AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı & Toplumcu Gerçekçi Yazarlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Sanat hayatına şiirle başlayıp ardından hikaye ve roman türlerine yönelen sanatçı; köy ve kasaba insanının yaşamını, Ege bölgesindeki köylülerin sorunlarını, ağa-köylü çatışmasını ve toplumsal adaletsizlikleri ele almıştır. Özellikle *Tütün Zamanı*, *Darı Dünyası* ve *Yağmurlar Başlayınca* gibi eserleriyle tanınan yazar, şiirsel bir dille kaleme aldığı romanlarında gözlemci gerçekçiliği başarıyla uygulamıştır.

Sanatı toplumun değişim ve dönüşümünde bir araç olarak gören bu yazar, edebiyatımızda emeğin ve sermayenin çatışmasını fabrika-köy ekseninde ele alan ilk isimlerdendir. 'Bacayı İndir Bacayı Kaldır' adlı eserinde sanayileşmenin yerli üretimi ve zanaatı nasıl tehdit ettiğini işlerken, 'Silindir Şapka Giyen Köylü'de ise şekilsel modernleşmenin toplumsal yapıda yarattığı trajikomik yabancılaşmayı gözler önüne serer.

Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında toplumcu gerçekçi anlayışla eser veren yazarlar; köylü, işçi, dar gelirli kent insanı, göç ve çukurova gibi bölgesel dinamikleri eserlerinin merkezine taşımıştır. Sanatı toplumun değişimi ve aydınlanması için bir araç olarak gören bu sanatçılar, halkın yaşadığı problemleri yine halkın kendi doğallığı ve diliyle yansıtmayı amaçlamıştır.

Şehrin kenar mahallesindeki döküm atölyesinden çıkan işçiler, akşam serinliğinde tozlu yolları yürüyor; aralarındaki kıdemli bir usta, gün boyunca yaşanan grev tartışmalarını ve patronun tehditlerini genç çıraklara heyecanla anlatıyordu. Kalabalık, yorgun ama kararlı adımlarla bakkalın önünden geçerken, demir kapının ardında kalan makinelerin sesi yerini kahkahalara ve dayanışma sloganlarına bırakıyordu.

– Dur ağan, acele etme gayri! Hüseyin’in soluğu henüz damın eşiğinden çıkmamıştı ki Hatice kadir bilmez bir sesle söylendi: – Daha horozlar bile ses vermedi, bu neyin telâşı? – Ne telâşı olacak kadın? Hükûmet kapısına varacak adam, memurdan önce orada biter. Devlet kapısı bekletmez. – Dönüşte, değirmene uğrayıp mısırları öğütmeyi unutma ha! Hangi rahibin adını koyacaktın çocuğa? – Agop… Geçen yıl kış günü dağda bizi tipiden kurtaran Ermeni dostun adını… Hüseyin, bir an önce nüfus müdürlüğünün kapısına dayanabilmek için gecenin ayazında atını kısayollara vuruyor, şafak sökerken uyanmaya başlayan bozkırın ortasında, içine dolan tarifsiz bir sevinçle uçmak istiyordu. Uzunca bir zaman atını taşlık patikalardan sürdü. Sonra söğütlerin arasından geçip kasabanın tozlu yollarına ulaştı.