AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Divan Edebiyatı Sanatçıları ve Akımları & Mahallileşme Akımı ve Nedim (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.

✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi

Soru 1 Divan Edebiyatı Sanatçıları ve Akımları

Lale Devri'nin en önemli şairi olan Nedim, özellikle şarkı ve gazelleriyle ön plana çıkmıştır. Yaşamdan zevk almayı, eğlence yerlerinin güzelliklerini, sosyal hayata dair unsurları ilk kez gerçekçi bir şekilde şiire yansıtmıştır. Yaşadığı kentin doğal güzelliklerini, mekânlarını, halk söyleyişlerini ustaca kullanmış ve edebiyatımızda mahallileşme akımını başlatmıştır. İstanbul Türkçesinin güzel örneklerini veren şair, dinî konulara şiirlerinde yer vermemiştir.

Bu parçadaki numaralanmış bölümlerin hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?

şarkı ve gazelleriyle

mahallileşme akımını başlatmıştır

dinî konulara şiirlerinde yer vermemiştir.

İstanbul Türkçesinin

Lale Devri'nin

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Nedim, şiirlerinde sadece zevk, eğlence ve mahalli unsurlara yer vermemiş; aynı zamanda klasik Divan edebiyatı geleneğine uygun olarak na't, kaside ve tevhid gibi dinî-tasavvufi konularda da eserler vermiştir. Dolayısıyla dinî konulara hiç yer vermediği ifadesi bilgi yanlışlığıdır.

Parçada Lale Devri şairi Nedim'in özellikleri incelenmiştir.
I numaralı kısımda Lale Devri ile ilişkisi doğrudur.
II numaralı kısımda şarkı türündeki başarısı doğrudur.
III numaralı kısımda mahallileşme akımının en önemli temsilcisi olduğu doğrudur (Akımı başlatan ise Nedim değil, 17. yüzyılda Necati Bey'dir; ancak burada Nedim için 'mahallileşme akımını en üst noktaya taşıyan' anlamı kastedilmektedir).
V numaralı kısımda İstanbul Türkçesini başarıyla kullandığı doğrudur.
E seçeneğinde yer alan 'dinî konulara şiirlerinde yer vermemiştir' ifadesi yanlıştır çünkü Nedim'in dinî ve tasavvufi içerikli şiirleri de bulunmaktadır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Nedim'in Lale Devri ile özdeşleşmediği yanılgısı.] Aday şair ile dönem eşleştirmesinde tereddüt yaşayabilir.

E Seçeneği: [Doğru seçenek.] Şairin sadece zevk ve eğlence şairi olarak tanınmasından ötürü dinî şiirler yazmadığı ön kabulü.

D Seçeneği: [İstanbul Türkçesinin şiire uygulanması.] Mahallileşme akımı ile İstanbul Türkçesi arasındaki bağı kuramamak.

B Seçeneği: [Şarkı nazım şeklinin Nedim ile anılmadığı düşüncesi.] Şarkı denince akla gelen ilk ismin Nedim olduğunu unutmak.

C Seçeneği: [Mahallileşme akımının kurucusunun Nedim olduğu bilgisi.] Mahallileşme akımının hazırlayıcısının Necati, zirvesinin Nedim olduğu kuralını karıştırmak.

Soru 2 Divan Edebiyatı

Tabloda bazı Divan edebiyatı şairleri, temsil ettikleri edebi akımlar ve yüzyıllar verilmiştir.

Nâbî ---- 17. yy.

Şeyhî ---- 15. yy.

Nedim Hikemi Tarz ---- ----

Tabloda boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Hikemi Tarz – Mahallileşme – 16. yy.

Türki-i Basit – Sebk-i Hindî – 19. yy.

Sebk-i Hindî – Tasavvuf – 16. yy.

Mahatilleşme – Hikemi Tarz – 17. yy.

Hikemi Tarz – Sebk-i Hindî – 18. yy.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 3 Divan Edebiyatı

Divan edebiyatının farklı yüzyıllarında yetişmiş şu sanatçılar göz önüne alınmıştır:

I. Bâkî

II. Nedim

III. Şeyh Galip

Aşağıdakilerden hangisi, numaralanmış şairlerin ortak özelliklerinden biridir?

Anadolu'da mahallileşme akımının öncülüğünü üstlenmeleri

Mesnevi türünde yazdıkları beşli eserleriyle (hemse) tanınmaları

Divanlarında aşk, sevinç, tabiat gibi lirik temalara geniş ölçüde yer vermeleri

Sebk-i Hindî akımının Türk edebiyatındaki en önemli temsilcileri sayılmaları

Hece vezniyle hiç şiir yazmamış olmaları

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 Divan Edebiyatı

Divan edebiyatı, yüzyıllar boyunca belirli kurallar, estetik anlayışlar ve zihniyet etrafında şekillenmiş yüksek bir sanat hareketidir.

Bu edebiyatın genel özellikleri göz önüne alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Sanatçılar eserlerinde bireysel duygu ve düşünceleri ele alırken nesirde de şiirdeki kadar ağır ve süslü bir dili esas almışlardır.

Eserler, saray çevresi ile medrese eğitimi almış aydın zümreye hitap ettiğinden halk tarafından doğrudan anlaşılması zordur.

Nazım birimi genellikle beyit ve bentler olup eserlerin toplandığı divan adı verilen kitaplar oluşturulmuştur.

Konu seçiminde aşk, yalnızlık, tasavvuf, hiciv gibi mazmunlarla örülü kalıplaşmış konular ağırlktadır.

Şiirlerde genellikle Arap ve Acem edebiyatından alınan nazım şekilleri ve aruz ölçüsü kullanılmıştır.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Divan edebiyatında şiirde ağır, süslü ve sanatkârane bir dil ve üslup hâkimken; nesirde (düz yazıda) her zaman bu kadar ağır bir dil kullanılmamış, özellikle tarih ve seyahatname gibi türlerde yer yer sade ve anlaşılır bir nesir dili de tercih edilmiştir.

Divan edebiyatında şiir dili ile nesir dili arasındaki fark incelenir.
Şiirlerde aruz ölçüsü, yabancı kelime ve tamlamalarla dolu ağır bir üslup kullanıldığı bilinmektedir.
Nesirde ise (Sinan Paşa, Veysi gibi sanatçıların süslü nesirleri hariç) Evliya Çelebi, Katip Çelebi veya tarihçilerin eserlerinde daha anlaşılır bir dil görülebilir, yani nesirde her zaman şiirle aynı oranda yalın ya da aynı oranda ağır bir yol izlendiği genellemesi yapılamaz.
Ancak B seçeneğinde 'nesirde yalın bir yol izlenmiştir' veya tam tersi durumlar çelişki yaratır; buradaki temel çelişki divan nesirinin tamamının şiirle aynı ağırlıkta veya tam aksine tamamen yalın olduğunu iddia eden yanlış genellemedir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Doğru özellik] Aday bu ifadenin divan şiirinin temel kuralı olduğunu bilir.

B Seçeneği: [Yanlış genelleme] Doğru cevap çünkü divan nesrinin tamamı şiir kadar ağır değildir, sade nesir örnekleri de vardır.

C Seçeneği: [Doğru özellik] Aydın zümreye hitap ettiği bilgisi doğrudur.

D Seçeneği: [Doğru özellik] Mazmunlar ve soyut konular divan edebiyatının temelidir.

E Seçeneği: [Doğru özellik] Beyit birimi ve divan kavramı doğrudur.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Divan Edebiyatı Sanatçıları ve Akımları & Mahallileşme Akımı ve Nedim (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu parçadaki numaralanmış bölümlerin hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?

Tabloda boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Aşağıdakilerden hangisi, numaralanmış şairlerin ortak özelliklerinden biridir?

Bu edebiyatın genel özellikleri göz önüne alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Tiyatro & Epik Tiyatro (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Dünya Edebiyatı & Klasik Dönem ve William Shakespeare (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları & Klasisizm, Romantizm, Realizm (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm ve Önemli Romanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Ölçü, Kafiye, Şive ve Nazım Biçimleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)