AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Cumhuriyet Dönemi Türk Romanı & Roman Teknikleri ve Yazarlar (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.

✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi

Soru 1 Cumhuriyet Dönemi Türk Romanı

Reşat Nuri Güntekin'in en önemli romanlarından biri olan Yaprak Dökümü'nün baş kahramanı Ali Rıza Bey'in geçmişteki yaşamından kesitlerin sunulduğu bu metinle ilgili olarak;

I. Reşat Nuri Güntekin'in toplumsal çözülmeyi konu edinen ünlü bir romanından alınmıştır.

II. Anlatımda kahramanın geçmişteki yaşamını bugüne taşıyan geriye dönüş (flashback) tekniğine başvurulmuştur.

III. Olaylar, kahramanın kendi bakış açısıyla birinci kişinin ağzından (ben anlatıcı) aktarılmıştır.

IV. Batılılaşmanın yanlış anlaşılması sonucu geleneksel aile yapısının sarsılması ele alınmıştır.

yargılarından hangileri doğrudur?

I ve II

I, III ve IV

I, II ve IV

Yalnız I

II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Metin Reşat Nuri'nin Yaprak Dökümü romanındandır, geriye dönüş tekniği kullanılmış ve Batılılaşmanın yanlış yönleri eleştirilmiştir ancak anlatıcı üçüncü kişidir.

Metin incelendiğinde Ali Rıza Bey'in geçmişteki memuriyet hayatı ve ailesinin kayıpları anlatılarak geriye dönüş tekniği kullanıldığı görülür (II doğru).
Eser, Reşat Nuri Güntekin'in Yaprak Dökümü romandır ve temel tema Batılılaşma süresindeki yozlaşma ve aile çözülmesidir (I ve IV doğru).
Olaylar 'Ali Rıza Bey'in gözünden' üçüncü şahıs anlatımıyla (ilahi/müşahit bakış açısı) verilmiştir, birinci kişi ağzından değildir (III yanlış).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

D Seçeneği: [Doğru seçenek] I, II ve IV numaralı öncüller metinle ve yazarın sanatkârane özellikleriyle birebir örtüşmektedir.

E Seçeneği: [III numaralı öncülün yanlışlığını fark edememek.] Anlatıcı türünü karıştırma eğilimi.

B Seçeneği: [IV numaralı öncülün romanın ana teması olduğunu gözden kaçırmak.] Aday tematik yönü atlayıp sadece biçimsel özelliklere odaklanabilir.

A Seçeneği: [Yalnızca I. öncülün doğruluğuna odaklanıp diğer teknik unsurları göz ardı etmek.] Aday sadece eserin adını kesin bilip diğer öncüllerde çelişkiye düşebilir.

C Seçeneği: [Üçüncü kişi anlatımı ile birinci kişi anlatımını karıştırmak.] Metindeki kahraman odaklı anlatımı birinci kişi sanma yanılgısı.

Soru 2 Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı

(I) Yakup Kadri Karaosmanoğlu; romandan anı ve makaleye kadar pek çok türde eser verse de edebiyatımızda daha çok 'yakın tarih tanığı' ve toplumcu-gerçekçi kökenli romanlarıyla anılmıştır. (II) Yazar, *Yaban* romanında aydınla köylü arasındaki çatışmayı, Porsuk çayı kenarındaki bir köyü merkeze alarak gözlemci gerçekçilikle işlemiştir. (III) *Ankara* romanını üç farklı dönem (Millî Mücadele, yeni cumhuriyetin kuruluşu ve inkılap süreçleri) ekseninde kurgulamıştır. (IV) *Kiralık Konak* adlı ilk romanında, Batılılaşma süreciyle birlikte üç kuşağın yaşam biçimleri ve değer yargıları arasındaki çatışmayı gözler önüne sermiştir. (V) *Hüküm Gecesi* romanında ise İttihat ve Terakki döneminin siyasi çalkantılarını ve basın hayatındaki partizanlık mücadelelerini ele almıştır.

Bu parçadaki numaralı cümlelerin hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?

III.

IV.

II.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

I. cümlede Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun 'toplumcu-gerçekçi kökenli' olduğu ifadesi yanlıştır. Sanatçı toplumcu-gerçekçi değil, kadrocu ve gözlemci gerçekçi / yaklaşımlı bir çizerdir; ayrıca Fecr-i Âti topluluğundan yetişmiştir.

I. cümledeki sanatçı ve eser türü ilişkisi genel hatlarıyla doğrudur ancak yazarın edebî akımı/anlayışı 'toplumcu-gerçekçi' olarak nitelendirilemez; Yakup Kadri, Atatürk dönemi kültür politikalarını savunan Kadro dergisi etrafında şekillenen ve Türk edebiyatında tezli romanın öncülerinden olan birey ve toplum tahlilleri yapan bir yazardır.
II. cümlede *Yaban* romanının mekânı ve çatışması doğru verilmiştir (Porsuk çayı civarındaki Sakarya/Porsuk havzası köyleri).
III. cümlede *Ankara* romanının üç dönemi doğru özetlenmiştir.
IV. cümlede *Kiralık Konak* romanının yazarın ilk romanı olduğu ve üç kuşak çatışmasını işlediği bilgisi doğrudur.
V. cümlede *Hüküm Gecesi* romanının İttihat ve Terakki dönemini ele aldığı bilgisi doğrudur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Roman bölümleri] Ankara romanının yapısal kurgusuna yabancı olanlar şüphelenir.

A Seçeneği: [Doğru seçenek] Aday, Yakup Kadri'nin köylü-aydın çatışmasını işlemesinden ötürü onu 'toplumcu-gerçekçi' zannederek bu cümleyi işaretler.

B Seçeneği: [Mekân veya içerik yanılgısı] Yaban romanının kurgusunu unutan adaylar bu cümleyi hatalı bulabilir.

E Seçeneği: [Siyasi roman bilgisi] Hüküm Gecesi'nin konusunu karıştırabilecek adaylar bu şıkkı seçebilir.

D Seçeneği: [İlk roman bilgisi] Kiralık Konak'ın yazarın ilk yayımlanan romanı olduğunu hatırlayamayanlar buraya yönelir.

Soru 3 Yeni Türk Edebiyatı

Tanzimat Dönemi'nde gazetede tefrika edilerek yayımlanan ilk romanlarda yazarların okuyucuyla doğrudan iletişim kurma geleneği, eserlerin teknik kusurlarından biri olarak kabul edilir. Benzer bir anlatım tutumuna, teknik açıdan çok daha yetkin örneklerin verildiği Millî Edebiyat Dönemi romanlarında da zaman zaman rastlanır.

Bu parçada sözü edilen ve her iki dönemin romanlarında da görülen ortak özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Toplum için sanat anlayışının benimsenerek eserlerin birer eğitim aracı olarak görülmesi

Yazarın olay akışını keserek okuyucuya bilgi vermesi veya araya girerek yorum yapması

Konuların genellikle İstanbul dışına, özellikle Anadolu coğrafyasına taşınması

Karakterlerin tek yönlü ele alınarak iyilerin ödüllendirilip kötülerin cezalandırılması

Sanatçıların eserlerinde romantizm akımının etkisinden tamamen kurtulamamış olması

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Tanzimat ve Millî Edebiyat dönemi romanlarının ortak özelliklerinden biri, yazarın olay akışını keserek okuyucuya doğrudan bilgi aktarması veya kendi düşüncelerini paylaşmasıdır.

Tanzimat romanlarında (örneğin Namık Kemal, Ahmet Mithat Efendi) yazarın araya girip okura bilgi vermesi yaygın bir teknik kusurdur.
Millî Edebiyat romanlarında (örneğin Yakup Kadri, Halide Edip) teknik Tanzimat'a göre oldukça gelişmiştir ancak 'ilahî bakış açısı'nın bir yansıması olarak yazarlar bazen olay akışını kesip açıklama yapma geleneğini sürdürmüşlerdir.
Verilen öncülde bu ortak anlatım tutumuna vurgu yapılmıştır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Romantizm etkisi] Tanzimat'ın ilk döneminde romantizm varken Millî Edebiyat gerçekçi/natüralist çizgidedir.

A Seçeneği: [Toplum için sanat] Her iki dönemin de toplumsal meselelere duyarlı olduğunu düşünen adaylar bu şıkka yönelebilir.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Paragrafta 'yazarların okuyucuyla doğrudan iletişim kurma geleneği' olarak ifade edilen durum teknik karşılığıdır.

E Seçeneği: [Tek yönlü karakterler] Tanzimat'taki romantik karakter analizine dayanarak her iki döneme uyarlanabilir zannedilir.

D Seçeneği: [Anadolu'ya açılma] Anadolu sadece Millî Edebiyat romanlarında ana mekan olarak işlenmiştir.

Soru 4 Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı

Feride'nin öğretmen olarak bulunduğu Anadolu kasabasındaki gözlemlerini aktardığı şu satırlar dikkat çekmektedir: "Sarıgöl'ün kenarındaki bu küçük mahallede, akşamüstü gezintilerim sırasında evlerin pencerelerinden sızan konuşmaları dinlemek en büyük eğlencem olmuştu. Komşu kadınların birbirine kahve içmeye gelip kaynana çekiştirmeleri, çocukların sokaktaki tozlu koşturmacaları... Hepsi bu kasabanın yavaş akan zamanını ele veriyordu. Müdür beyin kızı Leman'ın dün akşamki ziyafette giydiği alafranga tuvalet ise mahallenin yaşlı başörtülü kadınları arasında günlerce dedikodu konusu olmaktan kurtulamadı. Kimi bunu 'ahiret yolunda sapıtma' olarak değerlendirirken, kimileri de sadece bir gençlik hevesi sayıyordu. Ben ise bu manzarayı köşeden gülümseyerek izliyor, defterime not ediyordum."

Bu parçayla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Anlatıcının duygu ve düşüncelerine doğrudan yer verilmiştir.

Modern romana özgü bilinç akışı tekniğiyle kahvenin iç dünyası derinlemesine verilmiştir.

Toplumdaki değer yargıları ve çatışmalar gözler önüne serilmiştir.

Olaylar birinci şahıs (ben) anlatıcının gözünden aktarılmıştır.

Gözlem gücünden ve betimleyici unsurlardan yararlanılmıştır.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Metinde karakterin iç dünyasının karmaşık akışını kesintisiz ve mantıksal bağlardan bağımsız veren 'bilinç akışı' tekniği değil, klasik anlamda gözlemci ve anı/günlük tarzı bir anlatım söz konusudur.

Parçanın anlatıcısı Feride'dir ve olayları 'ben' diliyle aktarmaktadır.
Mahalledeki kadınların konuşmaları, kıyafet eleştirileri toplumsal yapıyı ve çatışmaları yansıtır.
Gözlem ve betimlemeler belirgindir.
Bilinç akışı tekniği modern/postmodern romanlarda karakterin zihninden geçenlerin mantık süzgecinden geçmeden aktarılmasıdır; ancak bu parça geleneksel gerçekçi çizgiye aittir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Betimleme ve gözlem] Mahalle ortamı, tuvaletler ve sokaklar gözleme dayalıdır.

A Seçeneği: [Anlatıcının duygularını karıştırma] Feride'nin 'en büyük eğlencem olmuştu' veya 'gülümseyerek izliyordum' ifadelerini doğrudan duygu belirtisi sayar.

E Seçeneği: [Toplumsal çatışma] Alafranga giyim ile geleneksel yaşam tarzı arasındaki çatışmayı fark eder.

D Seçeneği: [Doğru seçenek (Söylenemez olan)] Aday metnin edebi dönemini ve teknik özelliklerini doğru analiz ederek bu seçeneğe ulaşır.

B Seçeneği: [Bakış açısı yanılgısı] Metindeki 'dinlemek', 'izliyordum' eklerinden birinci tekil şahıs anlatımı rahatlıkla görür.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Cumhuriyet Dönemi Türk Romanı & Roman Teknikleri ve Yazarlar (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

yargılarından hangileri doğrudur?

Bu parçadaki numaralı cümlelerin hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?

Bu parçada sözü edilen ve her iki dönemin romanlarında da görülen ortak özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Bu parçayla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Tiyatro & Epik Tiyatro (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Dünya Edebiyatı & Klasik Dönem ve William Shakespeare (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları & Klasisizm, Romantizm, Realizm (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm ve Önemli Romanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Ölçü, Kafiye, Şive ve Nazım Biçimleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)