AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri & Gazel (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.

✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi

Soru 1 Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri

Divan edebiyatında gazelin son beytine 'makta' adı verilir. Bu beyit, şairin kendi mahlasına (takma ad) yer verdiği ve genellikle şiirin duygu ve düşünce zirvesine ulaştığı bölümdür.

Aşağıdakilerden hangisi bir gazelin makta (son) beytidir?

Zülfün esîri eyledi bî-çâre gönlümü Bilmeyen halimi söyler sözünü yalan yere

Fuzûlî rind-i şeydâdır hemîşe halka rüsvâdır Sorun kim bu cihanda ne sevdâ başındadır

Sâkî sun o badesini ki devranın elinden Zehir oldu bize nûş eyleyüp ahz u eylemek

Beni candan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı Felek yaktı yanımda niharım şem'i yanmaz mı

Gönül gurbet diyarına taşındı yâr elinden Böyle mi yazılmış bahtım kara divan elinden

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 Divan Şiiri

Divan şiiri nazım şekillerinden bazılarının kendine has yapısal özellikleri bulunmaktadır.

I. Dört dizelik bentlerden oluşması

II. Aruz ölçüsünün özel bir kalıbıyla yazılması

III. Türklerin divan edebiyatına kazandırdığı nazım şekli olması

IV. Beyitlerle kurulması

V. Genellikle aşk, sevinç ve tabiat konularını işlemesi

Numaralanmış bilgilerden hangisi, "tuyuğ ve rubai"nin ortak özelliklerindendir?

II. ve IV.

I. ve III.

I. ve V.

III. ve IV.

IV. ve V.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Tuyuğ ve rubai nazım şekillerinin yapısal ve tematik ortak özelliklerinin analizi.

Tuyuğ ve rubai, dört dizelik bentlerden (tek dörtlükten) oluşan nazım şekilleridir (I numaralı öncül ortak).
Her iki nazım şekli de genellikle aşk, şarap, tabiat ve felsefi konuları işler (V numaralı öncül ortak).
III numaralı öncül sadece tuyuğ için geçerlidir (Türklerin kazandırdığı). Rubaiyi İranlılar bulmuştur.
II numaralı öncül her ikisi için de aruzun her kalıbıyla değil belirli kalıplarıyla yazılmasını ifade eder ancak tuyuğ ve rubai aruz kalıpları bakımından birbirinden ayrılır (rubai tek bir kalıbın 24 varyantıyla, tuyuğ ise fâilâtün fâilâtün fâilün kalıbıyla yazılır). Bu yüzden tam ortaklık I ve V'dedir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Hem tuyuğ hem rubai dört dizelik bentlerden oluşur ve benzer temaları işler.

E Seçeneği: [Şekil yanılgısı] IV numaralı öncülün yanlış olduğunu fark edemeyen adaylar seçebilir.

D Seçeneği: [Genelleme hatası] Türklerin bulduğu özelliğini ve beyit özelliğini ortak sanan adayların düştüğü çeldiricidir.

A Seçeneği: [Millilik yanılgısı] III numaralı öncülün sadece tuyuğa ait olduğunu unutup rubaiyi de Türklerin bulduğunu zanneden adaylar bu şıkka yönelir.

C Seçeneği: [Beyit formu karışıklığı] Dörtlük nazım birimini beyitlerle karıştıran veya aruz kalıplarını yanlış yorumlayan adaylar düşer.

Soru 3 Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri

Divan edebiyatında nazım şekilleri oluşturulurken kullanılan birimler, uyak düzenleri ve mısra sayıları dönemin estetik anlayışını yansıtır.

I. Gazel

II. Kaside

III. Tuyuğ

IV. Müseddes

Numaralanmış nazım şekillerinden hangi ikisinin, beyit nazım birimiyle yazılması ve uyak düzeni bakımından ortak bir özelliğe sahip olduğu söylenebilir?

I ve II

I ve IV

III ve IV

I ve III

II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri

Ey gonca açıl gözünle âlem / Sîne-i sad-çâkime bir bak / Cihânın rengini gördün de bir dem / Âh eylemedi kalbi nâ-şâd olan Ey nahl-i nev-resîde-i gülzâr / Kiminçün böyle bî-karâr / Bize de bir gülün olsun hezâr / Bülbül gibi feryâd olan

Diziliş biçimi ve uzunlu kısalı mısraların nöbetleşe yer alması dikkate alındığında, bu dizelerin aşağıdaki nazım şekillerinden hangisiyle yazıldığı söylenebilir?

Terkibibent

Müstezat

Murabba

Mesnevi

Serbest müstezat

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 Divan Edebiyatı

Aşağıdaki tabloda I. grupta bazı divan edebiyatı terimleri, II. grupta ise bu terimlerle ilgili kavramlar veya özellikler verilmiştir.

I. Rubai -> II. Tuyuğ

II. Hicviye -> II. Yergi türü

III. Tevhid -> II. Allah'ın birliğini işleyen şiir

IV. Mahlas -> II. Şairin takma adı

V. Mersiye -> II. Duygu ve düşünceyi derinleştirme sanatı

Yukarıda I. grupta verilen terimlerden hangisi, II. grupta verilenlerle ilişkilendirilemez?

III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri & Gazel (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Aşağıdakilerden hangisi bir gazelin makta (son) beytidir?

Numaralanmış bilgilerden hangisi, "tuyuğ ve rubai"nin ortak özelliklerindendir?

Numaralanmış nazım şekillerinden hangi ikisinin, beyit nazım birimiyle yazılması ve uyak düzeni bakımından ortak bir özelliğe sahip olduğu söylenebilir?

Diziliş biçimi ve uzunlu kısalı mısraların nöbetleşe yer alması dikkate alındığında, bu dizelerin aşağıdaki nazım şekillerinden hangisiyle yazıldığı söylenebilir?

Yukarıda I. grupta verilen terimlerden hangisi, II. grupta verilenlerle ilişkilendirilemez?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Tiyatro & Epik Tiyatro (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Dünya Edebiyatı & Klasik Dönem ve William Shakespeare (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları & Klasisizm, Romantizm, Realizm (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm ve Önemli Romanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Ölçü, Kafiye, Şive ve Nazım Biçimleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)