AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Cumhuriyet Dönemi Türk Şiiri & İslami/Mistik Eğilimler ve Serbest Şiir (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Cumhuriyet Dönemi Türk Şiiri

Körfezde dalgalar ayna ayna duruyor, Canımın ezgisini ruhumda duyuyor. Bir nur iniyor gökten minare ucundan, Şehir uykuda, zaman kendi kuytunda. Bir nur iniyor gökten minare ucundan, Yeniden doğuyor ruhum uykusundan.

Bu dizelerden hareketle Cumhuriyet Dönemi şiiriyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılmaz?

B

Ölçü ve uyak kaygısı güdülmeden serbest tarzda kaleme alınmıştır.

E

Ahenk unsuru olarak yinelemelere ve ses benzerliklerine yer verilmiştir.

D

Saf (öz) şiir anlayışının estetik ve biçimsel kurallarına sıkı sıkıya bağlı kalınmıştır.

A

Bireyin iç dünyasını esas alan ve metafizik gerilim barındıran temalar işlenmiştir.

C

Geleneksel dinî motifler modern şiirin imge dünyasıyla kaynaştırılmıştır.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

D seçeneğinde belirtilen 'Saf şiir anlayışının estetik ve biçimsel kurallarına sıkı sıkıya bağlı kalınmıştır' ifadesi metinle uyuşmamaktadır çünkü şiir ölçü ve uyak kurallarına bağlı kalmaksızın serbest tarzda yazılmıştır.

Metindeki dizeler incelendiğinde belirli bir kalıp, ölçü veya katı nazım biçimi olmadığı görülür.
Şiirde 'minare', 'nur' gibi mistik ögelerin bulunması mistik/dinî duyarlılığı gösterir.
Tekrarlanan dizeler ahenk unsuru olarak yinelemelere başvurulduğunu kanıtlar.
Ancak saf şiirin biçimsel katılığı ve her türlü kuralına sıkı sıkıya bağlılık serbest şiir yapısında yer almaz.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Doğru ifade] Şiirdeki ruhsal arayış ve metafizik unsurlar bu yargıyı doğrular.

B Seçeneği: [Doğru ifade] Mısra boylarının serbestliği bu yargıyı kanıtlar.

D Seçeneği: [Doğru cevap (Ulaşılamaz olan)] Aday serbest şiir ile saf şiir arasındaki biçimsel çelişkiyi yakalayarak bu şıkkı seçer.

E Seçeneği: [Doğru ifade] 'Bir nur iniyor gökten minare ucundan' dizesinin tekrarlanması bu yargıyı doğrular.

C Seçeneği: [Doğru ifade] Minare ve nur gibi kavramların imgesel kullanımı bu yargıyı verir.

Soru 2 Cumhuriyet Dönemi Türk Şiiri

Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatında geleneksel değerleri, metafizik ürpertileri ve İslami söylemi şiirlerinin merkezine alan sanatçılar ve eserleri üzerine bazı bilgiler verilmiştir.

I. "Uçurumda Açan" ve "Sonrası Kalır" gibi şiir kitaplarıyla tanınan şair, mistik ve metafizik duyuş biçimini çocuk edebiyatıyla birleştirmiştir. (Cahit Zarifoğlu)

II. Edebiyatimizde "Kudüs Şairi" olarak anılan, "Sükût Suretinde" ve "Ahid Kulesi" gibi eserlerin yazarı şair ve mütefekkirdir. (Nuri Pakdil)

III. "Sebep Ey" adlı ilk şiir kitabı ile geniş bir yankı uyandıran ve Türkiye Yazarlar Birliği tarafından ödüllendirilen şairdir. (Erdem Beyazıt)

IV. Tasavvufi ve mitolojik unsurları modern şiirin imkânlarıyla harmanlayan, "Hızır ile İrkılmak" ve "Tahlas" gibi önemli şiir kitapları bulunan sanatçıdır. (Sezai Karakoç)

V. Şiirlerinde epik ve lirik tonu ustalıkla kullanan, özellikle Hz. Muhammed'in hayatını ve sevgisini işlediği "Yağmur" naatıyla tanınan şairdir. (Nurullah Genç)

Numaralanmış açıklamalardan hangisi ayraç içinde verilen sanatçıya ait değildir?

C

III

B

II

E

V

D

IV

A

I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

IV numaralı öncülde adı geçen "Hızır ile İrkılmak" ve "Tahlas" şeklindeki eser tanımlaması Sezai Karakoç'a ait değildir; bu eserler Sezai Karakoç'un "Hızırla Saatler" veya diğer eserleriyle karıştırılması amacıyla yanlış kurgulanmıştır ya da öncüldeki eserler yanlış eşleştirilmiştir. Sezai Karakoç'un eserleri arasında Körfez, Şahdamar, Sesler gibi kitaplar yer alır.

I. Cahit Zarifoğlu'nun eserleri ve edebi kişiliği doğru verilmiştir.
II. Nuri Pakdil'in "Kudüs Şairi" unvanı ve eserleri doğrudur.
III. Erdem Beyazıt'ın ilk şiir kitabı Sebep Ey doğrudur.
IV. Sezai Karakoç ile ilişkilendirilen eser adları yanlıştır ve kurgusaldır.
V. Nurullah Genç'in Yağmur naatı doğrudur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Erdem Beyazıt'ın Sebep Ey kitabını unutma] Ad bilgisi eksikliği nedeniyle tereddüt edebilir.

B Seçeneği: [Nuri Pakdil'in eserlerini başka bir sanatçıyla karıştırma] Eserlerin adını yabancı bulup yanlış sanabilir.

E Seçeneği: [Nurullah Genç'in Yağmur şiirini karıştırma] Naat türünün başka bir şaire ait olduğunu düşünebilir.

D Seçeneği: [Doğru seçenek] IV numaralı öncüldeki eser eşleştirmesinin hatalı olduğunu fark eden aday doğrudan bu şıkkı işaretler.

A Seçeneği: [Cahit Zarifoğlu'nun çocuk edebiyatı yönünü gözden kaçırma] Zarifoğlu'nun sadece şiirleriyle tanındığını düşünerek şüpheye düşebilir.

Soru 3 Cumhuriyet Dönemi Türk Şiiri

Yıllar var ki kapanmış ocağı sönmüşcağızın, Bir damla su verilmemiş yanık dudaklı yazı; Toprağın bağrına gömülmüş nice kahramanın Unutulmuş ruhuna yanar bu akşam sazı. Bu dizeler biçim ve içerik yönünden incelendiğinde şiirle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Bu dizeler biçim ve içerik yönünden incelendiğinde şiirle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

D

Millî duyarlılıkları yansıtan tematik unsurlar barındırmaktadır.

E

Dilde sadelik ve anlaşılırlık ilkesi gözetilmiştir.

B

Ölçü olarak hece ölçüsü kullanılmıştır.

A

Ahenk, redif ve uyak gibi unsurlarla sağlanmıştır.

C

Saf (öz) şiir anlayışının estetik öncelikleriyle kaleme alınmıştır.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Verilen dizeler Millî Edebiyat zevk ve anlayışını sürdüren şiir çizgisine aittir; saf şiir anlayışıyla uzaktan yakından ilgisi yoktur.

Dizelerin temasına bakıldığında şehitler, kahramanlar ve vatan sevgisi gibi millî duyarlılıkların işlendiği görülür.
Biçim özelliklerine bakıldığında 11'li hece ölçüsü ve duraklar, ayrıca zengin uyak ve redifler kullanılarak ahenk sağlanmıştır.
Dilin halkın konuştuğu yaşayan Türkçe olduğu, yabancı ve sanatkârane söyleyişlerden kaçınıldığı görülmektedir.
Saf (öz) şiir anlayışında ise bireysel yönelimler, sanat için sanat ilkesi ve biçim kusursuzluğu ön plandayken burada toplumsal/millî bir duyarlılık ve didaktik-lirik bir hava hâkimdir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Hece ölçüsünü serbest şiir sanma] Ölçü tahlili yapmayan adaylar bu seçeneğin yanlış olduğunu düşünebilir.

E Seçeneği: [Sade dili ağır sanma] Şiir dilindeki nostaljik tonu yabancı kelime sanma yanılgısı.

D Seçeneği: [Millî duyarlılığı fark edememe] İçerik analizini yarım bırakan aday düşebilir.

A Seçeneği: [Ahenk unsurlarının varlığını reddetme] Şiirin ahenkli yapısını gözden kaçıran aday bu ifadeyi doğru sanabilir.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Metin saf şiir değil, millî duyarlılık yansıtan bir şiirdir.

Soru 4 Cumhuriyet Dönemi Türk Şiiri

Cumhuriyet döneminde ortaya çıkan bir şiir topluluğu, şiirde millî kültürün ve tarihsel değerlerin korunması gerektiğini savunmuş; 'sanat şahsi ve muhteremdir' ilkesinden hareketle batı taklitçiliğine karşı çıkmıştır. Çıkardıkları dergi etrafında uzun yıllar varlık gösteren bu sanatçılar, yaşayan Türkçenin en güzel örneklerini vermeyi amaçlamış, şiirin ölçülü veya uyaklı olup olmamasından ziyade şiirsel bir derinlik taşıması gerektiğine inanmışlardır.

Bu parçada tanıtılan edebî topluluk aşağıdakilerden hangisidir?

A

Maviciler

D

Hisarcılar

E

II. Yeniciler

B

Yedi Meşaleciler

C

I. Yeniciler

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 Cumhuriyet Dönemi Türk Şiiri

Sanat hayatı boyunca şiiri bir direniş ve bilinçlenme aracı olarak gören şair; epik tonun hâkim olduğu, ses bayrağımızı koruma bilinciyle kurduğu söyleyişini lirik ve içten bir duyarlılıkla harmanlamıştır. Özellikle *Risaleler* adlı yapıtında toplumsal eleştiriyi ve medeniyet coğrafyasının acılarını merkeze alırken, diğer şiirlerinde evrensel bir insanlık davasının sözcülüğünü üstlenmiştir. İslami hassasiyeti şiirinin epistemik temeli yapan bu isim, poetikasını hem teorik yazılarında hem de sarsıcı mısralarında açıkça ortaya koymuştur.

Bu parçada tanıtılan sanatçı, aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

C

Cahit Zarifoğlu

A

Erdem Bayazıt

E

Ebubekir Eroğlu

D

Nurullah Genç

B

Nuri Pakdil

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 6 Şiir Bilgisi

Zamanın küllendiği ocaklar başında, Göğsünde esrarlı bir sızıyla uyanan şehir... Eğer silinmemişse ruhlardan kadim inanç, Ey Bozkır, rüzgarlı taçlarını önüne eğ de Dinle mazinin yankısındaki feryadı

I. Metafizik ve sezgisel bir duyuş barındırma

II. Millî ve manevi hassasiyetleri öne çıkarma

III. Ölçü ve uyak gibi geleneksel biçim unsurlarına bağlı kalma

IV. Çağrışıma açık, soyut ve imgeli bir söyleyişe sahip olma

V. Günlük konuşma diliyle yazılmış yalın ve somut bir anlatım sunma

Bu dizelerle ilgili olarak yukarıdaki belirlemelerden hangileri yanlıştır?

A

I. ve II.

E

IV. ve V.

D

III. ve IV.

B

II. ve IV.

C

III. ve V.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Dizelerde ölçü (hece veya aruz) ve uyak düzeni bulunmadığından serbest ölçüyle yazılmış modern bir şiirdir (Geleneksel şiir biçimi yoktur - III yanlıştır). Ayrıca anlatım yalın ve somut değil, tamamen simgesel, soyut ve imgelidir (V yanlıştır).

Şiirin biçimsel yapısı incelenir: Belirli bir ölçü kalıbı ve kafiye örgüsü yoktur, bu nedenle III numaralı öncül yanlıştır.
Şiirin dili ve anlatımı incelenir: 'Esrarlı sızı', 'rüzgarlı taç', 'mazinin yankısı' gibi ifadeler şiirin somut değil imgeli ve soyut olduğunu gösterir. V numaralı öncüldeki 'somut, yalın bir anlatım' ifadesi bu yüzden yanlıştır.
Metafizik/sezgisel duyuş (I), manevi hassasiyet (II) ve kapalı/imgeli söyleyiş (IV) metinde mevcuttur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Doğru seçenek] III (geleneksel biçim yok) ve V (yalın/somut değil) ifadelerinin yanlış olduğunu tam tespit etme

B Seçeneği: [İmgeli söyleyişi yalınlık ile karıştırma] IV numaralı ifadenin yanlış olduğunu düşünme

E Seçeneği: [Sadece son öncüle odaklanıp biçimsel yapıyı atlama] V'in yanlışlığından emin olup III'ü gözden kaçırma

D Seçeneği: [Biçim ve imge karmaşası] III'ün yanlış olduğunu görüp IV'ü de yanlış sanma

A Seçeneği: [Metnin dinî/manevi duyarlılık içerdiğini gözden kaçırma] I ve II numaralı yargıların metinde yer almadığını düşünerek bu şıkka yönelme

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Cumhuriyet Dönemi Türk Şiiri & İslami/Mistik Eğilimler ve Serbest Şiir (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu dizelerden hareketle Cumhuriyet Dönemi şiiriyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılmaz?

Numaralanmış açıklamalardan hangisi ayraç içinde verilen sanatçıya ait değildir?

Bu dizeler biçim ve içerik yönünden incelendiğinde şiirle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Bu parçada tanıtılan edebî topluluk aşağıdakilerden hangisidir?

Bu parçada tanıtılan sanatçı, aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Bu dizelerle ilgili olarak yukarıdaki belirlemelerden hangileri yanlıştır?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Tiyatro & Epik Tiyatro (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Dünya Edebiyatı & Klasik Dönem ve William Shakespeare (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları & Klasisizm, Romantizm, Realizm (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm ve Önemli Romanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Ölçü, Kafiye, Şive ve Nazım Biçimleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)