini, E şıkkı ise yazarın başından geçen gerçek olayı doğrular.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Alegorik anlatım]Metindeki sembolik anlatımı ve eleştiriyi doğru eşleştiren adaylar bu şıkkı eler.
E Seçeneği:[Yaşanmış gerçeklik]Şeyhî'nin tımara giderken yaşadığı olay eserin çıkış noktasıdır.
D Seçeneği:[Fabl özellikleri]Hayvanlar üzerinden ders verilmesi fabl özelliğidir.
B Seçeneği:[İnsani zaaflar]Harnâme'deki eşeğin açgözlülüğü insan zaaflarının eleştirisidir.
C Seçeneği:[En uzun mesnevi yanılgısı]Aday mesnevilerin genel olarak uzun olmasından yola çıkarak bu eseri de en uzun sanabilir.
Soru 2Divan Edebiyatı
Klasik Türk edebiyatında aşk temasının en yetkin biçimde işlendiği eserlerin başında mesneviler gelir. Özellikle Arap Efsane geleneğine dayanan, kökeni itibarıyla çöl kültürünün ürünü olan bazı hikâyeler, zamanla İslam ortak medeniyet havzasında Fars ve Türk şairlerin elinde yeniden yorumlanmıştır. Bu bağlamda kaleme alınan eserler, şekil ve içerik özellikleri bakımından Divan şiiri estetiğinin en güçlü örneklerini oluşturur.
Bu açıklamalar ve Divan edebiyatı gelenekleri göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi mesnevi türündeki aşk hikâyeleri için söylenemez?
A
İlk olarak Arap edebiyatında sözlü gelenekte doğup daha sonra yazılı kültüre aktarıldığı
C
Eserlerdeki beşerî aşkın, tasavvufi bir bakış açısıyla ilâhî aşka ve hakikate geçiş basamağı olarak işlendiği
B
Divan edebiyatında aruz vezninin uygun kalıplarıyla ve mesnevi nazım biçimiyle kaleme alındığı
E
Aynı konunun Türk edebiyatında farklı şairler tarafından mesnevi nazım şekliyle defalarca yazıldığı
D
Konunun işlenişinde tamamen gerçekçi ve tarihsel olaylara bağlı kalındığı, olağanüstü unsurlara yer verilmediği
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Mesnevi türündeki aşk hikâyelerinde gerçekçilik esası değil, tasavvufi ve mecazi unsurlar, abartılı betimlemeler ve olağanüstü olaylar hâkimdir.
Arap edebiyatındaki köken ve sözlü gelenek tespiti doğrudur.
Mesnevi nazım şekli ve aruz vezni kullanımı Divan şiiri kuralıdır.
Mecnûn'un çöllere düşmesi tasavvufi olarak vuslat arayışı ve ilahi aşkı simgeler.
Fuzûlî başta olmak üzere birçok şair bu konuyu işlemiştir.
Ancak bu eserler tamamen gerçekçi ve tarihsel birer belge olmayıp kurgusal, mistik ve efsanevi niteliktedir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Yanıltıcı ifade]Doğru cevap budur çünkü mesnevilerde gerçekçilik aranmaz.
E Seçeneği:[Doğru bilgi]Hamse sahibi şairler veya aynı konuyu işleyen pek çok şair olduğu bilinir.
C Seçeneği:[Doğru bilgi]Divan aşkının tasavvufi temeli olduğu bilinmektedir.
B Seçeneği:[Doğru bilgi]Mesnevilerin aruzla yazıldığı temel bilgidir.
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Leyla ve Mecnun hikayesinin Arap kökenli olduğunu bilen aday bu şıkkı elemez.
Soru 3Geçiş Dönemi Eserleri
I. Kel bilig birle begler kılıç kılıştı
Kılıç birle begler elin tutuştu
Günümüz Türkçesiyle
Bilgi ile beyler kılıç kuşanıp savaştı, kılıç sayesinde beyler memleketi ele geçirdi.
II. Ulug işke bargan kEREK ol kılıç
Kılıç birle tüzün kılındı kılıç
Günümüz Türkçesiyle
Büyük işlere giden için kılıç gereklidir, kılıç sayesinde insan erdemli ve dürüst kılınır.
Kutadgu Bilig'den alınan bu beyitlerden hareketle aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A
Didaktik ve öğüt verici bir nitelik taşımaktadır.
B
Mesnevi nazım şekliyle kaleme alınmıştır.
C
Aruz ölçüsü yerine millî ölçümüz olan hece ölçüsü kullanılmıştır.
D
Beyitlerin kendi arasında uyaklanmasıyla ahenk sağlanmıştır.
E
Devlet yönetimi ve bilgiyle hareket etme üzerine kuruludur.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kutadgu Bilig, Geçiş Dönemi eseri olmasına rağmen Arap ve Fars edebiyatının etkisiyle hece ölçüsüyle değil, aruz ölçüsüyle (fa'ûlün fa'ûlün fa'ûlün fa'ûl) yazılmıştır.
Metinlerin günümüz Türkçesindeki anlamları ve içerikleri incelendiğinde yönetim, bilgi ve kılıç (güç) kavramları üzerinde durulduğu, dolayısıyla didaktik (öğretici) olduğu görülür (A ve E seçeneği söylenebilir).
İkişer dizelik birimler halinde yazılması ve kendi arasında uyaklanması (aa, bb) mesnevi nazım şeklinin ve kafiye örgüsünün tipik özelliğidir (B ve D seçeneği söylenebilir).
Kutadgu Bilig'de milli ölçümüz olan hece ölçüsü değil, İslam kültürüyle birlikte edebiyatımıza giren aruz ölçüsü tercih edilmiştir. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Kafiye şemasını yanlış yorumlamak]Düz kafiye düzenini fark edemeyenler.
E Seçeneği:[Temayı kaçırmak]Yalnızca kelime anlamlarına odaklananlar.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Eserin aruzla yazıldığını bilen aday doğrudan bu seçeneği işaretler.
B Seçeneği:[Nazım biçimini karıştırmak]Beyit birimini gazel sananlar mesnevi olduğunu reddedebilir.
A Seçeneği:[Didaktik olmadığını düşünmek]Metnin öğüt içerdiğini gözden kaçıran adaylar yanılabilir.
Soru 4Divan Edebiyatı
Divan edebiyatında aşk teması, beşeri boyuttan ilahi boyuta geçişin en temel vasıtası olarak işlenmiştir. Bu gelenekte bazı eserler, tasavvufi simgelerle örülü allegorik bir yapıya sahiptir. Şeyh Galip'in ünlü mesnevisi *Hüsn ü Aşk* bu anlayışın zirve eserlerinden biridir.
I. Eserde olaylar kahramanların (Hüsn ve Aşk) şahsında alegorik bir düzlemde ilerler.
II. Aruz ölçüsüyle yazılmış olup beyit nazım birimi esastır ve mesnevi nazım şeklinin kurallarına uyulmuştur.
III. Eser, tasavvufi hakikatleri doğrudan ve didaktik bir dille öğretmeyi amaçlayan dini-tasavvufi bir eserdir.
Şeyh Galip'in *Hüsn ü Aşk* mesnevisiyle ilgili yukarıdaki numaralanmış yargılardan hangileri yanlıştır?
A
Yalnız I
D
II ve III
E
I, II ve III
C
I ve II
B
Yalnız III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Hüsn ü Aşk mesnevisi dini-didaktik değil, ilahi aşkı simgeleyen sembolik ve tasavvufi-felsefi (sevgiliyi arayış çilesi) bir mesnevidir; ayrıca dili oldukça ağır ve sanatkardır.
I. öncül doğrudur, eser alegoriktir.
II. öncül doğrudur, aruz ölçüsü ve mesnevi nazım şekliyle yazılmıştır.
III. öncül yanlıştır, eser doğrudan didaktik ve dini öğretme amacı gütmez; Sebkihüruyan tarzının ve tasavvufi sembolizmin ağır bastığı sanatsal bir mesnevidir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Doğru seçenek]III. öncüldeki 'dini yaymak amacıyla' ifadesinin yanlış olduğunu fark eden aday bu şıkka ulaşır.
C Seçeneği:[Öncüllerin tamamını doğru sanma yanılgısı.]Eserin tasavvufi olmasından ötürü dini-didaktik olduğunu düşünebilir.
E Seçeneği:[Tüm öncülleri yanlış zannetme.]Eser hakkındaki detay bilgilerin karıştırılması.
D Seçeneği:[II. öncülü yanlış kabul etme.]Mesnevi özellikleriyle ilgili kararsızlık yaşanması.
A Seçeneği:[I. öncülün doğru olduğunu gözden kaçırma.]Alegorik yapının yanlış olduğunu düşünebilir.
Soru 5Divan Edebiyatı
Baharın gelişiyle birlikte doğada meydana gelen değişimi ve unsurlar arasındaki uyumu işleyen şu beyitler dikkate alınmıştır:
Sabâ sahrâya saldı nigehini
Boyadı yeşile mihr ü mâhını
Çemenler giydi dîbâ-yı müzehheb
Gül açtı sundu câm-ı lâle-lEb
Nergisler uykudan açtı gözünü
Bülbül eyledi âşinâ sözünü
Ettiler bülbül ile gülşikâyet
Dinlemedi bu hâli kimesne şâyet
Bu dizelerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
D
Toplumsal eleştiri içeren satirik unsurlar ağırluktadır.
E
Divan edebiyatının geleneksel mazmun ve hayal dünyasını yansıtmaktadır.
B
Teşhis (kişileştirme) ve tenasüp sanatları kullanılmıştır.
C
Aruz ölçüsüyle kaleme alınmış lirik bir anlatım sunmaktadır.
A
Musammat (ortak kafiyeli) beyitlere yer verilmiştir.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Verilen dizelerde doğanın uyanışı, bahar manzaraları, bülbül ile gül teması işlenmiştir. Bu yönüyle lirik ve tabiat ağırlıklı bir konuya sahiptir; toplumsal eleştiri (satirik) barındırmaz.
Metnin teması incelenir: Bahar, doğa, çiçekler ve bülbül-gül ilişkisi.
Edebi sanatlar tespit edilir: Nergisin göz açması teşhis, çemen, gül, lâle, bülbül gibi unsurlar tenasüptür.
Nazım şekli ve ölçü kontrol edilir: Aruz ölçüsüyle yazılmış beyitler olup iç kafiye (musammat) özellikleri barındırır.
Seçenekler değerlendirilir: D seçeneğinde belirtilen 'satirik unsurlar' bu doğa ve aşk şiirinde yer almamaktadır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Metinde eleştirel bir yön (satirik) bulunmamaktadır, aksine pastoral ve lirik bir hava vardır.
E Seçeneği:[Geleneksel mazmunlar]Gül ve bülbül divan şiirinin en temel mazmunlarındandır.
B Seçeneği:[Doğa unsurlarının insan özellikleri kazanması]Nergisin göz açması teşhis, çiçek isimleri tenasüptür, öğrenci bunu hemen doğrular.
C Seçeneği:[Aruz ve lirik anlatım uyumu]Duygusal ve coşkulu tabiat tasvirleri lirik anlatımı ve aruzu destekler.
A Seçeneği:[İç kafiyeli mısraların musammat olarak değerlendirilmesi]Mısra ortalarındaki ses benzerliklerini musammat gazel/kaside biçimiyle karıştırabilir.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Türk Dili ve Edebiyatı ve AYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Tiyatro" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Dünya Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Şiir Bilgisi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT • Türk Dili ve EdebiyatıAYT Türk Dili ve Edebiyatı: Divan Edebiyatı & Mesnevi (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)